Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczyz 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 1011/19

Uzasadnienie

Wojewoda (dalej powoływany jako "Wojewoda") rozporządzeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. (dalej powoływanym jako "rozporządzenie"), zmienionym następnie rozporządzeniem nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r., ustanowił strefę ochronną gminnego ujęcia wód podziemnych w miejscowości C., gmina B. B.. W rozporządzeniu tym organ określił tereny ochrony bezpośredniej i pośredniej ujęcia wód podziemnych oraz ustalił nakazy i zakazy obowiązujące na tychże terenach, w tym - zawarte w § 4 ust. 1 rozporządzenia - poszczególne zakazy obowiązujące na terenie ochrony pośredniej, pośród których znalazły się m.in. zakazy: rolniczego wykorzystywania ścieków (pkt 2), stosowania nawozów oraz środków ochrony roślin (pkt 4), lokalizowania zakładów przemysłowych oraz ferm chowu lub hodowli zwierząt (pkt 7), pojenia oraz wypasania zwierząt (pkt 17), lokalizowania nowych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (pkt 19).

W uzasadnieniu do rozporządzenia Wojewoda wskazał, iż pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. Wójt Gminy B. B. - tj. właściciel przedmiotowego ujęcia wody – działając na podstawie przepisów obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.; prawidłowo Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm., dalej powoływanej jako "pw"), zwrócił się do niego z prośbą o utworzenie strefy ochrony pośredniej dla ujęcia wody w miejscowości C. i przedłożył jednocześnie dokumentację – którą uzupełnił następnie pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. - obejmującą w szczególności: analizę ryzyka dla przedmiotowego ujęcia wody, dokumentację hydrogeologiczną i hydrologiczną, analizę identyfikacji źródeł zagrożeń, wyniki badania jakości ujmowanej wody, zestaw map oraz niezbędne dane o znaczeniu historycznym dla przedmiotowego ujęcia, m.in. pozwolenie wodnoprawne na pobór wód podziemnych dla komunalnego ujęcia wody w miejscowości C. oraz dokumentację określającą warunki hydrogeologiczne dla ustanowienia obszaru ochronnego zbiornika wód podziemnych [...] ([...]).

Organ wyjaśnił, że zgodnie z przedstawioną dokumentacją ujęcie komunalne w C. dostarcza wodę do ok. 16 000 mieszkańców gminy i stanowi główne źródło zaopatrzenia w wodę dla gminy, przy czym z uwagi na duże obciążenie ujęcia planuje się jego rozbudowę, a ponadto podjęto prace nad budową kolektora, który pozwoli na przerzut wody z ujęcia w C. do Ł., Ł. i L.. Wskazał również, że strefa ochrony pośredniej przedmiotowego ujęcia wody – ustanowiona na wniosek Gminy decyzją Wojewody B. z dnia [...] grudnia 1998 r. – obowiązywała już w latach wcześniejszych, a zakazy i nakazy obowiązujące w tej strefie dotyczyły działalności rolniczej na tym terenie. Wyjaśnił ponadto, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, granicą obszaru, w którym kształtuje się jakość wód podziemnych jest teren ograniczony izochroną 25-letniego dopływu wody do eksploatowanego ujęcia, przy czym położenie granic planowanej strefy dostosowano do przebiegu lokalnych dróg, urządzeń melioracji szczegółowej oraz granic nieruchomości gruntowych, co umożliwia ich łatwą identyfikację w terenie.

Wojewoda zaznaczył, iż ujęcie wody w C. czerpie wodę z zasobów Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP) nr [...], przy czym GZWP stanowią najcenniejsze fragmenty jednostek hydrostrukturalnych i systemów wodnonośnych, wymagające szczególnej ochrony stanu chemicznego i ilościowego wód podziemnych oraz kontroli zarządzania zasobami oraz że z "Mapy zagrożeń i wskazań hydrogeologicznych dla zagospodarowania obszarów ochronnych GZWP nr [...]" wynika jednoznacznie, że teren zalegający bezpośrednio do przedmiotowego ujęcia wody został zaliczony do obszaru "B", czyli do obszaru gdzie wody są podatne na zanieczyszczenia, a tereny rolnicze, położone na południe i zachód od ujęcia wody określono jako obszary "A" – tj. obszary o bardzo wysokiej podatności wód podziemnych na zanieczyszczenia. Wskazał także, że badania i obserwacje wody prowadzone w latach 1978-2017 dla przedmiotowego ujęcia wody wskazały na pogorszenie stanu jakościowego tych wód z tendencją do trwałych i negatywnych zmian, zwłaszcza w odniesieniu do kompleksu związków azotu i podkreślił, że wody podziemne eksploatowane na ujęciu w C., ze względu na układ warstw geologicznych i warunki hydrogeologiczne, nie są w sposób naturalny chronione przed przenikaniem do nich zanieczyszczeń, a głównym czynnikiem wpływającym na jakość ujmowanej wody są zanieczyszczenia antropogeniczne.

Wobec tego i mając na uwadze, iż woda czwartorzędowa ujęcia C. nie posiada barier ochronnych i sposób zagospodarowania terenu ma istotny wpływ na jakość wody surowej, Wojewoda wskazał, iż zasadnym jest podjęcie działań mających na celu ustanowienie strefy ochrony pośredniej i wprowadzenie w niej zakazów i nakazów, a także ograniczeń w rolniczym wykorzystaniu terenu, w tym m.in. zakazu lokalizowania przedsięwzięć z listy mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, gdyż każde z listy ponad 50 przedsięwzięć - z uwagi na swoją wielkość – negatywnie wpłynęłoby na jakość wód podziemnych. W szczególności wskazał przy tym na przykładowe lokalizacje dużych ferm chowu trzody chlewnej lub ferm kurzych, które spowodowałyby ryzyko przedostawania się zanieczyszczeń, w tym głównie związków azotu i fosforu.

Jednocześnie organ wskazał, iż przedłożony projekt – pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. - został pozytywnie zaopiniowany przez Państwowe Gospodarstwo Wodne (PGW) "Wody P." Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B..

Skargę na powyższe rozporządzenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnieśli skarżący A. F., J. F. i C. F., zaskarżając je w części - tj. w zakresie § 1 pkt 2, § 3, § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 7, 17, 19 i § 4 ust. 2 rozporządzenia – i zarzucając mu niezgodność z prawem, a w szczególności naruszenie:

1. 1) art. 133 ust. 2 pkt 1 pw, poprzez ustanowienie strefy ochronnej na wniosek podmiotu innego niż "właściciel ujęcia wody";
2. 2) art. 123 ust. 1 i 2 pw oraz § 143 w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i ust. 2 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 283) poprzez przyjęcie przez Wojewodę wszystkich twierdzeń zawartych we wniosku bez przeprowadzenia analizy oraz postępowania dowodowego, celem zweryfikowania okoliczności i zasadności postulowanych ograniczeń;
3. 3) art. 122 i 123 ust. 1 i 2 pw poprzez wydanie rozporządzenia bez przeprowadzenia prawidłowych badań i ustaleń dokumentacji hydrogeologicznych ujęć wody;
4. 4) art. 123 ust. 2 pw poprzez wyznaczenie terenu ochrony pośredniej większego o 50% niż ustalony w dokumentacji obszar wyznaczony 25-letnim czasem wymiany wód w warstwie wodonośnej;
5. 5) art. 130 ust. 1 pw poprzez wskazanie na zakazy i nakazy, ograniczenia oraz obszary, na których one obowiązują, nieznajdujące uzasadnienia dla prawidłowego procesu ochrony wód podziemnych;
6. 6) art. 130 ust. 1 pw poprzez wprowadzenie ograniczeń w sposób dowolny, nieuzasadniony celami wskazanego przepisu ustawy oraz bez rozpoznania czy prowadzone działalności/wykonywane prawa własności mają lub mogą mieć rzeczywisty wpływ na pogorszenie jakości wody w przedmiotowych ujęciach;
7. 7) art. 130 ust. 2 pw poprzez brak wprowadzenia jednoznacznych ograniczeń dotyczących gruntów rolnych lub leśnych, poprzestając na powtórzeniu stosownych przepisów tej jednostki redakcyjnej pw;
8. 8) art. 131 pw poprzez całkowite pominięcie przy wprowadzaniu zakazów, nakazów i ograniczeń dotyczących użytkowania gruntów na terenie ochrony pośredniej, warunków infiltracji zanieczyszczeń do poziomu wodonośnego, z którego woda jest ujmowana;
9. 9) art. 138 ust. 1 pkt 3 pw poprzez nieuzasadnione wprowadzenie nakazów i zakazów właściwych dla ustanawianej strefy ochrony pośredniej w sposób odmienny niż proponowane przez wnioskodawcę, bez uzasadnienia wprowadzenia takiej zmiany;
10. 10) art. 64 ust. 3 i art. 21 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w zw. z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1145, dalej powoływanej jako "kc") w zw. z art. 120 pw poprzez wydanie rozporządzenia, które w swojej treści narusza granice prawa własności, bez należytego uzasadnienia i rozpoznania rzeczywistych potrzeb lub koniecznych działań w celu wystarczającego dla osiągnięcia celów związanych z ochroną ujęć wody.

Formułując powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie lub stwierdzenie nieważności przedmiotowego rozporządzenia w części obejmującej ww. zaskarżone zapisy rozporządzenia, tj. § 1 pkt 2, § 3, § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 7, 17, 19 i § 4 ust. 2.

W uzasadnieniu skargi, skarżący obszernie odnieśli się do powyższych zarzutów. W szczególności podnieśli, że wnioskodawcą ustanowienia stref ochronnych w przedmiotowej sprawie winna być wyłącznie spółka Zakład W. i U. K. Sp. z o.o. z siedzibą w B. B. – która jest właścicielem ujęcia wody, co wynika z treści pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] czerwca 2017 r. wydanego przez Starostę B. – a nie Wójt Gminy B. B.. Ponadto, w ocenie skarżących, organ nie podjął odpowiednich kroków zmierzających do ustalenia czy przedmiotowa strefa ochrony pośredniej wymaga tak rygorystycznych ograniczeń w powiązaniu z lokalizacją wskazanych ujęć wody oraz konkretną w tym miejscu sytuacją hydrogeologiczną, tj. nie przeprowadził stosownych badań, nie zobowiązał wnioskodawcy do złożenia stosownych ekspertyz ani opinii, nie odniósł się do rzeczywistego wykorzystania gruntów rolnych oraz ich rzeczywistego wpływu na jakość wód podziemnych, a jedynie oparł się na stanowisku wnioskodawcy, co świadczy o dowolności tak wprowadzonych zakazów.

Skarżący wskazali jednocześnie na postępowanie w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej prowadzone z udziałem strony skarżącej, w którym to nie wykazano aby w związku z planowanymi przedsięwzięciami istniało ryzyko pogorszenia jakości wód lub ryzyko spadku wydajności ujęcia komunalnego gminy B. B. oraz na okoliczność, iż produkcja rolna skarżących prowadzona jest w sposób zapobiegający zanieczyszczaniu wód związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych przy wykorzystaniu odpowiednich technik oraz technologii – co w ich ocenie świadczy o tym, że w przedmiotowej sprawie przesłanka z art. 133 ust. 3 pw dla zakazu lokalizowania ferm chowu zwierząt nie występuje. Zaznaczyli ponadto, że Wojewoda nie zbadał czy przedstawiona dokumentacja hydrologiczna uzasadnia ustanowienie strefy ochronnej w zakresie żądanym przez wnioskodawcę, do czego był zobowiązany. Podnieśli również, że w ich ocenie szeroko pojęty zakaz prowadzenia działalności rolniczej jest nieuzasadniony, gdyż oddziaływanie zabudowy mieszkaniowej na środowisko, w tym na wody gruntowe, jest wybitnie większe niż działalności rolniczej prowadzonej na podobnym obszarze, na potwierdzenie czego przedstawili dodatkowo dane z Głównego Urzędu Statystycznego.

Ponadto niezrozumiałym w uznaniu skarżących jest wprowadzenie rygorystycznych ograniczeń działalności rolniczej przy jednoczesnym uwzględnieniu tego, iż rejony szczególnie narażone na przenikanie ładunków chemicznych (wypłycenia) znajdują się w rejonie G. (ok. 40 km od C.) oraz w rejonie skarpy [...] (ok. 20 km od C.), a ponadto – jak wynika z opracowania hydrogeologicznego – z rejonu lokalizacji ujęcia wody w C. zachodzi naturalny spływ nadwyżek wód opadowych przenikających przez grunt rowami melioracyjnymi, co zdaniem autora opracowania dodatkowo ogranicza możliwość skażenia wód podziemnych ze źródeł w tym obszarze.

Co więcej, w ocenie skarżących zasięg przyjętej strefy jest źle wyznaczony, bowiem wykracza poza obszar zasilania ujęcia, a przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja pomija kwestie rozpoznania terenu i warunków zabudowy i ich eksploatacji oraz opiera się wyłącznie na dokumentacjach archiwalnych. W celu wykazania legitymacji do wniesienia skargi, skarżący wskazali, iż: A. F. prowadzi działalność gospodarczą w postaci gospodarstwa rolnego, którego głównym przedmiotem działalności jest prowadzenie fermy drobiu na działce o nr ew. [...] w C.; J. F. również prowadzi działalność gospodarczą w powyższym zakresie na działce o nr ew. [...] w C., a ponadto jest właścicielem działek o nr ew.: [...] objętych ograniczeniami rozporządzenia; C. F. jest posiadaczem zależnym nieruchomości rolnych o nr ew. [...] (dzierżawionej od Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa) oraz nr ew. [...] (na podstawie umowy dzierżawy od J. F.) – na których prowadzi działalność rolniczą upraw rolnych, do których wykorzystywał obornik zwierzęcy (nawóz).

Jak wskazali skarżący, w ich ocenie zapisy zaskarżonego rozporządzenia pozbawiają ich możliwości korzystania z nieruchomości w sposób dotychczasowy, co w konsekwencji doprowadza do powstania szkody w prowadzonej działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i wskazał, że jako organ wydający akt prawa miejscowego nie miał możliwości ingerencji, ani wprowadzania jakichkolwiek zmian do treści zamieszczonych w przedstawionych opracowaniach dotyczących ujęcia wody podziemnej w C.. Treści te są podstawą procedowania w zakresie ustanawiania stref ochronnych. Wyjaśnił jednocześnie, iż analiza ryzyka i dokumentacja hydrogeologiczna sporządzone zostały przez podmioty legitymujące się odpowiednimi kwalifikacjami, a ponadto dokumentacja hydrogeologiczna podlegała zatwierdzeniu w drodze decyzji przez właściwy organ administracji geologicznej. Podniósł także, iż konsultował się w kwestii przedmiotowego rozporządzenia z PGW Wody Polskie, co potwierdzone zostało odpowiednim postanowieniem. Podkreślił również, że ustawodawca przewidział możliwość wypłat dla właścicieli nieruchomości zlokalizowanych w strefie objętej ochroną.

Na rozprawie sądowej dnia [...] lutego 2020 r. pełnomocnik skarżących zawęził zarzuty skargi jedynie do zapisu § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, jako naruszającego interes prawny A. F. i J. F. oraz do zapisu § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, naruszającego interes prawny C. F.. Natomiast pełnomocnik organu na pytanie Sądu czy rozporządzenie zostało wydane z urzędu czy na wniosek właściciela ujęcia wody, wskazał, że rozporządzenie wydano na wniosek właściciela ujęcia wody. Nie potrafił jednak wykazać na podstawie jakich dokumentów ustalono podmiot będący właścicielem przedmiotowego ujęcia.

Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. pełnomocnik skarżących, wypełniając zobowiązanie Sądu, przedłożył dokumenty potwierdzające położenie poszczególnych nieruchomości skarżących w wyznaczonej strefie ochrony pośredniej z odniesieniem ich lokalizacji w stosunku do określonego na mapie hydrologicznej zasięgu izochrony 25-letniego dopływu wody do ujęcia w C..

W pismach z dnia [...] lutego 2020 r. pełnomocnik Wojewody, wykonując zobowiązanie Sądu, wskazał, iż prawo własności nieruchomości na obszarze, której zlokalizowane jest przedmiotowe ujęcie wód, przysługuje Zakładowi W. i U. K. Sp. z o.o. z siedzibą w B. B. (w stosunku do działek oznaczonych nr [...]) oraz Skarbowi Państwa (w stosunku do działki [...]). Natomiast właścicielem urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na terenie tego ujęcia jest Zakład W. i U. K. sp. z o.o. z siedzibą w B. B., co wynika z umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, stanowiącą załącznik do pisma (k. 123-128 akt sądowych). Wskazał jednocześnie, iż własność 100% udziałów w przedmiotowej spółce przysługuje Gminie B. B.. Wyjaśnił ponadto, że zarówno we wniosku, jak i w przedłożonej ocenie ryzyka i dokumentacji hydrogeologicznej wskazano, że przedmiotowe ujęcie wody podziemnej należy do Gminy i zaznaczył, że przepisy pw nie nakładają na wnioskującego obowiązku złożenia dokumentów potwierdzających tytuł prawny do danego ujęcia.

Przy czym, jak wskazał, wcześniejsza decyzja ustanawiająca strefę ochrony pośredniej przedmiotowego ujęcia wydana została na wniosek władz Gminy, to Gminie udzielono pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] marca 1995 r., a ponadto dokumentacja hydrogeologiczna zatwierdzona została na wniosek Wójta Gminy B. B..

Natomiast na rozprawie sądowej dnia [...] siepania 2020 r. pełnomocnik skarżących zarzucił, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że wniosek o ustanowienie strefy ochrony ujęcia wody nie pochodzi od podmiotu uprawnionego. Pełnomocnik organu stwierdził zaś, że właścicielem ujęcia wody jest Gmina, jako podmiot mający 100 % udziału w spółce gminnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje

Przedmiot kontroli tutejszego Sądu stanowi rozporządzenie Wojewody Nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej gminnego ujęcia wód podziemnych w miejscowości C., gmina B. B.. Na podstawie przedmiotowego rozporządzenia ustanowiona została strefa ochrony ujęcia wód podziemnych składająca się z terenu ochrony bezpośredniej i pośredniej ujęcia wód podziemnych oraz określony został obszar terenu ochrony bezpośredniej i pośredniej oraz obowiązki i zakazy obowiązujące w ustanowionych strefach ochrony bezpośredniej i pośredniej.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 pkt 2 pw strefę ochronną obejmującą teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej ustanawia wojewoda w drodze aktu prawa miejscowego. Kompetencja wojewody oraz organów niezespolonej administracji rządowej do stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących w województwie lub jego części na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach wynika z treści art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (aktualnie: t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1464; w dniu podjęcia ww. rozporządzenia: t.j. 2017 r. poz. 2234 ze zm.; dalej uwarw).

Uwzględnienie skargi na akt prawa miejscowego terenowego organu administracji rządowej obliguje sąd do stwierdzenia jego nieważności w całości lub w części, stosownie do treści art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej ppsa). Ani ppsa ani też uwarw nie precyzują bliżej, jakiego rodzaju naruszenie prawa powinno skutkować uwzględnieniem skargi. Przyjąć należy zatem, że sprzeczność aktu prawa miejscowego terenowego organu administracji rządowej z prawem, zwłaszcza mająca wymiar istotny, uzasadnia stwierdzenie nieważności takiego aktu w całości lub części.

Warunkiem jednak merytorycznej kontroli przez sąd administracyjny aktu prawa miejscowego terenowego organu administracji rządowej, w świetle art. 63 ust. 1 uwarw, jest wniesienia skargi przez podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem prawa miejscowego, wydanym przez wojewodę lub organ niezespolonej administracji rządowej, w sprawie z zakresu administracji publicznej. Tylko takie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia kwestionowanym aktem może doprowadzić do merytorycznej kontroli skargi, które ma charakter aktualny, a ponadto jest naruszeniem zindywidualizowanym, wymierzonym w realne i zdatne do wskazania dobra prawne, z których korzysta strona skarżąca. Powinno być to tego rodzaju naruszenie, aby można było stwierdzić, że bezpośrednio wyzuwa ono stronę skarżącą z przysługujących jej praw albo ogranicza ją w sposobach czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia.

W przedmiotowej sprawie należało więc wykazać, że w wyniku wydania zaskarżonego rozporządzenia doszło do naruszenia interesu prawnego albo uprawnienia, polegającego na istnieniu związku między zawartymi w kwestionowanym rozporządzeniu unormowaniami a własną, indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z prawa materialnego skarżących. Należało więc wykazać zindywidualizowane oraz realne przyszłe lub obecne naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżonym aktem prawa miejscowego.

W ocenie Sądu skarżący wykazali naruszenia ich interesu prawnego lub uprawnienia polegające na istnieniu związku między zaskarżonym rozporządzeniem, a ich własną, indywidualną sytuacją prawną, wynikającą z prawa materialnego. Skarżący wykazali, że swój interes prawny wywodzą z prawa własności i prawa dzierżawy nieruchomości oraz prowadzonej działalności rolniczej na gruntach znajdujących się w obrębie ustanowionej strefy ochrony pośredniej. Zgodnie z art. 140 kc w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. W myśl natomiast art. 693 § 1 kc przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.

W niniejszej sprawie skarżący ([...] dowiedli, że są właścicielami nieruchomości na których prowadzą gospodarstwa rolne, których głównym przedmiotem jest prowadzenie fermy drobiu. Wskazywano też na podejmowane i zamierzone działania związane z rozbudową ferm drobiu. Na terenie ochrony pośredniej wprowadzono zaś zakaz lokalizowania zakładów przemysłowych oraz ferm chowu i hodowli zwierząt, z którym to zakazem łączy się niewątpliwie zakaz rozbudowy prowadzonych ferm drobiu. W ramach prowadzonej działalności rolniczej wykorzystywany jest również, jako nawóz naturalny, pozyskany przez A. F. i J. F. obornik, który w ramach prowadzonej działalności na gruntach objętych ustanowioną strefą ochrony pośredniej ujęcia wody wykorzystuje m.in. skarżący C. F. do prowadzenia działalności rolnicznej. W zaskarżonym rozporządzeniu wprowadzono zaś zakaz stosowania w strefie ochrony pośredniej nawozów oraz środków ochrony roślin.

Zdaniem Sądu wskazane okoliczności w sposób dostateczny uzasadniają stanowisko skarżących, że wprowadzone ww. zakazy w sposób istotny zmieniają sytuację skarżących na ich niekorzyść w zakresie uprawnień do korzystania z rzeczy i pobierania z nich pożytków. Zostali oni bowiem pozbawieni możliwości dalszego rozwoju prowadzonych ferm drobiu, a także możliwości dalszego korzystania z nieruchomości i prowadzenia gospodarki rolnej w sposób dotychczasowy (np. z wykorzystaniem ww. obornika). Z powyższych względów Sąd uznał, że skarżący wykazali przesłanki do skutecznego wniesienia skargi na przedmiotowy akt prawa miejscowego.

Ustanowienie strefy ochrony ujęcia wody służy zapewnieniu odpowiedniej jakości wód ujmowanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, a także ochronie zasobów wodnych (art. 120 pkt 1 pw). Cele te zapewniają obowiązujące na terenie strefy ochronnej nakazy, zakazy i ograniczenia w zakresie użytkowania gruntów oraz korzystania z wód (art. 121 ust. 1 pw). Strefa ochronna obejmuje wyłącznie teren ochrony bezpośredniej albo teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej (art. 121 ust. 2 pw). Strefę ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej ustanawia właściwy organ Wód Polskich w drodze decyzji (art. 135 ust. 1 pkt 1 pw), natomiast strefę ochronną obejmującą teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej ustanawia wojewoda w drodze aktu prawa miejscowego (at. 135 ust. 1 pkt 2 pw).

Stosownie do art. 133 pw strefę ochronną obejmującą wyłącznie teren ochrony bezpośredniej ustanawia się z urzędu (ust. 1), natomiast strefę ochronną obejmującą teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej ustanawia się: 1) na wniosek właściciela ujęcia wody;

2) z urzędu, jeżeli właściciel ujęcia wody nie złożył wniosku, o którym mowa w pkt 1, a z przeprowadzonej analizy ryzyka, o której mowa w ust. 3, wynika potrzeba jej ustanowienia (ust. 2). Przepis ust. 3 stanowi zaś, że strefę ochronną, o której mowa w ust. 2, ustanawia się na podstawie analizy ryzyka obejmującej ocenę zagrożeń zdrowotnych z uwzględnieniem czynników negatywnie wpływających na jakość ujmowanej wody, przeprowadzoną w oparciu o analizy hydrogeologiczne lub hydrologiczne oraz dokumentację hydrogeologiczną lub hydrologiczną, analizę identyfikacji źródeł zagrożenia wynikających ze sposobu zagospodarowania terenu, a także o wyniki badania jakości ujmowanej wody. W kontekście przytoczonych przepisów należy również wskazać, że właściciel ujęcia wody realizujący zadania w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę jest obowiązany przeprowadzić analizę ryzyka, o której mowa w ust. 3, i przekazać ją do właściwego wojewody (art. 133 ust. 4 pw), że analiza ryzyka jest aktualizowana nie rzadziej niż co 10 lat, a w przypadku ujęć wody dostarczających mniej niż 1000 m3 wody na rok - nie rzadziej niż co 20 lat (art. 133 ust. 5 pw), że w przypadku nieprzekazania analizy ryzyka, o której mowa w art. 133 ust. 3, wojewoda, wzywa właściciela ujęcia wody do jej przekazania w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania (art. 134 ust. 2 pw) oraz, że jeżeli z przekazanej analizy ryzyka, o której mowa w art. 133 ust. 3, wynika potrzeba ustanowienia strefy ochronnej obejmującej teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej, wojewoda, wzywa właściciela ujęcia wody do przekazania dokumentacji hydrogeologicznej lub hydrologicznej w terminie, o którym mowa w ust. 2 (art. 134 ust. 3 pw).

Z przytoczonych regulacji wprost wynika, że strefę ochronną obejmującą teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej ustanawia wojewoda w drodze aktu prawa miejscowego na wniosek właściciela ujęcia wody, a z urzędu jedynie w sytuacji, gdy właściciel ujęcia wody nie złożył wniosku o ustanowienie strefy, a z przeprowadzonej analizy ryzyka, wynika potrzeba jej ustanowienia.

Wskazać należy również, że pw nie definiuje pojęcia właściciela ujęcia wody, a jedynie w art. 16 pkt 65 lit. d pw stanowi, że przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym m.in. obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych. Z przepisów pw wynika także, że wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa i są wodami publicznymi (art. 211 ust. 2 i 3 pw) oraz, że prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa i będących wodami publicznymi wykonują Wody Polskie (art. 212 ust. 1 pkt 1 pw).

Jednocześnie w art. 17 ust. 1 pw ustawodawca określił, że przepisy ustawy dotyczące właścicieli - stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, a w przypadku eksploatacji instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska - do prowadzącego instalację (pkt 1), natomiast przepisy ustawy dotyczące właścicieli wód - stosuje się odpowiednio do organów administracji publicznej, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, osób prawnych lub osób fizycznych wykonujących prawa właścicielskie w stosunku do wód (pkt 2 pw).

W wyroku z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2930/15 (dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query) Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, na tle zbieżnych co do istoty treści przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, że ustawodawca w art. 58 ust. 1 (uprzednio obowiązującego Prawa wodnego) wyraźnie odmiennie posłużył się pojęciem "właściciela ujęcia wody", które to pojęcie należy odróżnić od kwestii własności wód płynących, o których mowa w art. 10 i 11 Prawa wodnego, że skoro dany podmiot jest właścicielem urządzeń wodnych służących do poboru wód podziemnych i powierzchniowych na terenie ujęcia wody brak było podstaw do kwestionowania jego uprawnień właścicielskich co do ujęcia wody, że przepisy ustawy Prawo wodne nie stawiają żadnego wymogu prawnego by z wnioskiem o ustanowienie strefy ochronnej występował wyłącznie właściciel wód publicznych oraz, że zwrot "właściciel ujęcia wody" zawarty w art. 58 ust.1 ustawy Prawo wodne należy odnosić do każdego właściciela urządzenia służącego do ujmowania wód (urządzeń wodnych).

Zatem dany podmiot jako właściciel urządzeń służących do ujmowania wód - ujęcia wód podziemnych z określonego ujęcia oraz właściciel wód powierzchniowych był uprawniony do złożenia wniosku o ustanowienie strefy ochronnej ujęcia wody.

W przedmiotowej sprawie, z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania sądowoadministracyjnego, wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że właścicielem urządzeń służących do ujmowania wód podziemnych na terenie ujęcia wody miejscowości C. jest, nie Gmina B. B., lecz Zakład W. i U. K. Sp. z o.o w B. B., co wynika z informacji udzielonej przez Wójta Gminy B. B. oraz umowy o utworzeniu spółki Zakład W. i U. K. Sp. z o.o w B. B., której zadaniem jest zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty należących do zadań własnych gminy, w tym m.in. pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody (patrz: przesłane mailowo pismo Wójta z dnia [...] lutego 2019 r., umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – k. 122-128 akt sądowych). Z dokumentów i informacji udzielonych przez organ wynika również, że prawo własności nieruchomości na obszarze, której zlokalizowane jest przedmiotowe ujęcie wód, przysługuje Zakładowi W. i U. K. Sp. z o.o. z w B. B. (w stosunku do działek oznaczonych nr [...]) oraz Skarbowi Państwa (w stosunku do działki [...]).

Jak wskazano zaś powyżej właścicielem wód podziemnych jest Skarb Państwa, wody podziemne są wodami publicznymi (art. 211 ust. 2 i 3 pw), a prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa i będących wodami publicznymi wykonują Wody Polskie (art. 212 ust. 1 pkt 1 pw). Podkreślić należy również, że decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Starosta [...] stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w związku ze zrzeczeniem się uprawnień nadanych tym pozwoleniem wodnoprawnym, oraz udzielił Zakładowi W. i U. K. Sp. z o.o. z w B. B. pozwolenia wodnoprawnego m.in. na pobór wód podziemnych z utworów czwartorzędowych z ujęcia zlokalizowanego w C..

W tych okolicznościach Gmina B. B. nie była uprawniona do złożenia wniosku o ustanowienie strefy ochronnej ujęcia wód podziemnych w miejscowości C.. Właścicielem urządzeń służących do ujmowania wód podziemnych na terenie ujęcia wody w miejscowości C. jest bowiem Zakład W. i U. K. Sp. z o.o w B. B., a nie Gmina B. B., natomiast właścicielem publicznych wód podziemnych jest Skarb Państwa, a prawa właścicielskie w stosunku do tych wód wykonują Wody Polskie. Okoliczność, że Gmina B. B. ma 100 % udziałów w spółce Zakład W. i U. K. Sp. z o.o w B. B., nie zmienia faktu, że to spółka Zakład W. i U. K. Sp. z o.o w B. B. jest odrębną osobą prawną, natomiast udziałowcy spółki nie mają odrębnej od spółki podmiotowości prawnej. Jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także mogą przystępować do takich spółek. Gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w formie spółek prawa handlowego.

W przypadku jednak ustanowienia takiej spółki, gmina nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania innych gminnych osób prawnych, a te nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania gminy. Spółki prowadzą zaś działalność w sposób samodzielny, będąc autonomiczne w zakresie podejmowanych decyzji, zarówno co do spraw wewnętrznych, w tym organizacyjnych, jak i co do czynności prawnych i faktycznych dokonywanych na rynku. Z kolei wpływ jednostki samorządu terytorialnego na spółkę jako udziałowca lub akcjonariusza zostaje zapewniony przez środki nadzoru właścicielskiego, w tym możliwość określania przedmiotu działalności i innych elementów stanowiących materię statutową, a także swobodę w zakresie obsady personalnej organów spółki. Spółki kapitałowe stanowią odrębny byt prawny, są podmiotami prawa, mają osobowość prawną i działają na zewnątrz przez swoje organy. Nie ma zatem podstaw do utożsamiania jednostki samorządu terytorialnego jaką jest gmina, mająca osobowość prawną z gminną spółką prawa handlowego, i twierdzenia że jest to ten sam byt prawny w związku z tym, iż udziałowcem spółki gminnej jest gmina oraz, że z tego tytułu gmina może podejmować wobec podmiotów zewnętrznych działania dla których właściwa jest spółka gminna.

