Uzasadnienie
Kierownik Rejonowego Biura Pracy w W. decyzją z dnia 19 września 1990 r. przyznał Elżbiecie D. zasiłek dla bezrobotnego za okres od 16 sierpnia do 15 września 1990 r. w wysokości 120.000 zł miesięcznie. W podstawie prawnej decyzji powołano się na art. 15 ust. 1, 2 i 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. /Dz.U. nr 75 poz. 446/. Decyzję tę wymieniona zaskarżyła odwołaniem, domagając się określenia zasiłku w kwocie "najniższej aktualnie płacy krajowej".
Wojewoda w W. decyzją z dnia 18 października 1990 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swej decyzji Wojewoda zaznaczył, że Elżbieta D. stosunek pracy w ostatnim zakładzie pracy rozwiązała za porozumieniem stron z dniem 31 sierpnia 1985 r.; jako bezrobotna /po upływie urlopu wychowawczego/ zarejestrowała się 8 sierpnia 1990 r.; prawo zaś do zasiłku nabyła w wysokości 120.000 zł; zasiłek ten będzie jej przysługiwał tylko do dnia 30 listopada 1990 r. W tym względzie organ odwoławczy powołał się na znowelizowane ustawą z dnia 27 lipca 1990 r. przepisy art. 15 wymienionej ustawy o zatrudnieniu, jednocześnie zaznaczając, że Elżbieta D. nie spełnia warunków do przyznania zasiłku w zwiększonej wysokości po dniu 30 listopada 1990 r.
Powyższą decyzję wymieniona zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o przyznanie jej zasiłku w wysokości 95 procent najniższego wynagrodzenia, jaki z dniem 1 września 1990 r. przysługuje osobom po urlopach wychowawczych na podstawie znowelizowanego art. 15 podanej ustawy o zatrudnieniu. W treści skargi zaznaczyła, że umowa o pracę została z nią rozwiązana w ostatnim dniu urlopu wychowawczego, jest więc osobą po urlopie wychowawczym w rozumieniu pkt 6 ust. 2 art. 15 ustawy; do niej ma zastosowanie wymóg pozostawania w stosunku pracy co najmniej 180 dni w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania jako bezrobotnej. Dodała, że gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić szczególne ograniczenia, to niewątpliwie wyraziłby je wprost w ustawie, tak jak uczyniono to np. w odniesieniu do zwalnianych z zakładów karnych, którzy powinni zarejestrować się jako bezrobotni w okresie 3 miesięcy po zwolnieniu.
Jej zdaniem osoby po urlopach wychowawczych zostały objęte ochroną państwa, wobec czego nie wyznaczono dla nich terminu do zarejestrowania się po zakończeniu urlopu wychowawczego /ustanie stosunku pracy/.
W odpowiedzi na skargę dyrektor Wojewódzkiego Biura Pracy z upoważnienia Wojewody wniósł o jej oddalenie zaznaczając, że osoby po urlopach wychowawczych mogą korzystać z zasiłku dla bezrobotnych mimo nieprzepracowania wymaganego okresu, jeżeli zarejestrowały się w rejonowym biurze pracy w ciągu 180 dni od ustania stosunku pracy. W tym względzie powołano się na interpretację zawartą w piśmie Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 sierpnia 1990 r. nr Z.I. 433-214/90.
Naczelny Sąd Administracyjny, którego zadaniem jest kontrola decyzji pod względem ich zgodności z prawem, a nie orzekanie co do słuszności, zważył co następuje:
Skarga jest pozbawiona podstaw prawnych. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy osoby po urlopach wychowawczych dla zachowania prawa do zasiłku pieniężnego powinny spełniać warunek zarejestrowania jako bezrobotne w okresie 180 dni od ustania stosunku pracy lub ubezpieczenia z tytułu innej działalności.
Podstawę do rozpoznania sprawy stanowią znowelizowane przepisy art. 15 ustawy zatrudnieniowej. Stanowią one /pkt 1 art. 1/, że "prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu z dniem zarejestrowania, jeżeli:
1/ nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji przyuczenia do zawodu lub przekwalifikowania, skierowania do prac interwencyjnych lub na utworzone dodatkowe miejsce pracy oraz 2/ w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania pozostawał w stosunku pracy co najmniej 180 dni lub podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej działalności przez okres co najmniej 180 dni".
Są to zasady ogólne. Odstępstwo od tych zasad przewidują przepisy ust. 2 art.
- 15. Stwierdzają one, że warunku określonego ust. 1 pkt 2 nie stosuje się m.in. do osób po urlopach wychowawczych.
Analizując treść pkt 2 ust. 1 pod względem gramatycznym i logicznym, należy dojść do wniosku, że przepis ten zawiera dalszy warunek określający obowiązek zarejestrowania się danej osoby jako bezrobotnej przed upływem 180 dni od ustania stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego. Niezachowanie tego wymogu wyklucza zarazem możliwość spełnienia warunku pracy lub ubezpieczenia co najmniej przez 180 dni w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania.
Z przepisów ust. 2 wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że osoby w tych przepisach wymienione, m.in. po urlopach wychowawczych, są tylko zwolnione od spełnienia warunku pracy lub pozostawania w ubezpieczeniu; natomiast spoczywa na nich obowiązek zarejestrowania się w biurze pracy. Osoby po urlopach wychowawczych ten obowiązek powinny wykonać przed upływem 180 dni od ustania zatrudnienia lub ubezpieczenia. Chybiony jest więc zarzut skargi, że ustawodawca nie określił terminu, w którym bezrobotny powinien zarejestrować się w biurze pracy. Jedynie w stosunku do niektórych osób, jak np. zwolnionych z zakładów karnych /pkt 9 ust. 2/, okres rejestracji został określony na 3 miesiące po zwolnieniu, a nie 180 dni.
W konsekwencji należy dojść do wniosku, że zasiłek z tytułu pozostawania bez pracy dla osób po urlopach wychowawczych może być przyznany, jeżeli zarejestrowały się one w rejonowym biurze pracy w okresie 180 dni od ustania stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego z innego tytułu.
Tej zasadzie nie odpowiada sytuacja skarżącej, gdyż jej stosunek pracy ustał z dniem 31 sierpnia 1985 r. /data rozwiązania umowy o pracę/, zaś jako bezrobotna została zarejestrowana 8 sierpnia 1990 r.
Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł jak w sentencji.