Uzasadnienie
I W dniu 6 listopada 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika.
II W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z mężem, synem lat 10 oraz babcią, która posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2. Dochód gospodarstwa domowego wynosi łącznie [...] zł netto miesięcznie. Poza tym oświadczyła, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł przeznaczone na edukację i leczenie dziecka.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
III Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
IV W pierwszej kolejności należy podnieść, że analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż skarżąca skarży decyzję w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Należy podkreślić, iż przepis art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przewiduje ustawowe zwolnienie od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
V Ponadto ustawodawca umożliwia skorzystanie z prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego również osobie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 262 powoływanej ustawy). Z tego względu zasadnym jest rozpatrzenie wniosku w oparciu o regulację zawartą w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – ustanowienia adwokata - domagać się może wyłącznie osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317).
W świetle przedstawionej przez zainteresowaną sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazała ona zasadności swojego wniosku. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, iż skarżąca z mocy prawa jest zwolniona od ponoszenia w niniejszym postępowaniu wszelkich kosztów. Tym samym na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie są wymagane od strony skarżącej żadne inne koszty. Ponadto posiada oszczędności w wysokości [...] zł.
Do rozstrzygnięcia pozostaje zatem kwestia ustanowienia pełnomocnika. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane, chociaż nie zostało przez stronę w ogóle podniesione. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych tym bardziej wówczas, gdy posiada ona środki pieniężne w postaci oszczędności.
Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Tymczasem w formularzu skarżąca wskazała, że posiada oszczędności, które to mogą być jak się wydaje przeznaczone również na ewentualne opłacenie pełnomocnika.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.