Spółka gminna, jako odrębna osoba prawna, działa na zewnątrz przez swoje organy, a nie przez udziałowców spółki. Skoro więc to Zakład W. i U. K. Sp. z o.o w B. B. jest właścicielem urządzeń wodnych do ujmowania wód podziemnych w miejscowości C., a wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa, to w związku z tym, iż w sprawie wniosek o ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody w C. złożyła Gmina B. B., nie będąc ani właścicielem urządzeń wodnych do ujmowania wód podziemnych, ani właścicielem wód podziemnych, ani podmiotem wykonującym prawa właścicielskie do tych wód, ani też podmiotem będącym właścicielem działek na obszarze, których znajduje się ujęcie wód w C., Sąd stwierdził, że kontrolowane rozporządzenie z dnia [...] sierpnia 2018 r. zostało wydane na wniosek nieuprawnionego podmiotu. Nie ma bowiem żadnych przesłanek na tle regulacji pw pozwalających uznać Gminę B. B. za właściciela ujęcia wody, którym jest Zakład W. i U. K. Sp. z o.o w B. B..

Ustanowienie zaś strefy ochronnej obejmującej teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej na wniosek nieuprawnionego podmiotu stanowi istotne naruszenie procedury wydania przedmiotowego aktu prawa miejscowego, określonej w art. 133 ust. 2 pkt 1 pw, i jako takie stanowi podstawę do stwierdzenia w całości nieważność zaskarżonego rozporządzenia.

Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd na dwóch odbytych w sprawie rozprawach sądowych pytał pełnomocnika organu, czy przedmiotowe rozporządzenie wydane zostało z urzędu i czy podejmowane były w sprawie przez Wojewodę działania z urzędu, uzyskując odpowiedź, że rozporządzenie z dnia [...] sierpnia 2018 r. wydane zostało na wniosek Gminy B. B.. Również analiza akt sprawy wskazuje, że Wojewoda w sprawie nie podejmował żadnych czynności pozwalających na uznanie, iż działał on w ramach kompetencji, o których mowa 133 ust. 2 pkt 2 pw w związku z zaistnieniem sytuacji objętej hipotezą tego przepisu.

Co więcej należy zauważyć, że w odpowiedzi na skargę Wojewoda wskazał, że nie ma on żadnych uprawnień do weryfikacji pod względem merytorycznym dokumentów dotyczących ujęcia wód podziemnych w C. przedłożonych przez wnioskodawcę (Gminę B. B.) i ingerowania w ich treść. W ocenie Sądu jest to błędne stanowisko i założenie Wojewody odnośnie kompetencji tego organu w zakresie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody, co uzasadnia również istotną wadliwość kontrolowanego rozporządzenia. Podkreślić bowiem należy, że ustawodawca wprost wskazał, że to wojewoda ustanawia w drodze aktu prawa miejscowego strefę ochronną obejmującą tereny ochrony bezpośredniej i tereny ochrony pośredniej (art. 135 ust. 1 pkt 2 pw) oraz, że to wojewoda określa obszar tych terenów, a przede wszystkim, że to wojewoda "może" jeżeli chodzi o obszar terenu ochrony pośredniej wskazać odpowiednie nakazy, zakazy i ograniczenia spośród wymienianych w art. 130 pw (art. 137 ust. 1 pkt 2 pw).

Wniosek właściciela ujęcia wody o ustanowienie strefy ochronnej zawiera zaś wyłącznie propozycje tych nakazów, zakazów i ograniczeń (art. 138 ust. 1 pkt 3 pw). Ponadto, w art. 130 ust. 1 pw ustawodawca określił, że na terenie ochrony pośredniej może być nie tylko zakazane, ale i "ograniczone" wykonywanie działań wyszczególnionych w tym przepisie. Regulacje te zdaniem Sądu wykluczają niejako "automatyzm" w działaniu organu ustanawiającego przedmiotowy akt prawa miejscowego, w tym w szczególności w zakresie określenia zakazów wymienionych w art. 130 ust. 1 pw, lecz wskazują na potrzebę weryfikacji mających mieć zastosowanie środków ochrony ujęcia wody do określonych warunków lokalnych. Wojewoda, jako organ ustanawiający w drodze aktu prawa miejscowego strefę ochroną, powinien więc ocenić podstawę faktyczną ustanowienia strefy, przeprowadzić postępowanie celem wyjaśnienia potrzeby wyznaczenia strefy ochronnej wraz z zaproponowanymi przez wnioskodawcę zakazami czy ograniczeniami w zakresie użytkowania gruntów.

Z przywołanych przepisów prawa nie wynika, aby wniosek wraz z dołączoną do niego dokumentacją miały dla organu ustanawiającego strefę ochronną charakter wiążący. Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby, że wnioskodawcy przyznano bezwzględny wpływ na przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Organ ustanawiający strefę ochronną ma więc obowiązek zbadania czy przedłożona dokumentacja uzasadnia ustanowienie strefy ochronnej w zakresie żądanym przez wnioskodawcę, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do oceny zasadności ustanowienia strefy ochronnej w wyznaczonych granicach i z ustalonymi zakazami lub ograniczeniami. Organ nie może również pominąć, że ustanowienie w strefie ochronnej określonych zakazów, nakazów i ograniczeń musi być poprzedzone wyważeniem interesów nie tylko wnioskodawcy, ale także właścicieli gruntów objętych strefą ochrony pośredniej.

Reasumując, to właśnie organ wydający akt prawa miejscowego powinien wykazać, że wprowadzając ograniczenia w wykonywaniu prawa własności wobec gruntów objętych strefą ochronną, dokonał rzetelnej analizy materiału dowodowego oraz wyważył interesy wnioskodawcy i podmiotów będących adresatami nakazów i zakazów dotyczących użytkowania gruntów oraz korzystania z wód na wyznaczonym obszarze (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1648/16).

Zdaniem Sądu, Wojewoda [...] wydając zaskarżone rozporządzanie nie dokonał samodzielnej weryfikacji przedłożonych wraz z wnioskiem dokumentów, w sposób pozwalający na stwierdzenie, że zbadał on ich przydatność jako podstawy do wprowadzenia ustanowionych w strefie ochrony pośredniej zakazów, wyważając przy tym interesy wnioskodawcy i podmiotów będących adresatami nakazów i zakazów. Analiza akt sprawy wskazuje, że Wojewoda ustanawiając teren ochrony pośredniej obejmującej ponad [...] ha i [...] działek określił zakazy przytoczone w brzmieniu zawartym w art. 130 ust. 1 pw. Zakazy te nie były tożsame w treści z zakazami zaproponowanymi we wniosku i dodatku do dokumentacji hydrologicznej np. zakaz dotyczący stosowania nawozów i środków ochrony roślin czy lokalizacji budownictwa mieszkaniowego, a poza tym Wojewoda ustanowił więcej zakazów niż zaproponowane we wniosku i dodatku do dokumentacji hydrologicznej np. zakaz mycia pojazdów mechanicznych.

Jednocześnie Wojewoda w żaden sposób nie uzasadnił przyczyn tego stanu rzeczy. Taki sposób ustanowienia zakazów spowodował konieczność podjęcia rozporządzenia zmieniającego (rozporządzenie nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r.) kontrolowane rozporządzenie i usunięcia części ustanowionych zakazów. Zauważyć należy, że nawet procedura zmiany przedmiotowego rozporządzenia wskazuje, że Wojewoda w tym zakresie działał na skutek wniosków i zapytań innych podmiotów, m.in. Wójta Gminy B. B. domagając się przy tym wyjaśnień od Wójta przyczyn złagodzenia ustanowionych zakazów w kontekście przedłożonej dokumentacji o ustanowienie strefy ochronnej.

Wszystkie te okoliczności wskazują, że Wojewoda nie tylko wydał przedmiotowe rozporządzenie na wniosek nieuprawnionego podmiotu, ale również że nie podejmował on w sprawie działań z urzędu (nawet w ramach procedury zmiany rozporządzenia żądał stosownych wyjaśnień od wnioskodawcy), opierając się jedynie na dokumentacji złożonej przez nieuprawnionego wnioskodawcę, dokonał przy tym bardzo pobieżnej analizy tej dokumentacji, a ustanawiając zakazy obowiązujące w strefie ochrony "automatycznie" powielił ich treść zawartą w art. 130 ust. 1 pw, nie wyjaśniając przy tym w żaden sposób przyczyn dla których nie ustanowił on zakazów w tym samym zakresie i w sposób tożsamy co w propozycjach zakazów zawartych we wniosku i dodatku do dokumentacji hydrologicznej. Uzasadnienie rozporządzenia sprowadza się wyłącznie do powtórzenia argumentacji zawartej we wniosku i dołączonej do niego dokumentacji o potrzebie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wód podziemnych, natomiast w zakresie ustanowionych w strefie zakazów odnosi się ono wyłącznie do kilku spośród określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia 21 zakazów.

W ocenie Sądu taki sposób działania Wojewody wskazuje, że wprowadzając tak dalekie w skutkach zakazy dotyczące użytkowania gruntów objętych strefą ochronną, na tak dużym obszarze nie dokonał on rzetelnej analizy materiału dowodowego, nie wyjaśnił przyczyn ustanowienia zakazów odmiennie niż określone we wniosku i dołączonej do niego dokumentacji, nie przeanalizował interesów podmiotów będących adresatami ustanowionych zakazów, nie wziął pod uwagę, że ustawodawca umożliwił nie tylko wprowadzenie zakazu wykonywania wyszczególnionych w art. 130 ust. 1 pw działań w strefie ochrony pośredniej, ale również "ograniczenie" podejmowania działań w tym zakresie, celem stworzenia możliwości dostosowania treści aktu prawa miejscowego do warunków lokalnych, a przede wszystkim nie wydał on aktu prawa miejscowego na wniosek uprawnionego podmiotu. Powyższe stanowi o istotnym naruszeniu w sprawie przepisów art. 130, art. 133 ust. 2 pkt 1, art. 135 ust. 1 pkt 2 i art. 137 ust. 1 pkt 2 pw.

W tym stanie rzeczy Sąd zobligowany był, na podstawie art. 147 § 1 ppsa, do stwierdzenia w całości nieważności zaskarżonego rozporządzenia. Wydany wyrok nie stanowi o braku potrzeby ustanowienia strefy ochrony ujęcia wód podziemnych w miejscowości C. i określenia w strefie zakazów, nakazów i ograniczeń niezbędnych do zapewnienia odpowiedniej jakości ujmowanych wód i ochrony zasobów wodnych, ale wskazuje na potrzebę ustanowienia strefy na wniosek uprawnionego podmiotu, ewentualnie z urzędu w sytuacji określonej w art. 133 ust. 2 pkt 2 pw oraz na konieczność oceny w sposób wskazany przez Sąd przesłanek faktycznych i prawnych ustanowienia strefy ochrony ujęcia wód oraz nakazów, zakazów czy ograniczeń obowiązujących w strefie.