Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Dyrektor Szkoły Podstawowej w C. nadał A. Ś. stopień nauczyciela kontraktowego.
Następnie w dniu [...]r. decyzją nr [...] Wójt Gminy W. stwierdził nieważność ww decyzji w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego A. Ś. Od powyższej decyzji A. Ś. wniosła odwołanie. Organ odwoławczy decyzją nr [...] na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 w związku z art. 138 § 2 kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nakładając na niego obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej na podstawie art. 89 § 1 kpa oraz sporządzenia uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 kpa.
W dniu [...]r. decyzją nr [...] Wójt Gminy W. stwierdził powtórnie nieważność decyzji nr [...] Dyrektora Szkoły Podstawowej w C. z dnia [...]r. w sprawie nadania A. Ś. stopnia nauczyciela kontraktowego. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowią art. 104, 107 i 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wskazał na rażące naruszenie prawa polegające na wydaniu przez Dyrektora Szkoły Podstawowej w C. decyzji z dnia [...]r. o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji stwierdził, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 19, poz. 239, z późn. zm.) A. Ś. była zatrudniona w Szkole Podstawowej w C. w wymiarze 16/26 etatu i nie posiadała wymaganych kwalifikacji do zatrudnienia na stanowisku nauczyciela kontraktowego. Tak więc w opinii organu I instancji spełniała jedynie warunki określone w art. 7 ust.6 cytowanej ustawy z dnia 18 lutego 2000r. do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela stażysty, gdyż przepis ten stanowi, że nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy na podstawie umowy o pracę w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, którzy nie posiadają wymaganych kwalifikacji, z tym dniem uzyskują stopień nauczyciela stażysty i stają się nauczycielami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę.
Stosunki pracy z tymi nauczycielami wygasają z dniem 31 sierpnia 2006 r., o ile wcześniej nauczyciele ci nie uzupełnią kwalifikacji i nie uzyskają stopnia nauczyciela kontraktowego lub nie zostanie z nimi rozwiązany stosunek pracy w odrębnym trybie.
Ponadto organ nie dał wiary wyjaśnieniom Dyrektora Szkoły o jego pomyłce spowodowanej niejasnością przepisów. Zdaniem organu dyrektor wydając decyzję złamał wyraźne i jasne brzmienie przepisu. Dodatkowo organ zauważył, że uczynił to w sprawie osoby bliskiej - żony, co tym bardziej poddaje uzasadnionym wątpliwościom okoliczności sprawy.
Od tego orzeczenia A. Ś. wniosła odwołanie wskazując, iż: decyzją nr [...] z dnia [...]r. Wójt Gminy W. po rozpoznaniu pisma Kuratorium Oświaty w B. [...] odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Dyrektora Szkoły Podstawowej w C. z dnia [...]r. w sprawie nadania jej stopnia nauczyciela kontraktowego i bezzasadnym jest rozpatrywanie sprawy ponownie przez ten sam organ.
Wskazała ponadto, iż w jej ocenie nieuzasadnionym jest stwierdzenie, iż doszło przy wydaniu decyzji o nadaniu stopnia nauczyciela kontraktowego do rażącego naruszenia prawa.
Skarżąca podnosi także zarzut nieprzeprowadzenia żadnych dodatkowych dowodów ani czynności sugerowanych przez organ odwoławczy, który uchylił poprzednią decyzję oraz to, iż w zaskarżonej decyzji pominięto okoliczności dotyczące uzyskania kolejnych stopni awansu zawodowego na stopień nauczyciela mianowanego i dyplomowanego.
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. [...] Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję nr [...] Wójta Gminy W. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że kwestie uzyskiwania stopni awansu zawodowego w dniu wydania zaskarżonej decyzji regulowały przepisy ustawy z dnia 18 lutego 2000r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 19, poz. 239 z późn. zm.), podzielając w tym zakresie poglądy wypowiedziane przez organ I instancji.
Dalej organ II instancji stwierdził, że skarżąca w dniu wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy była zatrudniona na stanowisku nauczyciela wychowawcy w Szkole Podstawowej w C. w wymiarze 16/26 i legitymowała się wykształceniem średnim ogólnokształcącym (świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego z 1997 r.) oraz świadectwem ukończenia 30-godzinnego kursu wprowadzającego do pracy w bibliotece szkolnej z 1999 r. W związku z tym skarżąca spełniała warunek dotyczący wymiaru zatrudnienia, ale nie posiadała kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole podstawowej. Zdaniem organu przez pojęcie,,wymagane kwalifikacje" należy rozumieć kwalifikacje określone w obowiązujących w momencie wejścia w życie przepisów ww. ustawy rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz. U Nr 98, poz. 433, z późn. zm.). Zgodnie z przepisami wspomnianego rozporządzenia nauczyciel podejmujący pracę w szkole podstawowej powinien posiadać co najmniej dyplom ukończenia studium nauczycielskiego.
Kurator wskazał również, że nadanie stopnia nauczyciela kontraktowego nauczycielowi, który nie spełnia wymienionych wcześniej warunków należy uznać za rażące naruszenie prawa, które w myśl art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji. Z zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko bowiem postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. W celu realizacji tej zasady konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Organ administracji państwowej nie może bowiem wydawać decyzji niezgodnych z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wydania decyzji.
W opinii organu II instancji wynikająca z art. 32 ust 1 Konstytucji zasada równości wobec prawa oraz prawo do równego traktowania przez władze publiczne wyraża się w sferze prawa administracyjnego m.in. tym, że obywatele, których prawna i faktyczna sytuacja wobec organów administracji jest zbliżona, mają prawo na gruncie tych samych przepisów oczekiwać, iż zostaną wobec nich podjęte decyzje o podobnej, jeżeli nie dokładnej treści. Różne traktowanie obywateli o zbliżonej sytuacji prawnej i faktycznej narusza wyrażoną w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz konstytucyjną zasadą równości i państwa prawnego. Organ podkreśli, że nauczyciel może uzyskać kolejne stopnie awansu zawodowego tylko na podstawie powszechnie obowiązujących nauczycieli przepisów. Zaś skarżąca w świetle powołanych przepisów art. 7 ust 6 ustawy z dnia 18 lutego 2000r., nie spełniała warunków i nie była uprawniona do uzyskania stopnia awansu nauczyciela kontraktowego ze względu na brak kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela.
Kurator stwierdziła, że decyzja która została wydana z rażącym naruszeniem prawa jest obciążona wadą, która powoduje, iż nie może ona pozostawać dalej w obrocie prawnym. Zgodnie z art. 156 § 2 nie można stwierdzić nieważności w przypadkach wydania decyzji określonych w § 1 pkt 1,3,4 i 7 jeżeli od wydania decyzji upłynęło 10 lat a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Z treści tego przepisu wynika jednak, że nie stosuje się go w przypadku decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Organ stwierdził, że przedmiotowa decyzja moła zostać usunięta z obrotu prawnego na drodze decyzji wydanej przez Wójta Gminy W. Wydana wcześniej przez ten sam Urząd decyzja nr [...] z dnia [...]r. odmawiająca wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nadającej A. Ś. stopnia nauczyciela kontraktowego nie stanowi przeszkody do wydania zaskarżonej decyzji. Wójt Gminy W. w uzasadnieniu wydanej decyzji podał uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia. Dla zaskarżonej decyzji nie ma także znaczenia fakt uzyskania przez skarżącą kolejnych stopni awansu zawodowego nauczyciela mianowanego i dyplomowanego.
Od decyzji organu II instancji skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżąca zarzuca decyzji [...] Kuratora Oświaty błędne zastosowanie zapisu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego rażącego naruszenia prawa. Skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem, że podstawą wydania decyzji nr [...] Dyrektora Szkoły Podstawowej w C. z dnia [...]r. w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego było rażące naruszenie prawa, co w uzasadnieniu decyzji szczegółowo argumentuje organ odwoławczy podzielając tym samym stanowisko Wójta Gminy W. Skarżąca podnosi także fakt uzyskania stopnia nauczyciela mianowanego, a następnie dyplomowanego, jako skutki prawne i ekonomiczno-gospodarcze posiadania decyzji o nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.
Skarżąca uważa, iż organ pierwszej instancji nie uwzględnił przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wskazań organu odwoławczego, tj. sporządzenia uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 107 Kpa, ze szczególnym uwzględnieniem wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W rozpatrywanym przypadku stwierdzając nieważność decyzji przyznającej skarżącej tytuł nauczyciela kontraktowego organy powołały się na art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz wynikającą z niego przesłankę jaką jest rażące naruszenie prawa. Pojęcie to jest jednak klasycznym zwrotem niedookreślonym, któremu w zależności od sytuacji może być nadany nieco inny zakres znaczeniowy. Dlatego też jego interpretacja zarówno w teorii jak i praktyce przysparza wielu problemów. Generalnie jednak poglądy te można uporządkować w dwa podstawowe nurty, z których przedstawiciele jednego przyjmują, że rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnej wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu.
Natomiast przedstawiciele drugiego przyjmują, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy skutków społeczno - gospodarczych naruszenia nie można akceptować z punktu widzenia wymagań praworządności. (J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienia rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym, PiP 1986, z. 1, s. 66-71.).
Przedstawiciele obu nurtów, poglądów wypracowanych w doktrynie nie oceniają natomiast, czy przedmiotem naruszenia mają być normy prawa procesowego, czy też materialnoprawnego. W związku z tym należy przyjąć, że o rażącym naruszenia prawa możemy mówić zarówno w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Jednocześnie ani w literaturze przedmiotu, ani w orzecznictwie nie mówi się aby podstawą przyjęcia wystąpienia rażącego naruszenia prawa było wielokrotne naruszenie przepisów prawa. Dlatego też należy przyjąć, że bez względu na sytuację, o rażącym naruszeniu prawa będzie można mówić już w sytuacji jednokrotnego naruszenia prawa, które będzie miało charakter oczywisty i nie budzący wątpliwości, w prostym zestawieniu postępowania organu administracji ze standardem wynikającym z przepisów, przy jednoczesnym braku możliwości społecznej akceptacji dla postępowania organu administracji.
W rozpatrywanym przypadku organy administracji uzasadniając występowanie rażącego naruszenia prawa próbowały wykazać, że miało to miejsce zarówno w procesie stosowania prawa materialnego jak i procesowego. Tymczasem dostatecznym działaniem byłoby skoncentrowanie się na wykazaniu, iż już jedno z naruszeń mających miejsce w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora Szkoły Podstawowej w C. miało charakter rażący.
Okolicznością stanu faktycznego bezsporną pomiędzy stronami postępowania jest to, że Lech Ś. wydający jako organ administracji akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego w tej dacie był jednocześnie mężem A. Ś., do której decyzja ta była adresowana. Biorąc zaś pod uwagę fakt, że postępowanie w tej kategorii spraw jest normalnym postępowaniem administracyjnym, w którym obowiązywanie ogólnych reguł postępowania wynikających z kpa nie zostały wyłączone, to należy stwierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie znajdował i znajduje zastosowanie art. 24 § 1 pkt 2 kpa przewidujący, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia. Skoro zaś L. Ś. w chwili wydawania zaskarżonej decyzji piastował funkcje dyrektora szkoły to zgodnie z postanowieniami przywołanego przepisu z mocy samego prawa podlegał wyłączeniu od załatwienia sprawy swojej małżonki.
W związku z tym wydanie decyzji przez L. Ś. pozostaje w oczywistej sprzeczności z postanowieniami art. 24 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie pozostawało to w sprzeczności z celami społecznymi jakie przyświecały ustawodawcy przy wprowadzaniu wyłączania z mocy prawa współmałżonków od załatwiania spraw drugiego współmałżonka, którymi było zachowanie pełnego obiektywizmu w działaniu organów administracji, z jednoczesną realizacją w praktyce wynikającej z art. 8 kpa zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Dlatego też w naruszenie już tego jednego rozwiązania procesowego wyczerpywało znamiona rażącego naruszenia prawa w znaczeniu jakie temu pojęciu nadaje art. 156 § 1 pkt 2 kpa i pozostałe argumenty podnoszone przez organy administracji mają charakter pomocniczy, i nie wpływają na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się natomiast do zarzutów podnoszonych przez skarżącą to należy stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organy administracji zgodnie bowiem z regułami wynikającymi z kpa przeprowadziły postępowanie wyjaśniające oraz wskazały zgodnie ze standardami wynikającymi z art. 107 kpa, czym kierowały się przy podejmowaniu zaskarżonych decyzji. Również fakt wcześniejszego wydania przez Wójta Gminy W. decyzji Nr [...] z dnia [...] r. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Szkoły Podstawowej w C. z dnia [...]r., wbrew twierdzeniom skarżącej nie uniemożliwiał wydania zaskarżonej decyzji, gdyż ma ona jedynie charakter procesowy i jej wydanie w żadnym razie nie zamykało możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w terminie późniejszym z inicjatywy podmiotu do tego upoważnionego. W przedmiotowej sprawie nie można również mówić o wystąpieniu nieodwracalnych skutków prawnych w znaczeniu jakie temu pojęciu nadaje ustawodawca wart. 156 § 2 kpa. Z punktu widzenia postępowania administracyjnego wszystkie skutki prawne wywołane przez akt powołania mogą być przywrócone do stanu pierwotnego, a zatem nie występuje ich nieodwracalność.
Dlatego też nie dopatrzywszy się w postępowaniu organów administracji naruszeń prawa mogących mieć wpływ na wynik postępowania Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.