Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 20 września 1984 r., II SA 856/84

Teza

Wykonanie polecenia dowództwa oddziału partyzanckiego i dostarczenie furmanki z koniem do przewozu broni i żywności dla tego oddziału świadczy o patriotycznej postawie obywatela, jednakże nie uzasadnia wniosku, że był on uczestnikiem walk o narodowe i społeczne wyzwolenie Ojczyzny.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Henryka B. na decyzję Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację z dnia 14 marca 1984 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich.

Uzasadnienie

Henryk B. złożył deklarację o przyjęcie go w poczet członków Związku bojowników o Wolność i Demokrację. W deklaracji podał, że nie należał do żadnej formacji ruchu oporu, natomiast w latach 1943 i 1944 brał udział w kilku akcjach pod kryptonimem "Akcja Rolnik" organizowanych przez Armię Krajową, działającą na terenie R. i okolic. Akcja ta miała na celu opanowanie magazynów z żywności. W deklaracji podał: "Udział mój w tej akcji polegał na wywożeniu żywności ze zdobytego magazynu w R. do miejsc wskazanych przez dowództwo akcji". Ponadto twierdził, że w 1944 r. przewoził dla AK broń od Eugeniusza Sz. ze wsi S. do R. Do deklaracji dołączył oświadczenia 2 świadków. Świadek Stanisław K. podał, że zetknął się z Henrykiem B. w 1944 r. w czasie akcji "Rolnik". B. "przenosił zdobyte artykuły żywnościowe". Świadek Jan P. podał, że wiosną 1944 r. Henryk B. uczestniczył w akcji "Rolnik", której celem było zdobycie niemieckich magazynów żywnościowych. "B. przewoził i ukrywał zdobyte podczas tej akcji towary żywnościowe. Ja konwojowałem osobiście materiały żywnościowe przewożone przez kolegę B."

Na podstawie powyższego materiału dowodowego Komisja Weryfikacyjna Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD odmówiła przyjęcia Henryka B. do ZBoWiD-u w charakterze członka zwyczajnego, ponieważ "nie uczestniczył w zorganizowanych formach Ruchu Oporu, a jedynie wykonywał czynności na rzecz takich organizacji".

Zarząd Główny ZBoWiD, po rozpoznaniu odwołania Henryka B., utrzymał w mocy odmowną decyzję Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w W. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że Henryk B. nie należał do żadnej organizacji. Sporadyczne świadczenia na rzecz ruchu oporu nie dają uprawnień do przynależności do ZBoWiD.

Powyższą ostateczną decyzję Zarządu Głównego ZBoWiD Henryk B. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucał organom Związku przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów przez uznanie, że świadczył on na rzecz ruchu oporu, zamiast przyjęcia, że "brał udział w zbrojnej akcji oddziału AK". Do skargi dołączył oświadczenie świadka Czesława W., dowódcy Oddziału AK, który podaje, iż skarżący "brał kilkakrotnie udział w akcjach zbrojnych naszego oddziału AK. Między innymi w akcji na niemieckie magazyny żywnościowe w R. na wiosnę 1944 r.; (...) również brał udział w przejmowaniu zrzutów broni na terenie lasu wsi P. (...), na czas udziału w akcjach wszystkim uczestnikom wydawano broń". Świadek stwierdza, że skarżący brał również udział w innych akcjach, w których świadek osobiście nie brał udziału.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Badając zaskarżoną decyzję /orzeczenie/, Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. organy obu instancji dokonały oceny zebranego materiału dowodowego i ustaliły, że skarżący nie był uczestnikiem ruchu oporu, lecz kilkakrotnie świadczył usługi na rzecz tego ruchu. Usługi te polegały na dostarczeniu furmanki do przewozu zdobytej żywności. Skarżący w deklaracji oraz w życiorysie podał, że nie należał formalnie do żadnej formacji ruchu oporu. Nie należąc zatem do ruchu oporu, nie mógł brać udziału w walkach zbrojnych o narodowe i społeczne wyzwolenie Ojczyzny i nie może być zaliczony do uczestników ruchu oporu. Wykonanie polecenia dowództwa oddziału AK i dostarczenie furmanki z koniem do przewozu broni i żywności dla tego oddziału świadczy o patriotycznej postawie skarżącego, jednakże nie uzasadnia wniosku, że był on uczestnikiem wal o narodowe i społeczne wyzwolenie Ojczyzny. Tego rodzaju postawa obywatelska była w okupowanej Polsce powszechna, co nie świadczy, że cały naród brał czynny udział w walce o narodowe i społeczne wyzwolenie.

Artykuł 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów /Dz.U. nr 16 poz. 122/ i par. 10 ust. 2 statutu Związku Bojowników o Wolność i Demokrację określają, kto może być uznany za kombatanta. Przepisy te akcentują uczestnictwo w walkach.

Skarżący nie wykazał, że w ogóle brał udział w walce z okupantem. Samo przewożenie wozem konnym żywności lub broni dla partyzantów nie stanowi czynnego udziału w walce i nie może stanowić podstawy do uznania skarżącego za kombatanta.

Dołączone do skargi oświadczenie świadka Henryka W. nie było przedmiotem oceny organów ZBoWiD, gdyż zostało złożone po zakończeniu postępowania w obu instancjach. Oświadczenie to zatem nie mogło być podstawą poczynienia przez Sąd samodzielnych ustaleń sprzecznych z ustaleniami organów orzekających. Podaje ono przy tym okoliczności, których nie podał sam skarżący, chociaż stwierdza te same fakty /akcja na magazyny żywnościowe w R./.

Ponieważ zdaniem Sądu jest badanie zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.