Uzasadnienie
Pismem z 3 sierpnia 2015 r. K. B. i Z. A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na uchwałę Rady Gminy [...] z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia dopłaty do taryfy za zbiorowe odprowadzenie ścieków wprowadzanych do urządzeń kanalizacyjnych. W skardze skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") z uwagi na fakt, że skarżący pominęli wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013, poz. 594 z późn. zm., zwana dalej u.s.g.), ewentualnie o oddalenie skargi w całości.
Zarządzeniem z 16 września 2015 r. Przewodniczący Wydziału wezwał skarżących do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez złożenie dowodu wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z 12 października 2015 r., (12.10.2015 r. - data wpływu pisma do organu) stanowiące wezwanie Rady Gminy [...] do usunięcia naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – zwaną dalej jako "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zawarte w art. 52 § 2 P.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy (por. W. Chróścielewski, Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, PiP 2004, z. 3, s. 65).
Natomiast stosownie do treści art. 53 § 2 P.p.s.a., określającego terminy wniesienia skargi do sądu administracyjnego w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 2.04.2007 r., II OPS 2/07, publik. ONSAiwsa z 2007 r., Nr 3, poz. 60, stwierdzono, że przepis art. 53 § 2 P.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Stosownie do tego przepisu, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Z przywołanego przepisu wynika, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu przy rozpoznawaniu skargi na uchwałę rady gminy jest zbadanie, czy wniesiona skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy spełnia wymogi formalne, do których w niniejszej sprawie zaliczyć należy: 1) zaskarżenie uchwały z zakresu administracji publicznej, 2) wcześniejsze bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, 3) zachowanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (dwa ostatnie punkty stanowią wymogi formalne dopuszczalności skargi).
W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali natomiast, że wyczerpali obligatoryjny tryb wezwania do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi. Na wezwanie Sądu do wykazania dokonania tego obowiązku, skarżący nadesłali pismo z 12 października 2015 r. – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które wpłynęło do organu w tym samym dniu, a więc już po wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Z powołanych wyżej przepisów prawa wynika, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest przesłanką dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, a termin do wniesienia skargi liczy się od dnia doręczenia wzywającemu odpowiedzi organu, albo od dnia wniesienia wezwania, jeżeli organ odpowiedzi nie udzielił. Brak wezwania do usunięcia naruszenia prawa uniemożliwia wniesienie skargi i w konsekwencji skutkuje odrzuceniem przez wojewódzki sąd administracyjny skargi jako niedopuszczalnej, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. (zob. m.in. Komentarz do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 481). Instytucja wezwania ma na celu załatwienie sprawy przez organ, zanim będzie konieczna interwencja sądu administracyjnego. Dopiero w przypadku, gdy organ nie zastosuje się do wezwania, zachodzi przesłanka do wniesienia skargi do sądu.
Przedmiotowe wezwanie nie jest instytucją postępowania administracyjnego, lecz formalnym wymogiem wniesienia skargi. Nie stanowi zatem realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jego istotą i celem jest stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania organu administracji publicznej, który podjął akt lub dokonał kwestionowanej czynności i to tylko i wyłącznie w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jego celem jest skłonienie organu do rozważenia potrzeby skorygowania własnego zachowania w sytuacji groźby wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wezwanie do usunięcia naruszenia należy wobec tego uznać za rodzaj sformalizowanej prośby (remonstracji), podaniem o uchylenie lub zmianę aktu, wnoszonej do organu administracji w związku z zagrożeniem zwrócenia się o ochronę sądową. Wezwanie takie jest bowiem czynnością procesową powodującą wszczęcie postępowania mającego na celu autoweryfikację uchwały organu gminy wskazanej w tym wezwaniu, konkretyzujące podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone i uchwałę, za przyczyną której to się stało (por.: postanowienia NSA: z 3.07.2014 r., II FZ 1874/12; z 24.07.2012 r., I OSK 1656/12; z 13.03.2012 r., II OSK 596/12).
Z powyższych względów nie można uznać, że skarżący wyczerpali tryb zaskarżenia uchwały, albowiem przedstawione przez nich okoliczności nie mogą stanowić podstawy przyjęcia poglądu, że wezwanie do usunięcia naruszenia, skierowane do Rady Gminy [...], zostało w sprawie złożone. W szczególności, z przedstawionych informacji wynika jednoznacznie, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione już po złożeniu skargi do sądu administracyjnego. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że wezwanie uregulowane w art. 101 ust. 1 u.s.g. powinno bezpośrednio poprzedzać skargę do sądu i jest przesłanką dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę rady gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Tym samym złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa po wniesieniu skargi do sądu nie czyni zadość wymaganiom przepisu art. 101 ust. 1 u.s.g.
W konsekwencji Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., o czym orzekł jak w sentencji.