Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 sierpnia 2013 r. B.K. – dalej skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania wraz z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z córką i dochód tego gospodarstwa wynosi [...] zł miesięcznie z tytułu świadczeń rentowych. W oświadczeniu majątkowym strona nie wykazała żadnego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.).
Postanowieniem z dnia 29 października 2013 r. referendarz sądowy rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy ustanowił dla skarżącej adwokata oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie.
Pismem z dnia 17 listopada 2013 r. skarżąca wniosła sprzeciw ponownie wnosząc o przyznanie jej adwokata z uwagi na ciężką sytuacje materialną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Na wstępie wskazania wymaga, że - stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień referendarza sądowego strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Zgodnie zaś z przepisem art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Jak zatem wynika z powyższych przepisów, wniesienie w ustawowym siedmiodniowym terminie prawidłowo sporządzonego sprzeciwu wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza sądowego w zakresie prawa pomocy traci moc, zaś sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a.). Sprawa zainicjowana wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawana ponownie od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. W toku tej sprawy skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Rozpatrując wniosek skarżącej, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, która skarży działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W związku z tym, że sprawa ze skargi [...] dotyczy niedopuszczalności odwołania od decyzji o umieszczeniu syna skarżącej w domu pomocy społecznej, oznacza to, że skarżąca z mocy prawa jest zwolniona od obowiązku ponoszenia kosztów niniejszego postępowania, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W konsekwencji - z uwagi na brak w ustawie p.p.s.a. normy prawnej pozwalającej umorzyć bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia obowiązującego z mocy ustawy - wniosek skarżącego w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych podlega oddaleniu.
Dalej wskazać należy, że stosownie do treści art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Zasadne jest zatem rozpatrzenie wniosku skarżącej o ustanowienie zawodowego pełnomocnika w oparciu o regulację zawartą w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podnieść również należy, że - co do zasady - strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być, zatem stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych pozwalających na uiszczenie opłat sądowych, pokrycie wydatków, czy opłacenie zastępstwa procesowego. Ponadto ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, zaś Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że rozpoznawany wniosek o ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie, gdyż ocena okoliczności, które wynikają z tego wniosku złożonego przez stronę wraz ze sprzeciwem, pozwala na przyjęcie, że skarżąca spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
B.K. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką. Dochód tego gospodarstwa wynosi łącznie [...] zł miesięcznie z tytulu świadczeń rentowych. W oświadczeniu majątkowym strona nie wykazała żadnego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.).
W tej sytuacji Sąd uznał, że strona wykazała, iż nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów wynagrodzenia pełnomocnika procesowego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 p.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.