Uzasadnienie
Decyzją z dnia 20 września 1990 r. Kierownik Rejonowego Biura Pracy w W. przyznał Krystynie Ch. zasiłek dla bezrobotnego w wysokości 120.000 zł miesięcznie.
Od powyższej decyzji Krystyna Ch. wniosła odwołanie wnosząc o przyznanie jej zasiłku w wysokości 95 procent najniższego wynagrodzenia, ustalonego zarządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 sierpnia 1990 r. Odwołująca się podnosi w szczególności, że po ukończeniu studiów pracowała ponad 3 lata, po urodzeniu pierwszego dziecka - ponad 2 lata. Obecnie - po drugim urlopie wychowywanym - nie pracuje już prawie 1,5 roku, ale tylko dlatego, że nie ma żadnej propozycji pracy /jest lekarzem weterynarii/. Nie może więc być traktowana jako osoba nigdy nie pracująca.
Decyzją z dnia 17 października 1990 r. zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.
W motywach decyzji podkreślono m.in. że Krystyna Ch. w okresie od 5 maja 1986 r. do 4 maja 1989 r. przebywała na urlopie wychowawczym. Stosunek pracy w ostatnim zakładzie rozwiązała za porozumieniem stron z dniem 4 maja 1989 r.
W Rejonowym Biurze Pracy w W. została zarejestrowana 12 marca 1990 r. i pobierała zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 120.000 zł miesięcznie.
W świetle nowelizacji ustawy o zatrudnieniu obowiązującej od 1 września 1990 r. /Dz.U. 1990 nr 56 poz. 323/ - prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, dla którego Rejonowe Biuro Pracy nie ma propozycji odpowiedniej pracy, a który w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania pozostawał w stosunku pracy co najmniej 180 dni lub przez taki okres podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej działalności. Warunku tego nie stosuje się do bezrobotnych wymienionych w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, m.in. do osób po urlopach wychowawczych.
Jednakże - jak wynika z wyjaśnień Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 sierpnia 1990 r. - prawo do zasiłku dla bezrobotnego, pomimo nieprzepracowania wymaganego okresu, zachowują te osoby po urlopach wychowawczych, które zarejestrowały się w Rejonowym Biurze Pracy w ciągu 180 dni od ustania stosunku pracy.
Skarżąca nie spełniła powyższych warunków i zgodnie z nowelizacją ustawy o zatrudnieniu zachowuje prawo do zasiłku w dotychczasowej wysokości przez okres 3 miesięcy, tj. do 30 listopada 1990 r.
Prawo do zasiłku dla bezrobotnego oraz jego wysokość zostały ustalone prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami - stwierdzono w konkluzji motywów omawianej decyzji organu II instancji.
Na powyższe decyzje Krystyna Ch. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o ich uchylenie /w zakresie dot. odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnego w wysokości 95 procent najniższego wynagrodzenia, a w konsekwencji pozbawienia zasiłku w ogóle/.
Skarżąca podnosi w szczególności, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy ustawy o zatrudnieniu, że wcześniej nie mogła się zarejestrować, gdyż nie było biura zatrudnienia ani innego urzędu rejestrującego poszukujących pracy lekarzy weterynarii i że decyzje są dla niej krzywdzące.
W odpowiedzi na skargę podtrzymano argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Centralne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej ma interpretacja art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zatrudnieniu /Dz.U. nr 75 poz. 446 ze zm./.
Znowelizowany /ustawą z dnia 27 lipca 1990 r./ art. 15 ustawy o zatrudnieniu otrzymał brzmienie:
- 1. Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu z dniem zarejestrowania jeżeli:
1/ nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji przyuczenia do zawodu lub przekwalifikowania, skierowania do prac interwencyjnych lub na utworzone dodatkowe miejsca pracy oraz 2/ w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania pozostawał w stosunku pracy co najmniej 180 dni lub podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej działalności przez okres co najmniej 180 dni.
- 2. Warunku określonego w ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do bezrobotnych /enumeratywnie w tym przepisie wymienionych/, a m.in. do "osób po urlopach wychowawczych" /pkt 6 ust. 2 art. 15/.
Skarżąca już w odwołaniu podkreśliła, że - zgodnie z przedstawionymi dokumentami - jest osobą, po urlopie wychowawczym, a więc - zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 6, nie stosuje się do niej warunku określonego w art. 15 ust. 1 pkt 2, /tj. warunku, że w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania bezrobotny pozostawał w stosunku pracy co najmniej 180 dni lub podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej działalności przez okres co najmniej 180 dni/.
Skarżąca podkreśliła, że po ukończeniu studiów pracowała przez 3 lata, po urodzeniu pierwszego dziecka pracowała prawie 2 lata. Obecnie po urlopie wychowawczym nie pracuje już prawie półtora roku, ale tylko z tego powodu, że nie może znaleźć pracy w swoim zawodzie /jest lekarzem weterynarii/.
Z załącznika do karty rejestracyjnej wynika, że skarżąca w okresie:
1/ od dnia 28 czerwca 1969 r. do dnia 31 sierpnia 1969 r. pracowała w Bibliotece Publicznej jako pomoc bibliotekarska, 2/ od dnia 7 października 1969 r. do dnia 31 lipca 1971 r. w Zarządzie Aptek jako pracownik umysłowy, 3/ od dnia 3 kwietnia 1978 r. do dnia 11 sierpnia 1984 r. w Wojewódzkim Zakładzie Weterynarii w E. - jako lekarz weterynarii, 4/ od dnia 1 września 1984 r. do dnia 5 maja 1989 r. w Wytwórni Surowic i Szczepionek w W. jako asystent.
