Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr WSR-I.8252.29.2023, Prezydent Miasta Bydgoszczy, po rozpatrzeniu wniosku R. G. (skarżącego) odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną: matką K. G.. W uzasadnieniu, po przywołaniu treści art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 – dalej "u.ś.r.") organ wskazał na brak ziszczenia się przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. z uwagi na brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką (organ wskazał, że ostatnie zatrudnienie skarżącego datuje się na rok 2021 r.). Stwierdził nadto, że przeszkodą dla przyznania wnioskowanego świadczenia jest to, iż niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała w którymś z okresów wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. (do 18 roku życia, względnie 25 roku życia).
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia 26 czerwca 2023 r., nr SKO-4111/816/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, przywołując stan sprawy, organ przywołał, że skarżący złożył w dniu 8 września 2022 r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką (wdowa, po udarze, niesamodzielna i niekontaktowa), skarżący ma ok 20 lat stażu pracy, opiekę sprawuje od 26 października 2021 r. i od tego dnia nie podejmuje zatrudnienia, wcześniej imał się wszystkiego, co przynosiło dochody, niezarejestrowany w PUP, nie opłaca składek zdrowotnych. Organ przywołał ustalenia wywiadu środowiskowego, z których wynika, że skarżący mieszka razem z matką i siostrą, siostra pracuje na trzy zmiany i nie ma możliwości sprawowania opieki, matka jest po udarze, ma afazję, stan otępienny nie można jej zostawić samej, odkręca gaz, wyrzuca do śmieci jedzenie, porusza się sama, nie wychodzi z mieszkania, nie wymaga szczególnej pielęgnacji ale potrzebuje stałej opieki drugiej osoby.
Wskazał, że z dokumentów dotyczących zatrudnienia wynika, iż skarżący pozostawał w stosunku pracy ostatnio do [...] maja 2010 r. Przywoławszy treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. organ stwierdził, że o ile w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przy rozpoznawaniu spraw o świadczenie pielęgnacyjne należy pomijać przesłankę opisaną w art. 17 ust. 1b u.ś.r., to jednak w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Organ wskazał, że skarżący był zatrudniony do [...] maja 2010 r., a zgodnie z jego oświadczeniami pnie podejmuje zatrudnienia od 2021 r., przy czym w ostatnim czasie nie mógł znaleźć legalnego zatrudnienia z uwagi na to, iż pracodawcy wskazywali, że jest za stary. SKO zauważyło, że niepełnosprawność matki skarżącego datuje się od [...] września 2022 r., strona zaś nie pracuje legalnie od 13 lat, a w ogóle – od 2021 r. Organ stwierdził nadto, że skarżący nie jest jedyną osobą, która może zająć się matką, albowiem z dokumentów medycznych wynika, że siostra skarżącego brała zwolnienia na opiekę nad matką w okresach 8-21 listopada 2021 r. oraz [...] sierpnia 2022 r. - [...] września 2022 r., a w dniu [...] sierpnia 2022 r. matka strony miała udzieloną poradę lekarską, na którą stawiła się z córką. W związku z powyższym organ nie dał wiary, że opiekę nad matką sprawuje wyłącznie skarżący.
W skardze na powyższą decyzję R. G. podniósł, że nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na sprawowaną nad matką stałą opiekę. Podkreślił zły stan zdrowia matki, zmuszający skarżącego do niesienia matce ciągłej pomocy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 22 maja 2024 r. skarżący wyjaśnił, że większość dnia zajmuje się mamą, a siostra, pracuje na trzy zmiany i nie ma możliwości sprawowania opieki (musi odespać). Wskazał, że siostra gotuje, on podgrzewa albo robi kanapki. Matka jest chodząca, ale coraz częściej nie chce wstawać i wychodzić, cały dzień przebywa wtedy w doku albo na balkonie. Matka potrafi jest samodzielnie, ale często trzeba jej pomagać, bo nie zjadałaby posiłku. Nie umyje się sama, potrzebna jest pomoc siostry, także przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych.
