Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2005 r., nr [...] Starosta I. odmówił zwrotu nieruchomości na rzecz Danuty Z. w - części i Ferdynanda Z. w - części, położonej przy ul. [...] w I., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,0017 ha i nr 50/15 o pow. 0,0283 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność Gminy Miasta I. W uzasadnieniu wskazano, iż wprawdzie na wywłaszczonej nieruchomości nie wybudowano hotelu robotniczego, lecz zrealizowano inny cel mający charakter publiczny. Jak wskazuje organ, po wykupie od Józefy Z. działki nr [...] dokonano jej podziału na działki nr [..].
Następnie działkę nr [..] podzielono na działki nr [...]. Podział miał na celu wyodrębnienie działek zajętych pod urządzoną ulicę zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego oraz działek pozostałych przeznaczonych do ewentualnego zwrotu. Organ zwrócił uwagę, że we wcześniejszych postępowaniach działka nr [...] została zwrócona Józefie Z., a działka nr [...] jej następcom prawnym tj. Danucie Z. w - części i Ferdynandowi Z. w - części. Rozpatrywany wniosek obejmuje zaś pozostałą część pierwotnej nieruchomości tj. działki nr [...], które zostały trwale zagospodarowane w postaci chodnika i trawnika wchodzącego w skład pasa drogowego ulicy, co potwierdza protokół z wizji terenowej z dnia [...] 2005 r.. Starosta I. wskazał, iż zgodnie z art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeśli został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Ponadto zaznaczył, iż z przepisu art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 71 poz. 838 z późn. zm.) wynika zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. Nie ma, zdaniem organu, możliwości zwrotu przedmiotowej nieruchomości, gdyż stanowi ona część drogi publicznej.
W odwołaniu od powyższej decyzji Ferdynand Z. i Danuta Z. wskazali, że Starosta nie posiada uchwały Rady Powiatu i. o przejęciu dróg powiatowych. Podnieśli również, iż jednostki samorządu terytorialnego nie są osobą trzecią w rozumieniu art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz że droga ta została wybudowana pod rządem ustawy z dnia 29 marca 1962 r. i mają do niej zastosowanie przepisy wykonawcze. Ponadto skarżący twierdzą, iż pas zieleni przy parkingu nie spełnia funkcji przewidzianych w ustawie gdyż nie osłania i nie zabezpiecza ludzi a ewentualnie parkujące samochody.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 2005r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując iż roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie przysługuje, gdyż mimo nie zrealizowania celu w jakim ją wywłaszczono, zrealizowano inny cel, a mianowicie urządzono na niej część ulicy [...] w I. Przy tym na przedmiotowej ulicy cel publiczny został zrealizowany już z chwilą zaliczenia jej do kategorii dróg wojewódzkich (na mocy rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim).
Natomiast w 1998r. nastąpiło przekwalifikowanie kategorii drogi z mocy prawa, lecz charakter publiczny drogi nie uległ zmianie, stąd podjęcie uchwały zaliczającej ją do kategorii dróg powiatowych przez samorząd powiatowy było zbędne. Organ wskazał również, iż okoliczność, że jednostki samorządu terytorialnego nie są osobą trzecią w rozumieniu art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami i mienie tych jednostek podlega zwrotowi nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Natomiast rozpatrzenie zarzutu, że droga została wybudowana pod rządem ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych i mają do niej zastosowanie przepisy wykonawcze tej ustawy oraz, że pas zieleni przy parkingu nie spełnia funkcji przewidzianej w ustawie nie należy, zdaniem organu, do zakresu tegoż postępowania.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Ferdynand Z. i Danuta Z. W skardze ponownie wskazali, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych, gdyż pod jej rządem została wybudowana droga i włączona spora działka. Ustawa nie przewidywała oddzielenia pasa drogi od parkingu trawnikiem, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Pas zieleni ma oddzielać przeciwne pasy ruchu. Zdaniem skarżących sporna działka jest zbędne dla funkcjonowania drogi powiatowej i tylko nadmierny formalizm urzędników powoduje istnienie sporu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Jak to trafnie zauważył Prezydent Miasta I. w piśmie z dnia 22 lutego 2005r. skierowanym do Starostwa Powiatowego w I. "kluczowym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest bowiem stwierdzenie, że opisane na wstępie działki wchodzą w skład pasa drogowego i osoby fizyczne nie mogą stać się właścicielem części drogi publicznej".