Z karty rejestracyjnej wynika, że skarżąca ma staż pracy "w zawodzie wyuczonym" - od 3 kwietnia 1978 r. do 5 maja 1989 r., zaś "w zawodzie wykonywanym" 20 lat.
Podsumowanie wyżej szczegółowo wymienionych okresów zatrudnienia wskazuje, że skarżąca - na przestrzeni 20 lat - pracowała łącznie ok. 13 lat /wliczając w ten okres urlopy wychowawcze/.
Powyższe dane - przy przyjęciu iż są ścisłe - potwierdzają argumentację skarżącej zawartą w skardze, że od ukończenia studiów pracowała ponad 10 lat, z przerwami na urlopy wychowawcze, "które są zaliczane przy stażu pracy".
Z karty rejestracyjnej wynika także, że skarżąca ma dwoje dzieci w wieku 9 i 4 lata.
Jak ustaliły organy administracji, w okresie od dnia 5 maja 1986 r. do dnia 4 maja 1989 r. skarżąca przebywała na urlopie wychowawczym. Stosunek pracy rozwiązano za porozumieniem stron z dniem 4 maja 1989 r.
W Rejonowym Biurze Pracy w W. skarżąca została zarejestrowana 12 marca 1990 r. i pobierała zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 120.000 zł miesięcznie.
W karcie rejestracyjnej znajduje się 13 kolejnych adnotacji o "braku odpowiedniej propozycji pracy".
Skarżąca podnosiła, że z art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu nie wynika żadne ograniczenie czasowe, uprawniające organ do ograniczenia zasiłku osób po urlopach wychowawczych.
Organ II instancji nie ustosunkował się do tego zarzutu i stwierdził jedynie, że skarżąca "w okresie poprzedzającym wejście w życie noweli do ustawy o zatrudnieniu, tj. dnia 1 września 1990 r. nie pozostawała w zatrudnieniu przez okres 180 dni, ani też po ustaniu zatrudnienia nie kontynuowała urlopu wychowawczego /art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz wyjaśnienia Departamentu Zatrudnienia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 sierpnia 1990 r./".
Podkreślić należy, że zgodnie z par. 18 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych /t.j. Dz.U. 1990 nr 76 poz. 454/ okres urlopu wychowawczego traktuje się /z zastrzeżeniem - wyjątków wymienionych w ust. 2/ - jak okres zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym pracownica korzystała z tego urlopu.
Powołany wyżej art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu nie zawiera ograniczeń czasowych co do "osób po urlopach wychowawczych". Nie precyzuje bliżej tego pojęcia także zamieszczony w art. 2 ustawy słowniczek, wyjaśniający jak należy rozumieć użyte w ustawie pojęcie określenia i zwroty /np. "zakład pracy", "organ zatrudnienia", "najniższe wynagrodzenie", "przeciętne wynagrodzenie", "zasiłek", "bezrobotny", "prace interwencyjne" itp./.
Tak ogólnikowe sformułowanie art. 15 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy, nie ułatwia organom administracji jego wykładni i stosowania.
Powołane w decyzji wyjaśnienie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 sierpnia 1990 r., nie mające zresztą żadnego oparcia w przepisie ustawy, nie może oczywiście stanowić "podstawy prawnej" decyzji.
W sprawie niniejszej skarżąca rozwiązała umowę o pracę za porozumieniem stron z dniem 4 maja 1989 r., tj. z dniem zakończenia urlopu wychowawczego: w Rejonowym Biurze Pracy została zarejestrowana dnia 12 marca 1990 r., a wcześniejsze próby uzyskania zatrudnienia - jak podnosi skarżąca - nie przyniosły rezultatu.
W sprawie niniejszej brak jest podstaw do stosowania analogii z innymi unormowaniami ustawy. Dlatego jedynie na marginesie należy zauważyć że np. absolwenci szkół wyższych, średnich szkół zawodowych liceów zawodowych itp. - w okresie 12 miesięcy od ukończenia tych szkół - mogą korzystać z zasiłku z dniem zarejestrowania /art. 15 ust. 2 pkt 5 ustawy/.
Ustosunkowując się do zarzutu skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że zarejestrowanie się skarżącej w Rejonowym Biurze Pracy w okresie 9 miesięcy od zakończenia urlopu wychowawczego nie powinno stanowić przeszkody do przyznania zasiłku /art. 15 ust. 2 pkt 6/.
Już z samych twierdzeń faktycznych skarżącej wynika, że po zakończeniu urlopu wychowawczego i rozwiązaniu z dniem 4 maja 1989 r. umowy o pracę, zarejestrowała się w Rejonowym Biurze Pracy w dniu 12 marca 1990 r. Nie spełnia więc wymogu - jak to prawidłowo ustaliły organy zatrudnienia z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu /tj. pozostawania w stosunku pracy co najmniej przez 180 dni w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania/.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zatrudnienia winien - jeśli uzna to za celowe - uzupełnić postępowanie dowodowe, wszechstronnie rozważyć zebrane w sprawie dowody i poczynić właściwe ustalenia faktyczne, mając także na względzie wyrażony wyżej pogląd prawny /art. 209 Kpa/ odnośnie interpretacji art. 15 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy o zatrudnieniu.