Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Kierownik B. Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił skarżącemu J. Z. przyznania zasiłku celowego w ramach programu pomoc dla rodzin rolniczych, w których powstały szkody spowodowane przez suszę w roku 2008.
Organ wskazał, iż pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli szkody w uprawach rolnych spowodowanych przez susze lub huragan zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę i wynoszą średnio powyżej 30 % w gospodarstwie rolnym. Kierownik ustalił, iż skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 7,5 ha użytków rolnych. Szkody spowodowane przez suszę oszacowane przez komisję powołaną przez Wojewodę wynoszą 29,90 % i tym samym nie przekraczają 30 %.
W odwołaniu skarżący podniósł, że zgłaszając straty w swoim gospodarstwie rolnym z powodu suszy wskazał także na straty w użytkach trwałych o powierzchni 1,70 ha. Zwrócił uwagę, iż w dwóch protokołach szacowania strat, które otrzymał z Urzędu Gminy są rozbieżne dane o wysokości strat: w jednym protokole jest ujęta uprawa cebuli i wpisana wysokość strat w tej uprawie, a w drugim protokole nie ma oszacowanej wysokości strat; w żadnym z protokołów nie są ujęte użytki zielone. Wyraził przypuszczenie, iż zaginął prawdopodobnie oryginalny protokół wszystkich strat, które wystąpiły w jego gospodarstwie. Podniósł ponadto, że skoro straty wywołane suszą wystąpiły w całym jego gospodarstwie w roku 2006, to dziwne jest, dlaczego w roku 2008 susza ominęła tylko łąki.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Kolegium podniosło, że stosownie do § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 r. (Dz. U. Nr 173, poz. 1070) udziela się pomocy rodzinie rolniczej, jeżeli szkody w uprawach rolnych spowodowane przez suszę wynoszą średnio powyżej 30 % w gospodarstwie rolnym – w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Podstawowym dowodem w postępowaniu w zakresie udzielenia zasiłku celowego rodzinom rolniczym, w których gospodarstwach powstały szkody w związku z suszą lub huraganem jest protokół oszacowania strat, sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu i kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 77, poz. 514 i Nr 250, poz. 1868 oraz z 2008 r. Nr 8, poz. 42 i Nr 107, poz. 680).
W oparciu o akta sprawy Kolegium ustaliło, iż wielkość strat w gospodarstwie rolnym skarżącego wynosi 28,88 % i tym samym nie przekracza wskazanego 30 %. W konsekwencji brak jest podstaw do przyznania zasiłku.
Kolegium zauważyło, iż wielkość strat w gospodarstwie skarżącego została ustalona w oparciu o protokół, który skarżący podpisał. Poprzez podpisanie protokołu skarżący potwierdził wielkość oszacowanych szkód. Z dowodem tym skarżący był zapoznany także w trakcie postępowania wyjaśniającego.
Odnosząc się do odwołania Kolegium podniosło, iż protokół z roku 2006 dotyczy szkód z tego właśnie roku, nie może być zatem dowodem w sprawie oszacowania strat w roku 2008. Co do załączonego przez skarżącego protokołu z roku 2008, wskazujący dodatkowo procent strat w powierzchni upraw cebuli został uwzględniony przy weryfikacji uprawnienia do wnioskowanego świadczenia.
W skardze do sądu administracyjnego J. Z. podniósł, że nie był obecny przy szacowaniu strat, ponieważ nie był o tym wcześniej powiadomiony - w tym dniu w był wraz z żoną u lekarza. Po zapoznaniu się z pozostawioną przy wejściu do domu informacją, następnego dnia udał się do Urzędu Gminy, gdzie podał obszar upraw i szacunkowe straty. Prawdopodobnie pracownik Gminy nie wpisał łąki w odpowiednią rubrykę, a skarżący nie zwrócił na to uwagi, będąc przeświadczony, iż komisja ponownie przyjdzie i oszacuje straty w jego gospodarstwie. Tak się jednak nie stało.
Skarżący wskazał ponadto, iż co najmniej miesiąc przed tym musiał wypełnić wniosek, w którym podał wszystkie uprawy, w tym łąkę, która ucierpiała w wyniku suszy. Protokoły zasiewów i strat, obecnie przez skarżącego posiadane, nie były sporządzone przez komisję (która nie dokonała wizji lokalnej gospodarstwa skarżącego), ale przez pracownika Urzędu Gminy, do którego skarżący się zgłosił.
Skarżący zwrócił uwagę, iż w sprawie są dwa różne protokoły dotyczące szkód. Wyraził przypuszczenie, iż podpisując protokół nie sprawdził szczegółowo wpisanych informacji, mniemając, iż będą wykazane szkody na dwóch będących obok polach. Skarżący podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną, mającą m.in. zaburzenia wzroku i słuchu. Nie dopatrzył się błędów w protokole, zawierzył pracownikowi Urzędu Gminy, licząc, że jest on osobą kompetentną i sumiennie wypełnia swoje obowiązki.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy zgodnie z prawem ustalona została okoliczność faktyczna, iż szkody spowodowane przez suszę w uprawach rolnych w gospodarstwie rolnym skarżącego wynoszą średnio poniżej 30 %, a tym samym nie jest spełniona przesłanka z § 2 pkt 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 r., warunkująca przyznanie zasiłku celowego.
Należy podkreślić, iż wspomniane rozporządzenie zostało wydane w oparciu o art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 171, poz. 1056; z późn. zm.), na mocy którego Rada Ministrów władna jest określić szczegółowo warunki realizacji przyjętego przez siebie programu pomocy społecznej. Świadczenia przewidziane takim programem, jako świadczenia z zakresu pomocy społecznej, powinny być przyznawane z zachowaniem zasad przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Jedną z tych zasad jest wynikający z art. 14 ustawy o pomocy społecznej obowiązek odpowiedniego stosowania przez organy przyznające świadczenia przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; zwanej w skrócie "k.p.a."), o ile ustawa o pomocy społecznej nie stanowi inaczej.
Zasadnie Kolegium zwraca uwagę na wagę ustaleń zawartych w protokole komisji ds. szacowania szkód spowodowanych klęską suszy. Protokół ten stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Problemem w sprawie jest jednakże to, iż w gruncie rzeczy nie można ustalić, co zostało urzędowo stwierdzone w protokole opisującym wysokość szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego. W aktach sprawy znajdują się bowiem dwa uwiarygodnione odpisy protokołu z oszacowania strat (k. 5 i k. 10 akt administracyjnych), z tej samej daty, sporządzone przez komisję w tym samym składzie, opatrzone podpisami zarówno członków komisji jak i skarżącego, jednakże wykazujące różną wysokość szkód spowodowanych suszą w uprawach rolnych. Wprawdzie w obu odpisach protokołu brak jest wykazania szkód w użytkach zielonych, tym niemniej już sam fakt rozbieżności pomiędzy odpisami podważa wiarygodność dowodu, na którym Kolegium oparło swoje rozstrzygnięcie.
W takiej sytuacji, zdaniem Sądu organ nie mógł dokonać w istocie dowolnego - bo niczym nie uzasadnionego - wyboru, czy i który ze znajdujących się w aktach sprawy odpisów jest zgodny z oryginałem dokumentu urzędowego. Brak stosownych ustaleń w tym względzie stanowi naruszenie wynikającego z art. 7 i 77 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy.
Powyższe uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, iż istnieje oryginał dokumentu urzędowego o treści odmiennej od odpisów znajdujących się w aktach, a zgodnej z twierdzeniami skarżącego, co skutkowałoby przyznaniem mu zasiłku celowego.
Mając na względzie treść skargi należy dodatkowo podkreślić, iż ustalenia wynikające z niebudzącego wyżej wytkniętych wątpliwości dokumentu urzędowego w postaci protokołu oszacowania będą podstawą orzekania w przedmiocie zasiłku celowego dla skarżącego dopóty, dopóki nie zostanie przeprowadzony dowód przeciwko treści protokołu oszacowania (art. 76 § 3 k.p.a.). Jeżeli, pomimo rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści oryginału skarżący będzie nadal podważać prawidłowość opisu szkód zawartego w protokole – to na nim będzie ciążył obowiązek przedstawienia stosownych dowodów tj. np. konkretnego wskazania kto (jaka osoba z imienia i nazwiska) lub co (np. jaki konkretny inny dokument, z określonej daty, znajdujący się w dyspozycji skarżącego lub jakiegoś konkretnego organu) świadczą o innym stanie faktycznym, niż to zostało opisane w protokole.
W dalszym postępowaniu Kolegium powinno przede wszystkim ustalić, jaka jest treść oryginału protokołu oszacowania szkód i podjąć rozstrzygnięcie stosownie do wyników postępowania dowodowego w tym przedmiocie.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) należało orzec, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Jednocześnie, wobec uwzględnienia skargi, stosownie do art. 152 ww. ustawy Sąd orzekł, jak w pkt 2 wyroku.