Skarżący wskazał, że pracował dorywczo, ale kiedy matka zachorowała, konieczna stała się opieka nad nią. Wyjaśnił, że nie wie, czy byłaby możliwa praca dorywcza w hurtowni owoców w czasie, kiedy siostra jest w domu, ponieważ wcześniej pracę tę wykonywał doraźnie, na wezwanie telefoniczne, często na 10:00, czasem po południu. Na pytanie Sądu czy może opuścić mieszkanie skarżący wskazał, że gdy nie ma siostry jest to możliwe jedynie wyjątkowo, rano, kiedy matka jeszcze śpi. Nocami matka czasami śpi, czasem nie, wstaje, zapala światło, jest zdezorientowana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Spornym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest, czy skarżący jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zajmując negatywne stanowisko wobec powyższej kwestii organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie nie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją skarżącego z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go, a sprawowaniem opieki nad matką, albowiem z akt sprawy wynika, że skarżący nie pracuje legalnie od 2010 r., oświadcza zakończenie pracy dorywczej od 2021 r. w obliczu okoliczności, że znaczny stopień niepełnosprawności matki [...] września 2022 r. Organ wywodzi ponadto, że skarżący nie jest jedyną osobą zdolną sprawować opiekę nad matką, albowiem z akt wynika, że sprawuje ją także jego siostra, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (publ. jak wcześniej wskazano) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kwestią bezsporną jest, że skarżący - jako syn K. G., legitymującej się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., z dnia [...] listopada 2020 r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności (k. 5 akt adm.) - jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Dwoma zasadniczymi warunkami koniecznymi do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej i długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmowanie go z powodu konieczności sprawowania tej opieki.
W ocenie Sądu organ odwoławczy przedwcześnie przyjął, że w sprawie nie występuje opisana wyżej przesłanka związku przyczynowo-skutkowego.
Dla porządku powtórzyć należy, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. mówi o osobach, które "w celu sprawowania opieki nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Pomiędzy tymi okolicznościami tj. rezygnacją (niepodejmowaniem pracy zarobkowej) a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18 - dostępny na stronie orzeczenia.nsa.pl). Przedmiotowe świadczenie nie jest zatem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
Zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19; wyroki WSA w Gdańsku z 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 655/21; z 24 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 612/21 – dostępne jw.).
W niniejszej sprawie organ odwoławczy, wypowiadając się w powyższej kwestii, oparł się przede wszystkim na ustaleniu, że skarżący – wedle własnego oświadczenia – nie pracuje od 26 października 2021 r. (k. 60 akt adm.), co w świetle tego, że znaczną niepełnosprawność jego matki datuje się od [...] września 2022 r. (k. 5 akt adm.) oznacza, że rezygnacja z zatrudnienia nie była związana z koniecznością sprawowania opieki nad matką, a wynikała z innych przyczyn. Organ podkreślił także, że ostatni udokumentowany okres legalnego zatrudnienia skarżącego to okres od [...] lutego 2000 r. do [...] maja 2010 r., a w ocenie samego skarżącego brak zatrudnienia w późniejszym okresie wynikał z niechęci pracodawców do zatrudnienia osoby w jego wieku, dlatego też zajmował się pracami dorywczymi.
Kategoryczna ocena organu odwoławczego jest według Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nieuzasadniona. Organ nie dostrzega, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zarówno przesłanka "rezygnacji" z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jak i przesłanka "niepodejmowania" tego zatrudnienia. "Niepodejmowanie" zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w rozumieniu art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. – w odróżnieniu od użytego w tym przepisie pojęcia "rezygnacji" z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) – nie jest zdarzeniem, które zachodzi w określonym momencie, lecz stanem trwającym przez jakiś (zwykle dłuższy) czas. Z biegiem tego czasu powody niepodejmowania zatrudnienia mogą się zaś zmieniać – początkowo mogą one wiązać się np. z własną długotrwałą niedyspozycją zdrowotną, by następnie, z upływem miesięcy lub nawet lat i w związku ze zmianą sytuacji osobisto-rodzinnej, przybrać postać np. konieczności opieki nad coraz bardziej niesprawnymi (czy wręcz niepełnosprawnymi) rodzicami, krewnymi lub współmałżonkiem.
