Uzasadnienie
W dniu 7 stycznia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) R. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z żoną. Mają na utrzymaniu dwóch synów w wieku [...] lat. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa składający się ze świadczenia rentowego skarżącego ([...] zł) oraz wynagrodzenia za pracę żony wynosi łącznie [...] zł. Poza tym oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Podał, że ponosi wydatki m.in. związane z uiszczaniem rat kredytu hipotecznego, czynszu za mieszkanie, zakupem lekarstw oraz koszty utrzymania, które łącznie wynoszą [...] zł.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał ona zasadności swojego wniosku.
Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem jak wynika z powyższego skarżący regularnie spłaca raty kredytu hipotecznego.
Zasadność wniosku skarżącego Referendarz sądowy rozpatrywał w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy, które zostały przedstawione powyżej. Z rozważań tych można wysnuć wniosek, że dotychczas skarżący nie poniósł wysokich kosztów sądowych, ponieważ w dniu 20 października 2014 r. uiścił wpis sądowy w wysokości 100 zł i był to zarazem jedyny koszt, który dotychczas poniósł. Obecnie jest zobowiązany do poniesienia również niewysokiej kwoty w wysokości 100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej zaś w przypadku złożenia ewentualnej skargi kasacyjnej wpis od niej wyniósłby również 100 zł na podstawie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 nr 221 poz. 2193 ze zm.).
Jak zatem widać z powyższego koszty sądowe w przedmiotowej sprawie nie są wysokie i ponoszone jednorazowo. Skarżący miał w sprawie zapewnione prawo do sądu, stawił się osobiście na rozprawie w dniu 3 grudnia 2014 r. i przedstawił swoje racje.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.