Uzasadnienie
Okręgowa Rada Adwokacka działając na podstawie art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze odmówiła Janowi U. wpisu na listę adwokatów. W uzasadnieniu tej uchwały podano, że wnioskodawca spełnia warunki formalne, tzn. przedłożył dyplom ukończenia studiów prawniczych, stwierdzenie wpisu na listę radców prawnych, opinię rekomendującą, opinie zakładów pracy, zaświadczenie o niekaralności, życiorys i kwestionariusz osobowy. Mimo to brak było podstaw do uwzględnienia jego wniosku, albowiem nie daje rękojmi do prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Wskazuje na to przeprowadzona z nim rozmowa kwalifikacyjna. Zakres tej rozmowy dotyczył znajomości prawa o adwokaturze, zasad etyki i godności wykonywania zawodu, a w szczególności postępowania w sprawach karnych i cywilnych oraz możliwości łączenia zawodu adwokata z zawodem radcy prawnego. Zaznaczono, że na postawione pytania, które dołączono do uchwały, odpowiedzi w 95 procentach były błędne.
Ponadto podkreślono, iż - jak oświadczył wnioskodawca - praktykę adwokacką zamierza podjąć za 6-7 lat, zatem w chwili obecnej dla posługiwania się tytułem "adwokata" nie zachodzi potrzeba wpisania go na listę adwokatów.
Uchwałę tę Jan U. zaskarżył odwołaniem podnosząc, że został poddany egzaminowi ze znajomości prawa, przez co naruszono przepisy ustawy o adwokaturze, które nie przewidują takiego egzaminu. Nadmienił również, że zarzut braku rękojmi jest dla niego obraźliwy i bezpodstawny, ponieważ od 22 lat wykonywania zawodu radcy prawnego nigdy nie miał postępowania dyscyplinarnego, cieszy się zaufaniem, czego dowodem może być m.in. wybór do organów samorządu radcowskiego oraz pozytywne opinie dołączone do akt sprawy.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej postanowiło pozostawić odwołanie bez uwzględnienia. W uzasadnieniu podano, że rozmowę kwalifikacyjną z wnioskodawcą przeprowadzono zgodnie z par. 9 uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 6 grudnia 1984 r. o szczegółowych zasadach i trybie postępowania Naczelnej Rady Adwokackiej, okręgowych rad adwokackich i zespołów adwokackich w sprawach indywidualnych należących do właściwości tych organów.
W wyniku tej rozmowy uznano, że wnioskodawca nie daje rękojmi, która jest wymagana od osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów.
Wymienioną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymał w mocy Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, podając w uzasadnieniu decyzji, że wpis zainteresowanego na listę adwokatów ma Charakter uznaniowy, zaś organy samorządu adwokatury należycie i wyczerpująco uzasadniły swe stanowisko przeprowadzając rozmowę kwalifikacyjną, która nie miała charakteru egzaminu decydującego o odmowie wpisu na listę adwokatów.
Na powyższą decyzję Jan U. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o jej uchylenie jako sprzecznej z prawem, podtrzymując argumentację podaną w odwołaniu do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Dodatkowo zaznaczył, że dotychczas nie wyjaśniono mu. na czym, w jego przypadku, polega brak rękojmi do wykonywania zawodu adwokata, skoro taką rękojmię daje jako długoletni radca prawny.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w zaskarżonej decyzji oraz w uchwałach organów samorządu adwokackiego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Odmowę wpisu skarżącego na listę adwokatów oparto na zarzucie, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata /art. 65 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o adwokaturze/. Zarzut taki sformułowano w oparciu o wyniki przeprowadzonej z nim rozmowy, której treścią było sprawdzenie - na podstawie zadanych pytań w zakresie znajomości przepisów prawa o adwokaturze, zasad godności i etyki zawodu adwokata. Wynik tej rozmowy okazał się dla wymienionego negatywny.
Jak zaznaczono w uzasadnieniu uchwały ORA - nie posiada on "wiedzy w tym zakresie nawet w stopniu podstawowym". Takie postępowanie nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy.
W rozpatrywanej sprawie znaczenie podstawowe ma wykładnia pojęcia "rękojmi". Według poglądu wyrażonego już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. wyrok z dnia 17 kwietnia 1991 r., II SA 75/91/ na rękojmię w rozumieniu art. 65 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o adwokaturze wpływają dwa elementy: 1/ cechy charakteru i 2/ dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość i uczciwość.
Druga zaś przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy określającego cele adwokatury /udzielanie pomocy prawnej/. Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata.
Zarówno cechy charakteru, jak również dotychczasowe zachowania /postępowania/ osoby nie nadają się do ustalania w drodze uzyskania od niej odpowiedzi na postawione pytania i oceny tych odpowiedzi co do znajomości prawa o adwokaturze, zasad etyki i godności wykonywania zawodu adwokata, jak to postąpiono w konkretnym przypadku. Cechy charakteru oraz rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata mogą wynikać z dotychczasowego zachowania osoby występującej o wpis na listę adwokatów oraz z danych o niej. Znajdujące się w aktach opinie i rekomendacje wskazują, że skarżący będąc radcą prawnym dał się poznać, m.in. jako bardzo dobry prawnik, dobry organizator pracy, posiadający wysoką sprawność i biegłość wykonywania zawodu prawniczego. Również w życiu codziennym jest on człowiekiem koleżeńskim o prawym charakterze.
Wychodząc z odmiennych założeń nie ustosunkowano się do przedłożonych przez skarżącego dokumentów i nie wykazano rzeczywistych okoliczności lub powodów, które faktycznie wykluczają możliwości wykonywania wymienionego zawodu adwokata w sposób prawidłowy. W ten sposób doszło więc do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 1 i 3 Kpa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze uchylono zaskarżoną decyzję na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa.