Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2020 r. Burmistrz [...] odmówił D. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojczymem A. P..
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że bezspornie A. P. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności na podstawie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] 2019 r., [...]. Zwrócił także uwagę, że A. P. jest żonaty i wprawdzie wyrokiem z dnia [...].2002 r. Sąd Okręgowy [...] orzekł separację małżeństwa A. P. i L. P., jednakże nie zmienia to faktu, że L. P., nie legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, pozostaje pierwszą osoba z kręgu zobowiązanych do alimentacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na powyższą decyzję D. W., kwestionując argumentację organu, podkreślił, że to on sprawuje faktyczna całodobową opiekę nad ojczymem, a jego mama, będąca w separacji z ojczymem, nie przebywa przez większość czasu w innym mieście.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111; ze zm.; dalej jako "u.ś.r".). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
- 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Stosownie zaś do przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu, ojczym wnioskodawcy -A. P. pozostaje w związku małżeńskim z L. P., nie legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności. Bezsporne jest również, że wyrokiem z dnia [...] 2002 r., sygn. [...] Sąd Okręgowy [...] orzekł separacje małżeństwa bez orzekania o winie.
Wskazać należy w związku z tym, że zgodnie z art. 614 § 1 k.r.o. orzeczenie separacji ma skutki takie, jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa. Dzieje się tak, ponieważ separacja nie powoduje ustania małżeństwa, a zatem przez separację nie następuje rozwiązanie małżeństwa. Na skutek separacji uchylona zostaje wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami. W przedmiotowej sprawie istotne jest, że stosownie do treści art. 614§3 k.r.o. jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. Zaś do obowiązku dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków pozostających w separacji stosuje się odpowiednio art. 60 § 1 k.r.o., zgodnie z którym małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.
Skoro w postanowieniu orzekającym separację brak rozstrzygnięcia w przedmiocie orzeczenia o winie któregokolwiek z małżonków, to uznać należy, że pozostają oni nawzajem zobowiązani do alimentacji, pomimo separacji.
Ponadto podkreślić należy, że skarżący, jako pasierb A. P., nie jest obciążony zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązkiem alimentacyjnym. W świetle bowiem tego przepisu obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. O kolejności ponoszenia tego obowiązku stanowi art. 129 § 1 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Wspomniany obowiązek może zostać rozciągnięty na inne osoby, aniżeli wynika to z powołanych przepisów, jednak nastąpić to może wyłącznie na podstawie orzeczenia sądu rodzinnego, wydanego w indywidualnej sprawie. Do takiej sytuacji odnosi się art. 144 § 2 k.r.o., z którego wynika, że mąż matki dziecka, niebędący jego ojcem, może żądać od dziecka świadczeń alimentacyjnych, jeżeli przyczyniał się do wychowania i utrzymania dziecka, a żądanie jego odpowiada zasadom współżycia społecznego. W niniejszej sprawie jest niesporne, że takie orzeczenie nie zostało wydane w stosunku do skarżącego oraz jego ojczyma.
W świetle powyższego, skoro obowiązek alimentacyjny nadal w pierwszej kolejności obciąża L. P., to stosownie do art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu tego świadczenia. Dodać należy, że Sąd wydając orzeczenie w niniejszej sprawie nie może brać pod uwagę tego, że to faktycznie skarżący sprawuje opiekę nad ojczymem i kierować się względami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Sąd jest bowiem zobowiązany brać pod uwagę treść obowiązujących przepisów prawa zamieszczonego w ustawie. Jedynym bowiem kryterium oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów administracji jest kryterium legalności, czyli zgodności z przepisem prawa.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.