Przykładem takiej sytuacji jest właśnie sytuacja, w której początkowa rezygnacja z zatrudnienia i dalsze niepodejmowanie go związane jest z trudnościami w odnalezieniu się na rynku pracy, by następnie niepodejmowanie tego zatrudnienia znajdywało przyczynę w konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny pomimo pojawienia się możliwości podjęcia zatrudnienia. Dlatego – inaczej niż przy przesłance "rezygnacji z zatrudnienia" – dla oceny istnienia prawnie relewantnego związku pomiędzy "niepodejmowaniem zatrudnienia" (nadal), a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym krewnym albo małżonkiem, istotne znaczenie ma nie to, czy w ogóle trwał, a jeśli tak, to kiedy i z jakiego powodu zakończył się ostatni okres zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) opiekuna. Istotne jest to, z jakiego powodu ów opiekun nie podejmuje zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w czasie sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym i ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, tj. czy właśnie w związku ze sprawowaniem tej opieki, czy może z innej przyczyny (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 17 listopada 2021 r., sygn. IV SA/Po 869/21).
Okoliczności niniejszej sprawy wynikające ze zgromadzonej dokumentacji wskazują na to, że skarżący był zatrudniony do roku 2010 r., by następnie do 26 października 2021 r. podejmować w miarę możliwości prace dorywcze. Wiarygodne oświadczenia skarżącego wskazują, że stan zdrowia jego matki pogorszył się na tyle, że od października 2021 r. nie był on już w stanie pogodzić opieki nad matką oraz pracy zarobkowej o charakterze dorywczym. Pogorszenie się stanu zdrowia matki skarżącego potwierdza dołączona do akt administracyjnych sprawy dokumentacja medyczna, z której wynika, że [...] października 2021 r. wypisano matkę skarżącego ze szpitala ze stwierdzeniem porażenia połowicznego prawostronnego, afazji, zespołu otępiennego, bradykardii (k. 54 i poprzednie akt adm.). Orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydano [...] listopada 2022 r., ze stwierdzeniem znacznego stopnia niepełnosprawności od [...] września 2022 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zbyt daleko idącym poglądem w tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych jest to, by negować związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad matką. Okoliczności sprawy wskazują bowiem na to, że zaprzestanie aktywności zarobkowej w 2021 r. spowodowane było właśnie pogorszeniem się stanu zdrowia matki skarżącego, który to stan zdrowia – oceniony rok później przez Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy – kwalifikował skarżącą od [...] września 2022 r. do kategorii osób z niepełnosprawnością w stopniu znacznym. Nie da się nie dostrzec, że pogorszenie się stanu zdrowia uzasadniające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie musi stanowić zdarzenia zaistniałego w konkretnej dacie (jak ma to miejsce w przypadku np. wypadków komunikacyjnych, chorób o gwałtownym charakterze).
Może być to też proces, w którym pogarszanie się stanu zdrowia następuje gradacyjnie, na przestrzeni lat, by w którymś niedającym się konkretnie stwierdzić momencie uniemożliwić choremu samodzielną egzystencję, zmuszając tym samym któregoś z członków rodziny do sprawowania opieki nad tym chorym. Nadto wiedza powszechnie znana jest, ze w przypadku gdy nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie daty uzyskania konkretnego stopnia niepełnosprawności, organ wydaje orzeczenie wskazując na datę złożenia wniosku. Nie można zatem automatycznie, jak uczynił to organ II instancji, przyjmować, że rezygnacja z zatrudnienia, która nastąpiła przed lekarskim potwierdzeniem daty istnienia znacznego stopnia niepełnosprawności, nie była związana z koniecznością sprawowania opieki nad chorą. W takiej sytuacji brak jest też oczywiście podstaw do twierdzenia, że "niepodejmowanie" zatrudnienia nie jest związane z koniecznością sprawowania opieki, skoro na dzień złożenia wniosku podopieczna skarżącego legitymowała się już orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Decydujące w tym przypadku pozostają ustalenia wywiadu środowiskowego co do zakresu i charakteru opieki.
Okoliczności rozpoznawanej sprawy, a przede wszystkim przywołana dokumentacja medyczna oraz spójne, konsekwentne oświadczenia skarżącego, powtórzone również na rozprawie, sugerują, że skarżący w istocie zrezygnował z dorywczej pracy zarobkowej w roku 2021 r. w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, choć w tamtym okresie nielegitymującą się jeszcze orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Konieczność opieki rozciąga się zaś na okres złożenia wniosku, w którym podopieczna legitymuje się już ww. orzeczeniem. Stwierdzenie braku przesłanki związku przyczynowego jawi się w tej sytuacji jako dowolne, oparte jedynie o porównanie wskazanej daty zaprzestania aktywności zawodowej i daty zaistnienia znacznego stopnia niepełnosprawności uwidocznionej w orzeczeniu zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności. Nawet jeżeli początkowo niepodejmowanie stałego zatrudnienia (od 2010 r.) było spowodowane niechęcią pracodawców do zatrudnienia skarżącego, to w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma to zasadniczego wpływu na wynik postępowania, albowiem z dużą dozą pewności przyjąć można, że obecnie, tj. przynajmniej od października 2021 r., niepodejmowanie tego zatrudnienia, również dorywczego, spowodowane jest koniecznością sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad matką.
Sąd podkreśla, że zasadnicze znaczenie ma przyczyna trwającej nieaktywności zawodowej, a nie jej wcześniejszej powody. Nieaktywność ta nie może wynikać z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy, jak np. brak ofert pracy, niechęć do jej podjęcia albo pobieranie nauki w trybie dziennym, ale musi wynikać z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (vide: Małysa-Sulińska Katarzyna (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, publ. WKP 2023).
Samo stwierdzenie, że wnioskodawca zrezygnował lub nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie oznacza jeszcze, że świadczenie pielęgnacyjne należy temu wnioskodawcy przyznać. Obok związku przyczynowo-skutkowego decydujące znaczenie ma tutaj charakter i zakres sprawowanej opieki, które muszą uniemożliwiać opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Ma być to opieka stała i długotrwała - stała w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 535/19, dostępny jw.).
W powyższym kontekście zasadniczymi dla wyniku sprawy są ustalenia wywiadu środowiskowego w kierunku określenia zakresu sprawowanej opieki. Jeżeli wywiad środowiskowy wykaże, że opieka sprawowana jest w takiej intensywności, iż uniemożliwia to opiekunowi podjęcie zatrudnienia, sama zaś możliwość, a nawet wola jego podjęcia, nie budzą wątpliwości (a nadto uwiarygodniają je ustalenia w zakresie historii zatrudnienia opiekuna, jego kwalifikacji, stanu zdrowia i wieku), to odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego będzie niezgodna z art. 17 ust. 1 u.ś.r.
W niniejszej sprawie w gospodarstwie domowym skarżącego przeprowadzono wywiad środowiskowy w dniu 6 marca 2023 r., z którego wynika, że opieka nad matką skarżącego sprawowana jest przez niego od października 2021 r., kiedy niepełnosprawna przeszła udar mózgu. Niepełnosprawna cierpi na afazję całkowitą, nadciśnienie tętnicze, bradykardię i zespół otępienny. Potrzebuje pomocy drugiej osoby w czynnościach pielęgnacyjnych, ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków. Nie może zostać sama w domu ponieważ odkręca gaz, wyrzuca jedzenie do śmieci. Niepełnosprawna sygnalizuje swoje potrzeby, dostaje posiłki o stałych porach, porusza się samodzielnie, nie korzysta ze sprzętu medycznego, nie wychodzi sama z mieszkania co groziłoby zagubieniem. W wywiadzie stwierdzono, że matka skarżącego nie wymaga szczególnej pielęgnacji, ale potrzebuje stałej opieki drugiej osoby, która sprawowana jest przez jej syna w sposób uniemożliwiający podjęcie przez niego zatrudnienia.
Przywołane wyżej ustalenia nie pozwalają ponad wszelką wątpliwość ustalić, czy intensywność wykonywanej opieki nie wyklucza podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącego. W ocenie Sądu niewyjaśniona pozostaje kwestia zakresu wykonywanych przy niepełnosprawnej czynności oraz kwestia dobowej proporcji czasu przeznaczanego na czynności opiekuńcze. W wywiadzie ograniczono się do ogólnego opisu stanu zdrowia podopiecznej skarżącego, nie wyjaśniając szczegółowo (a tylko oględnie), jakie czynności wykonywane są w ramach sprawowanej opieki i jak długo zajmują. W wywiadzie stwierdzono też, że podopieczna "nie wymaga szczególnej pielęgnacji" co nie zostało przez organy obu instancji ocenione w kontekście charakteru dolegających jej schorzeń i tego, czy osoba ta cechuje się jakimś stopniem samodzielności, np. motorycznej, ale z uwagi na swój stan psychiczny nie jest w stanie sama zostać w mieszkaniu z uwagi na ryzyko wyrządzenia krzywdy sobie lub innym mieszkańcom bloku.
Potwierdzenia wymaga zakres opieki wskazywany chociażby w kwestionariuszu dołączonym do wniosku, oraz wspomnianym wyżej oświadczeniu. Podkreślić należy, że kwestionariusz taki, jako dowód pochodzący od strony, wymaga wnikliwszej weryfikacji organu, stanowi on bowiem dowód przedstawiany przez stronę zainteresowaną korzystnym rozstrzygnięciem jej sprawy.
Niedopuszczalne jest nadto wywodzenie przez organ odwoławczy nowej nieujawnionej uprzednio przesłanki odmowy przyznania świadczenia, w tym i tego, że w opiece nad niepełnosprawna matka współuczestniczy siostra skarżącego. Brak jest w aktach sprawy dowodów, które w wystarczający sposób wyjaśniałyby zakres czynności, zakres czasowy i możliwości sprawowania opieki przez siostrę oraz skarżącego.
Nie zostało wykazane przez organ odwoławczy, że skarżący może połączyć sprawowana opiekę nad matką z podejmowaniem się zajęć zarobkowych, w szczególności czy i w jakim czasie jest on dyspozycyjny do podjęcia zatrudnienia.
Wnikliwej analizy wymaga, czy podopieczna pozostaje również pod częściową opieką innej osoby, tj. siostry skarżącego, z którą prowadzi on gospodarstwo domowe. Należy wyjaśnić, czy i kiedy opieka ta jest sprawowana przez córkę niepełnosprawnej.
W tym zakresie organ odwoławczy przywołał jedynie, że siostra skarżącego została uwidoczniona na kilku dokumentach medycznych jako opiekun niepełnosprawnej (korzystający ze zwolnień lekarskich od pracy z tytułu opieki nad matką, doprowadzający na konsultację lekarską), co w ocenie organu daje podstawę do odmowy wiarygodności twierdzeniom skarżącego co do pozostawania jedyną osobą zdolną do wykonywania opieki. Organ nie uwzględnił i nie ocenił chociażby tego, że jak wynika z konsekwentnych oświadczeń skarżącego jego siostra jest osobą pracującą w systemie trzyzmianowym, co może zasadniczo wykluczać jej zdolność do sprawowania stałej i długotrwałej opieki.
Jednocześnie okoliczność, że incydentalnie siostra skarżącego zajmuje się matką, np. zabierając ją do lekarza albo biorąc zwolnienie lekarskie "na opiekę" nad matką, nie musi automatycznie oznaczać, że to nie skarżący w dominującym zakresie sprawuje opiekę nad matką. Doświadczenie życiowe potwierdza stanowisko skarżącego wyrażone na rozprawie, że osoby pracujące w systemie trzyzmianowym mogą być wyłączone z dziennych aktywności, a to z uwagi na konieczność odpoczynku po pracy wykonywanej np. w godzinach nocnych. Dokonując ponownej oceny ww. okoliczności należy pozyskać dokument potwierdzający w ogóle to, że siostra skarżącego w istocie wykonuje, jak deklaruje się w sprawie, pracę w systemie trzyzmianowym i jak często praca wykonywana jest w godzinach nocnych.
Analiza wyżej przywołanych kwestii może wymagać przyjęcia dodatkowych oświadczeń zarówno od skarżącego, jak i jego siostry oraz, w miarę możliwości, matki skarżącego, a nawet innych osób (np. sąsiadów). Wszak organ winien dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.).
Niezależnie od powyższych argumentów należy podkreślić, że błędne jest stanowisko organu I instancji co do stosowalności w sprawie i wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. Prezydent Miasta Bydgoszczy orzekła zatem z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego, które skutkowało koniecznością uchylenie jego decyzji. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego co do braku podstaw powoływania się na negatywną przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1 b u.ś.r., w świetle treści i skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13.
Trybunał za niekonstytucyjne uznał różnicowanie, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., sytuacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, których niepełnosprawność powstała po okresach wskazanych w ww. przepisie od tych, których niepełnosprawność powstała w okresach późniejszych. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zobowiązany będzie uwzględnić powyższą ocenę prawną uznając, że w niniejszej sprawie wiek powstania niepełnosprawności matki skarżącego pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie o prawie skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego.
W ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną.