Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 26 marca 1997 r., II SA 87/97

Teza

Odwołanie notariusza ze stanowiska na podstawie art. 16 par. 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91 ze zm./ nie jest odwołaniem dyscyplinarnym

Sąd dyscyplinarny wypowiadając się w takiej sprawie nie działa według przepisów regulujących odpowiedzialność dyscyplinarną notariuszy.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie odwołania ze stanowiska notariusza.

Uzasadnienie

Minister Sprawiedliwości decyzją z 17 stycznia 1997 r. uchylił swą decyzję z dnia 14 listopada 1996 r. o odwołaniu Jana D. ze stanowiska notariusza w części dotyczącej terminu odwołania. W pozostałej zaś części decyzję tę utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podał, że odwołanie Jana D. ze stanowiska notariusza nastąpiło na podstawie art. 16 par. 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie, z powodu dwóch ujemnych kolejnych ocen jego pracy dokonanych na podstawie wizytacji przeprowadzonych przez wizytatorów notarialnych na zlecenie Rady Izby Notarialnej w K. Do wniosku Ministra Sprawiedliwości o odwołanie Jana D. przychylił się Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej w K. w uchwale z dnia 8 maja 1996 r. oraz Rada w uchwale z dnia 24 lipca 1996 r.

Jan D. zaskarżył decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 stycznia 1997 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze domagał się stwierdzenia nieważności tej decyzji bądź jej uchylenia oraz wstrzymania wykonania do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Podniósł szereg zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego.

W kolejności podał, że został pozbawiony prawa udziału w postępowaniu przed Okręgową Radą Izby Notarialnej w K. w sprawie dotyczącej odwołania go ze stanowiska notariusza. Nie doręczono mu uchwały Rady Izby Notarialnej przez co nie mógł skorzystać z przysługujących mu środków odwoławczych. Również uchwała Sądu Dyscyplinarnego RIN w K. z dnia 8 maja 1996 r. w jego sprawie została podjęta z naruszeniem prawa do obrony. Skarżący nie był bowiem powiadomiony o podjęciu przez sąd postępowania w sprawie, nie brał udziału w tym postępowaniu i nie otrzymał uchwały sądu. W ten sposób został pozbawiony prawa odwołania się od tej uchwały.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przez Sąd Dyscyplinarny art. 58 ustawy Prawo o notariacie przez zaniechanie przeprowadzenia wstępnego postępowania wyjaśniającego oraz naruszenie art. 62 ustawy przez zaniechanie doręczenia obwinionemu rozstrzygnięć sądu dyscyplinarnego.

Zdaniem skarżącego naruszono również art. 52 par. 1 Prawa o notariacie wszczynając postępowanie dyscyplinarne po upływie jednego roku od chwili popełnienia czynu.

Wreszcie wadliwie przeprowadzono czynności nadzorcze w wyniku których dokonano ujemnych ocen pracy skarżącego. Żaden z dwóch protokółów powizytacyjnych nie przeszedł trybu określonego w art. 44 par. 3 ustawy prawo o notariacie. (...)

Odpowiadając na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Podał, że skarżący bezzasadnie utożsamia postępowanie dyscyplinarne z postępowaniem administracyjnym w sprawie odwołania notariusza ze stanowiska na podstawie art. 16 par. 3 Prawa o notariacie. Ponadto Minister przytoczył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 16 par. 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91 ze zm./ Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie następuje po rozpatrzeniu tej sprawy przez właściwy sąd dyscyplinarny na wniosek Ministra Sprawiedliwości.

Na polecenie Rady Izby Notarialnej w K. przeprowadzono dwie wizytacje kancelarii notarialnej skarżącego. Wizytacji dokonali wizytatorzy samorządu notarialnego (...). Protokoły z obu wizytacji przytaczają liczne istotne uchybienia w pracy kancelarii. Na tej podstawie sformułowano dwie kolejne ujemne oceny tej pracy. Z akt sprawy wynika, iż protokoły powizytacyjne zostały przedstawione Ministrowi Sprawiedliwości. Zarzuty skarżącego podważające prawidłowość ustaleń stanowiących podstawę jego odwołania nie są więc uzasadnione.

Bezzasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia przez sąd dyscyplinarny przepisów określających zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej notariuszy. Sąd dyscyplinarny wypowiadając się w trybie art. 16 par. 3 ustawy Prawo o notariacie nie występuje w roli organu egzekwującego odpowiedzialność dyscyplinarną. W tym przypadku nie mają zatem zastosowania przepisy regulujące odpowiedzialność dyscyplinarną notariuszy /np. art. 52 par. 1, art. 58 i art. 62 ustawy Prawo o notariacie/.

Przepis art. 35 pkt 1 ustawy przyznaje radzie izby notarialnej m.in. kompetencje w zakresie opiniowania wniosków o odwołanie notariusza.

Procedura odwołania notariusza na podstawie art. 16 par. 3 ustawy Prawo o notariacie nie obejmuje jednak obowiązku zasięgania przez organ odwołujący opinii rady. Wypowiedź rady w takiej sprawie nie może być zatem traktowana w kategoriach wiążącego współdziałania organów administracji państwowej, o którym mowa w art. 106 Kpa. W konsekwencji do postępowania opiniodawczego rady nie mają zastosowania rygory przewidziane w tym przepisie.

Wydanie opinii w sprawie odwołania notariusza nie wymaga w szczególności zachowania formy postanowienia, na które przysługiwałoby zażalenie. Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez Radę Izby Notarialnej w K. przepisów proceduralnych w sposób pozbawiający go prawa do obrony są w tej sprawie bez znaczenia. Jest to kwestia wywiązywania się korporacji zawodowej ze swych powinności wobec członka, a nie kwestia legalności działań organu odwołującego notariusza.

Inną zupełnie wagę ma współdziałanie sądu dyscyplinarnego w sprawie odwołania notariusza /art. 16 par. 3 Prawo o notariacie/. Odwołanie następuje po rozpatrzeniu sprawy przez właściwy sąd dyscyplinarny. Oznacza to, że organ odwołujący jest zobowiązany zabiegać o stanowisko sądu dyscyplinarnego w takiej sprawie, według reguł ustalonych w art. 106 Kpa.

Sąd Dyscyplinarny Izby Notarialnej w K. podjął na wniosek Ministra Sprawiedliwości uchwałę akceptującą zamiar odwołania skarżącego ze stanowiska notariusza. Sąd Dyscyplinarny nie doręczył tej uchwały bezpośrednio skarżącemu ani nie pouczył go o przysługujących środkach odwoławczych. Nieprawdziwy jest jednak zarzut podnoszony przez skarżącego w skardze i na rozprawie przed NSA, że skarżący w ogóle tej uchwały nie otrzymał. Prezes Rady Izby Notarialnej w K. przedstawił sądowi dwa pisma, z których wynika, że skarżący otrzymał opinię Sądu Dyscyplinarnego w jego sprawie za pośrednictwem Rady.

Brak pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych osoby wykonującej zawód prawniczy nie stanowi - zdaniem sądu naruszenia prawa mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł, jak w sentencji.