Uzasadnienie
W dniu 13 października 2015 r. (częściowo uzupełniony 9 listopada 2015 r. i 14 grudnia 2015 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną. Skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z S. R. (lat 23), dla której jest opiekunem prawnym. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się ze świadczeń rentowych oraz z wynagrodzenia z umowy zlecenia. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do stałych swoich zobowiązań i wydatków zaliczył: kredyty [...] zł, czynsz za mieszkanie [...] zł, media [...] zł, leczenie [...] zł, energia elektryczna [...] zł, komornicze [...] zł (łącznie [...] zł). Z kserokopii aktu notarialnego z dnia 21 lipca 2015 r. umowy o alimenty wynika, że skarżący zobowiązał się płacić miesięcznie kwotę [...] zł tytułem alimentów na rzecz córki.
W piśmie z dnia 14 grudnia 2015 r. stwierdził, że za mieszkanie płaci [...] zł. Według zeznań podatkowych PIT-37 za 2013 r. i 2014 r. skarżący uzyskiwał dochód odpowiednio w wysokości: [...] zł oraz [...] zł.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
Istotne w przedmiotowej sprawie jest to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej z dwóch źródeł – tym samym już tylko z tego powodu nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie.
Poza tym w przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że zarządzeniem z dnia 20 listopada 2015 r. zobowiązano skarżącego (w tym pozostałych domowników) do przedłożenia w terminie 10 dni od dnia doręczenia wezwania dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową i finansową. Skarżący jedynie fragmentarycznie wypełnił ciążący na nim obowiązek, ponieważ całkowicie pominął sytuację materialną i finansową S. R., z którą prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe. Ponadto z kolejnych dokumentów wynika, że obciążenia skarżącego są znacznie większe niż te wykazane w formularzu PPF, ponieważ dopiero na tym etapie postępowania podał, że dobrowolnie zobowiązał się płacić alimenty na rzecz córki w ww kwocie. Z kolei z przedłożonej dodatkowo dokumentacji nie wynika dokładnie jaka jest kwota wydatkowana na kredyty oraz tzw.,,komornicze".
Należy zatem uznać, że skarżący nie wykonał w pełni zobowiązania, zatem nie było możliwości dokonania całościowej oceny materiału.
Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317).
W orzecznictwie prezentowane jest jednoznaczne stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 91/09, LEX nr 550327).
Reasumując powyższe należy stwierdzić, że trudno dać wiarę twierdzeniom skarżącego, ponieważ przedstawił on dowody w sposób wybiórczy a nie całościowy tak jak do tego został zobowiązany. Wobec tego jego twierdzenia należy uznać za niewiarygodne i nierzetelne. Tym bardziej, że w relacji do swego dochodu przeznacza bardzo dużą kwotę alimentów na rzecz córki. W formularzu PPF wskazał, że ponosi wydatki związane ze spłatą kredytów oraz tzw. komornicze, jednakże nie wynika to z przedłożonych przez niego kolejnych dokumentów załączonych do pisma z dnia 14 grudnia 2015 r. Poza tym jak wyżej podkreślono nie odniósł się w ogóle do sytuacji majątkowej S. R., w której to przypadku brak jest jakichkolwiek dokumentów źródłowych. W konsekwencji porównując wysokość dochodów skarżącego z ponoszonymi przez niego wydatkami należy zauważyć, że wydatki są wyższe od dochodów a brak jest źródła pokrycia różnicy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.