Zasadniczy wątek prowadzonego postępowania administracyjnego winien skupić się na wyjaśnieniu tej okoliczności. Orzekające w tej sprawie organy przyjęły, że na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany inny cel publiczny, co stosownie do art. 229e ustawy 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543 ze zm.) stanowi przeszkodę do zwrotu nieruchomości. Okoliczności takiej nie można wykluczyć.
W zakresie wskazanych wyżej problemów brak jest szczegółowych rozważań w zaskarżonych decyzjach co powoduje, że zostały one wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Nie budzi wątpliwości, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Nie budzi także wątpliwości, że droga powiatowa stanowi własność powiatu i nie może być zwrócona.
W żadnej z wydanych w sprawie decyzji nie prowadzono szczegółowych rozważań związanych z pasem drogowym stwierdzając arbitralnie, że nieruchomości, które są przedmiotem żądania zwrotu wchodzą w skład pasa drogowego. Należało zatem porównać stan faktyczny z ustawową definicja pasa drogowego zawartą w ustawie o drogach publicznych. Tego nigdzie nie uczyniono.
Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) pasem drogowym jest wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Istotą zatem jest "wydzielony liniami granicznymi grunt". Prowadzi to do wniosku, że taki grunt należy wskazać. Nie bez znaczenia jest zapis w ewidencji gruntów, o których zaskarżone decyzje nie wspominają oraz zapisy w księdze wieczystej.
Z protokołu oględzin z 16 marca 2005r. wynika, że przedmiotowe działki są całkowicie urządzone w postaci trawnika i chodnika dla pieszych. Cześć chodnika leży na wskazanych działkach, a pozostała część w jezdni. Wszystkie elementy - zdaniem prowadzących oględziny - wchodzą w skład pasa drogowego ul. [...]. Wniosku tego nie poparto konkretnym planem zwymiarowanym w powiązaniu i nawiązaniu do definicji pasa drogowego.
Drugą okolicznością, mogącą stanowić przeszkodę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest okoliczność, o jakiej mowa w art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dzień wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Chodzi zatem o określony w przepisach o wywłaszczeniu cel wywłaszczenia, ale nie w przepisach aktualnie obowiązujących, a w przepisach obowiązujących " w dniu wydania tej decyzji". W warunkach rozpatrywanej sprawy oznacza to nawiązanie do ustawy z 12 marca1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974r. Nr 10, poz. 64). Odmawiając zwrotu nieruchomości na tej podstawie należy ustosunkować się do kwestii, czy na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Rozważanie (o co wnosi skarżąca), czy budowa hotelu robotniczego może być uważany za cel publiczny, nie ma znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Mogłoby mieć znaczenie, gdyby przedmiotem, rozważań było stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu. Nie ma również znaczenia nawiązanie do ustawy z 29 marca 1962r. o drogach publicznych. Istotne znaczenie maja przepisy aktualnie obowiązujące - art. 7 K.p.a. Organy administracji rozpatrują spraw zawsze w świetle prawa aktualnie obowiązującego, co nie wyklucza stosowania innych przepisów, jeżeli przewidują to przepisy przejściowe.
W toku dalszego postępowania, niezależnie od dotychczas wskazanych okoliczności i mając na uwadze przytoczone wyżej uwagi, należy ustosunkować się do poruszonych kwestii i wskazań czy odmowa zwrotu nieruchomości następuje z tego powodu, że nieruchomość wchodzi w skład drogi publicznej powiatowej, czy też na nieruchomości tej został zrealizowany inny cel publiczny.
Uzasadnia to, na mocy art. 145 § 1 pkt 7 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowienie jak w sentencji.