Uzasadnienie
Prezes Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych decyzją z 23 lutego 2000 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z 26 listopada 1999 r., którą stwierdził nieważność uchwały rady (...) Regionalnej Kasy Chorych z 25 września 1999 r. w sprawie wynagrodzenia dyrektora tej kasy. W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż zgodnie z par. 8 pkt 3 i 5 statutu Regionalnej Kasy Chorych, powoływanie i odwoływanie dyrektora kasy oraz na jego wniosek dwóch zastępców dyrektora i członków zarządu, a także ustalanie wynagrodzenia dla tych osób, należy do wyłącznych kompetencji rady kasy chorych. W powyższych sprawach rada kasy chorych podejmuje decyzje w formie uchwały. Natomiast zgodnie z par. 16 ust. 2 statutu, dyrektor kasy chorych jest pracodawcą w rozumieniu Kodeksu pracy, w stosunku do osób zatrudnionych w kasie. W związku z tym jedynie on ma prawo do ustalania regulaminu wynagradzania pracowników kasy.
Podjęcie przez radę (...) Regionalną Kasę Chorych uchwały dotyczącej wprowadzenia zmian do regulaminu wynagradzania wydanego przez dyrektora, nie miało podstaw prawnych.
Zmiany wprowadzone do regulaminu przed dyrektora kasy, dotyczące odprawy pieniężnej dla dyrektora oraz członków zarządu kasy, są niezgodne z art. 772 par. 4 Kodeksu pracy oraz z par. 8 pkt 5 i 10 statutu (...) Regionalnej Kasy Chorych. Dyrektor kasy chorych ustala regulamin wynagradzania tylko dla pracowników kasy, natomiast ustalanie wynagrodzenia dla dyrektora kasy oraz członków zarządu należy do kompetencji rady kasy.
Wprowadzenie zmian do regulaminu wynagradzania (...) Regionalnej Kasy Chorych należało wyłącznie do dyrektora kasy. Rada kasy chorych mogła jedynie zobowiązać dyrektora kasy do usunięcia niezgodnych z prawem przepisów w regulaminie wynagradzania. Zgodnie zaś z art. 82 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym /Dz.U. nr 28 poz. 153 ze zm./ zarząd kasy chorych wykonuje uchwały kasy chorych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego (...) Regionalna Kasa Chorych domagała się uchylenia powyższych decyzji zarzucając m.in., iż naruszają one przepisy art. 82 ust. 7 i art. 151a ust. 6 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz art. 8 w zw. z art. 77[2] ust. 4 Kp, a także par. 8 pkt 5 statutu (...) Regionalnej Kasy Chorych, przez przyjęcie, że dyrektor kasy chorych jest uprawniony do ustanowienia dla siebie odprawy pieniężnej z tytułu rozwiązania stosunku pracy.
W uzasadnieniu skargi podano m.in., iż pracodawcą dla dyrektora kasy nie może być on sam, a funkcje w zakresie jego zatrudnienia wykonuje uprawniony organ, tj. rada kasy.
Rada kasy podejmując w dniu 25 września 1999 r. uchwałę nie dokonała oceny całego regulaminu wynagradzania, a jedynie uznała za niedopuszczalne zapisy przyznające dyrektorowi kompetencje do ustalenia dla siebie wynagrodzenia.
Rada kasy miała prawo orzekać w zakresie wynagradzania członków zarządu, ponieważ jest do tego upoważniona. Jedynie bowiem ten organ może decydować o świadczeniach pieniężnych dla członków zarządu kasy i może pozbawiać dyrektora odprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uchwała rady (...) Regionalnej Kasy Chorych z 25 września 1999 r., którą skreślono par. 11 regulaminu wynagradzania (...) Regionalnej Kasy Chorych została wydana na podstawie par. 8 pkt 5 i 10 statutu (...) Regionalnej Kasy Chorych.
W myśl par. 8 pkt 3 tego statutu do zakresu czynności rady należy powoływanie i odwoływania dyrektora kasy oraz na jego wniosek dwóch zastępców dyrektora, w tym zastępcy dyrektora do spraw medycznych oraz nie więcej niż trzech członków zarządu. Z kolei według par. 8 pkt 5 statutu do zakresu czynności rady należy ustalanie wynagrodzenia dla osób, o których mowa w pkt 3. Treść tych ostatnich przepisów nie upoważniała zatem rady kasy chorych do ingerencji w treść regulaminu wynagradzania (...) Regionalnej Kasy Chorych, który został wydany na podstawie art. 77[2] par. 4 Kp. Zgodnie z tym ostatnim przepisem regulamin wynagradzania ustala pracodawca. Pracodawcą zaś w myśl par. 16 ust. 2 statutu kasy chorych jest dyrektor kasy w stosunku od osób zatrudnionych w kasie.
Dyrektor kasy chorych nie był uprawniony do ustalenia w regulaminie wynagradzania (...) Regionalnej Kasy Chorych wysokości przysługującej mu i pozostałym członkom zarządu odprawy pieniężnej, gdyż to materia została zastrzeżona wyłącznie do zakresu czynności rady kasy chorych /par. 9 pkt 5 statutu (...) Regionalnej Kasy Chorych/. Tym niemniej bezprawne działanie dyrektora kasy nie upoważniało rady kasy chorych do bezpośredniej ingerencji w treść regulaminu wynagradzania, gdyż do takiego działania nie była upoważniona, zarówno w świetle przepisów ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, jak i wydanym na tej podstawie statucie (...) Regionalnej Kasy Chorych, stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 7 grudnia 1998 r. w sprawie utworzenia regionalnych kas chorych i ich oddziałów, określenia ich siedzib i obszaru działania oraz nadania im statutów /Dz.U. nr 152 poz. 989/.
Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja prezesa Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych jest zgodna z art. 151a ust. 4 pkt 6 powołanej wyżej ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zauważył również, że rada kasy chorych w celu wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanego par. 11 regulaminu wynagradzania mogła podejmować uchwały, o jakich mowa w art. 76 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a obowiązkiem zarządu kasy chorych było wykonywanie tych uchwał /art. 82 ust. 6 pkt 1 tej ustawy/. Również Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Społecznych mógł w tej sprawie wydawać zalecenia, o jakich mowa w art. 151c ust. 4 omawianej ustawy, a w razie niewykonywania zaleceń stosować sankcje przewidziane w art. 151c ust. 5 pkt 1 tej ustawy. Ostatecznie jednak - jak wynika z zarządzenia dyrektora (...) Regionalnej Kasy Chorych z dnia 31 grudnia 1999 r. - skreślono par. 11 regulaminu wynagradzania (...) Regionalnej Kasy Chorych.
Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę.