Uzasadnienie
Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kpa oraz art. 2 pkt 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) decyzją z [...] lipca 2011 r. - Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpatrzeniu wniosku M. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] maja 2011 r. Nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia przewidzianego ww. ustawą, uznając, że skarżący nie wykonywał pracy przymusowej w warunkach deportacji, ponieważ praca ta była wykonywania w niewielkim oddaleniu od dotychczasowego miejsca zamieszkania.
Składając skargę M. F. wskazywał, że nastąpiło wysiedlenie i deportacja do pracy przymusowej. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczym i między tymi organami a organami administracji rządowej.
Zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie może natomiast - co właśnie należy szczególnie podkreślić w niniejszej sprawie - rozpoznając sprawę kierować się kryterium słuszności czy też sprawiedliwości społecznej, czy też jakimikolwiek innymi kryteriami poza kryterium wskazanym w powyższych przepisach!
Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględniania skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonanie. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należało więc zbadać - wyłącznie w oparciu o wskazane kryterium - zgodność zaskarżonej decyzji przede wszystkim z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: Kpa) oraz zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 z późn. zm.). Przepis artykułu 1 ww. ustawy przewiduje prawo do świadczenia pieniężnego dla osób, które podlegały represjom określonym w ustawie z tym, że nie wszystkich osób, które doznały represji okresu wojennego i powojennego. Nie dotyczy też wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani był obywatele polscy.
Przedmiotowa ustawa przewiduje pewien ograniczony zakres rekompensat dla konkretnie ustalonych grup ofiar, z tytułu ściśle określonych rodzajów represji. Rodzaje represji, których doznanie, z zastrzeżeniem wymagań art. 1 ustawy, uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego, ustawa wylicza enumeratywnie w art. 2 ustawy i obejmuje:
- 1. osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939 - 1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych;
- 2. deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939 r. lub z tego terytorium na terytorium:
- a) III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945,
- b) Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 r. do dnia 5 lutego 1946 r. oraz po tym okresie do końca 1948 r. z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach.
Z poszczególnych przepisów wynika więc, że uwzględnienie wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego przewidzianego ww. ustawą wymaga - uwzględniając stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone w wyroku Trybunału z dnia 16 grudnia 2009 r. (K 49/07) - ustalenia, że wykonywana na rzecz okupanta praca połączona była z wysiedleniem, tj. przymusową zmianą miejsca pobytu i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska, ponieważ osoby dotknięte taką formą represji znajdowały się w zupełnie sobie obcym środowisku i były w bez porównania znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu prace, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub niewielkim oddaleniu.
Zgodnie z art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Sąd rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy wynika natomiast - czego skarżący nie kwestionuje - że skarżący wraz z rodziną został wysiedlony do sąsiedniej miejscowości (Sienno), gdzie pracował na gospodarstwie rolnym u Niemca. Nie wykonywał więc pracy przymusowej w warunkach deportacji. Wykonywanie pracy przymusowej w odległości kilku kilometrów od dotychczasowego miejsca zamieszkania strony, przebywanie cały czas w otoczeniu rodziny (z którą był wysiedlony) nie miało charakteru szczególnie dotkliwego w porównaniu z pracą wykonywaną w warunkach deportacji w znacznym oddaleniu od dotychczasowego miejsca zamieszkania w zupełnie obcym nieznanym środowisku. Jeżeli więc praca była wykonywana w niewielkim oddaleniu od dotychczasowego miejsca zamieszkania, to nie sposób uznać, iż strona podległa represjom określonym w art. 2 pkt 2 ww. ustawy z 31 maja 1996 r., w ocenie Sądu, organ poczynił odpowiednie ustalenia zgodnie z zasadami określonymi w Kpa, realizując w szczególności treść przepisów art. 6,7 art. 75 § 1, art. 77 § 1 i 80 § 1 Kpa pozwalające na dokonanie merytorycznej zasadności wniosku skarżącego z 10 maja 2011 r. o przyznanie świadczenia pieniężnego ww. ustawą z 31 maja 1990 r.
Nie dopatrując się więc naruszenia obowiązującego prawa Sąd wobec braku przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z art. 151 tej ustawy oddalił skargę.