Uzasadnienie
Starosta T. decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...].GP nałożył na A. P., będącą właścicielem pojazdu marki [...], sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu naruszenia obowiązku zarejestrowania pojazdu na terytorium [...] w terminie 30 dni od daty jego sprowadzenia tj. uchybienia art. 71 ust. 7 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2020 r. poz. 110, zwanej w skrócie "P.r.d.").
W uzasadnieniu organ podniósł, że przedmiotowy samochód został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego UE [...] stycznia 2020 r. W związku z tym stosownie do art. 71 ust. 7 P.r.d. strona miała obowiązek zarejestrować pojazd do [...] lutego 2020 r., czego nie uczyniła. Wobec tego podlega karze przewidzianej w art. 140mb pkt 1 P.r.d.
W złożonym odwołaniu A. P. podniosła, że samochód nabyła [...] lutego 2020 r. Następnego dnia tj. [...] lutego 2020 r. internetowo (posiada potwierdzenie systemu) zarezerwowała termin zgłoszenia kupna auta w Starostwie na pierwszy możliwy termin tj. [...] marca 2020 r. Nie było możliwe zarejestrowanie pojazdu w terminie do [...] lutego 2020 r., ponieważ ani 19 ani 20 lutego nie były dostępne terminie w Starostwie.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] maja 2020 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu I instancji w całości.
Kolegium w uzasadnieniu wskazało, że pierwszym właścicielem pojazdu w kraju był S. B., który sprowadził samochód [...] stycznia 2020 r. Następnie pojazd ten został zbyty [...] lutego 2020 r. na rzecz [...] sp z o.o. od której to spółki pojazd nabyła A. P. w dniu [...] lutego 2020 r.
Kolegium podniosło, że A. P. nie była zobowiązana do zarejestrowania pojazdu w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia, gdyż to nie ona go sprowadziła. Ponadto Kolegium wskazało, że nie można nałożyć na obywatela obowiązku, którego z przyczyn obiektywnych i niezależnych od siebie obywatel nie może wypełnić. Skoro ten, kto sprowadził pojazd zbył go nie dopełniwszy obowiązku z art. 71 ust. 7 P.r.d., to obowiązek ten nie może przejść na nabywcę, albowiem z powodów oczywistych nie ma on już 30 dni na jego zarejestrowanie. W takiej sytuacji osoba, która sprowadziła pojazd pozbawiłaby jego nabywcę prawa do skorzystania z trzydziestodniowego terminu, które to uprawnienie wynika z ustawy.
Skargę na decyzję Kolegium wniósł Prokurator Rejonowy T. – W. w T. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego tj. art. 140 mb pkt 1 w związku z art. 71 ust. 7 P.r.d., polegające na błędnej wykładni dyspozycji tych przepisów i ograniczenie obowiązku rejestracji w Polsce nienowego pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego UE, a tym samym ponoszenia kary administracyjnej za uchybienie temu obowiązkowi, do pierwszego właściciela pojazdu w Polsce.
Podnosząc powyższy zarzut Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu Prokurator wskazał, że ani w dyspozycji art. 71 ust. 7 P.r.d. ustanawiającego obowiązek rejestracji pojazdu w terminie 30 dni od jego sprowadzenia, ani w dyspozycji art. 140 mb pkt 1 P.r.d. ustanawiającego sankcję za niewypełnienie ww. obowiązku ustawodawca nie dookreślił zobowiązanego do rejestracji inaczej niż "właściciel pojazdu". Wyjaśnienie tego terminu nie znalazło się również w uzasadnieniu ustawy nowelizującej P.r.d. (wprowadzającej ww. obowiązek).
Zdaniem Prokuratora interpretacja ww. przepisów, dokonana przez Kolegium, zmierza do przyjmowania, że tylko osoba nabywająca dla siebie w państwie członkowskim UE używany samochód i następnie sprowadzająca go do Polski ma obowiązek rejestracji w terminie 30 dni od jego sprowadzenia pod rygorem kary. Z tego obowiązku byliby zwolnieni z jednej strony pośrednicy i komisanci, którzy nie stają się wszak właścicielami pojazdów, a z drugiej strony kolejni nabywcy pojazdu w Polsce. Możliwe jest zatem zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym właściciel zagraniczny pojazdu przekazuje go do sprzedaży w Polsce pośrednikowi, bez przeniesienia na niego własności pojazdu. Właściciel mający siedzibę za granicą nie będzie podlegał obowiązkowi zarejestrowania pojazdu w Polsce, bo właściwe jest dla niego prawo krajowe i pojazd jest tam zarejestrowany, a dodatkowo nie spełnia on warunku z art. 71 ust. 7 P.r.d., gdyż nie sprowadza pojazdu dla siebie.
Pośrednik również nie będzie miał obowiązku rejestracji pojazdu, gdyż nie wypełnia kryterium podmiotowego. Nabywca takiego pojazdu, jeśli umowa sprzedaży będzie datowana na datę późniejszą niż 30 dni od sprowadzenia pojazdu, również nie będzie osobą opisaną w art. 71 ust. 7 P.r.d., gdyż ani nie sprowadził pojazdu ani nie dysponuje terminem 30 dni, który już upłynął bez jego winy.
Zdaniem Prokuratora taka wykładania art. 71 ust. 7 i art. 140 mb P.r.d. nie wynika z literalnego brzmienia ich dyspozycji. Ustawodawca nie wskazał ani który z właścicieli pojazdu ma ten obowiązek, ani nie zapisał warunku sprowadzenia pojazdu dla siebie. Dodatkowo wykładnia ta prowadziłaby do uczynienia z art. 140 mb pkt 1 normy częściowo martwej, co jest ewidentnie sprzeczne z wolą ustawodawcy tak europejskiego jak i polskiego. Ratio legis wprowadzenia działu Vb ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest wykonanie dyrektywy Rady Unii Europejskiej nr 1999/37/WE i zapewnienie ukrócenia procederu przemieszczania w obszarze UE pojazdów bez ich rejestracji i sprawdzania stanu technicznego oraz ukrywania ich odpadów. Ustawodawcy zależało zatem, żeby każdy używany pojazd sprowadzony do Polski w obrocie wewnątrzwspólnotowym był jak najszybciej rejestrowany w Polsce i wyrejestrowany w państwie, z którego pochodzi, pod rygorem kary pieniężnej.
Prokurator podniósł także, że zgodnie z § 6 pkt 6 znowelizowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych opisano prawną możliwość sprzedaży pojazdu opisanego w art. 71 ust. 7 P.r.d., przed jego rejestracją w Polsce, z nałożeniem na właściciela – sprzedawcę, który go sprowadził do Polski, obowiązku zapisania daty sprowadzenia pojazdu na terytorium RP w dokumencie potwierdzającym transakcję lub osobnym oświadczeniu. Może zatem zaistnieć prawnie dopuszczalna sytuacja, w której pierwszy właściciel nie będzie miał obowiązku zarejestrowania sprowadzonego samochodu, a obowiązek ten zostanie przeniesiony na kolejnego nabywcę.
Prokurator podkreśliła, że w przedmiotowej sprawie bezsprzecznie A. P. kupiła samochód [...] lutego 2020 r. [...] ten został sprowadzony [...] stycznia 2020r. Jego pierwszym właścicielem w [...] był przedsiębiorca S. B., drugim właścicielem – spółka [...] Sp. z o.o. w organizacji. Żaden z wymienionych nie zarejestrował pojazdu w [...]. Okoliczności te były znane A. P.. Obowiązek z art. 71 ust. 7 P.r.d. upływał [...] lutego 2020 r., a A. P. złożyła zawiadomienie o nabyciu pojazdu [...] marca 2020 r.
Zdaniem Prokuratora powyższe okoliczności jednoznacznie pozwalają na stwierdzenie, że A. P. była podmiotem opisanym w art. 71 ust. 7 P.r.d. i była zobowiązana do [...] lutego 2020 r. złożyć wymagany przepisami wniosek o zarejestrowanie nabytego samochodu. Uchybienie temu obowiązkowi zgodnie z art. 140 mb pkt 1 P.r.d. spotkało się z właściwą reakcją Starosty [...]. Nie można tym samym uznać za prawidłową decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Kolegium podniosło ponadto, że norma prawna wynikająca z art. 71 ust. 7 P.r.d. jest adresowana do podmiotu, który pojazd sprowadził na terytorium RP. Nabywcę takiego pojazdu obciąża natomiast obowiązek poinformowania starosty o jego nabyciu, prazy czym obowiązek taki powstaje wyłącznie wtedy, jeżeli pojazd był już zarejestrowany (art. 72 ust. 2 pkt 1 P.r.d.). Zdaniem Kolegium z dyrektywy Rady Unii Europejskiej nr 1999/37/WE nie wynika cel w postaci ukrócenia procederu przemieszczania pojazdów bez ich rejestracji i sprawdzania stanu technicznego. Stan techniczny nie ma o tyle znaczenia dla uczestników ruchu drogowego, że pojazd niezarejestrowany nie jest w ogóle dopuszczony do ruchu (art. 72 ust. 2 P.r.d.) niezależnie od tego, w jakim stanie technicznym by był.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 71 ust. 7 ustawy – Prawo o ruchu drogowym właściciel pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obowiązany zarejestrować pojazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia jego sprowadzenia.
Na wypadek niedopełnienia powyższego obowiązku ustawodawca przewidział karę pieniężną. Zgodnie mianowicie z art. 140 mb pkt 1 P.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej wbrew przepisowi art. 71 ust. 7 nie rejestruje pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł.
Słusznie podnosi Prokurator, że ustawodawca nie wskazał na którym właścicielu pojazdu ciąży obowiązek rejestracji pojazdu w terminie 30 dni od jego sprowadzenia, w szczególności ustawodawca nie wskazał, że taki obowiązek ciąży wyłącznie na tym właścicielu pojazdu, który pojazd ów sprowadził.
Zasadnie jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwraca uwagę na termin, w jakim ma być wykonany nałożony przez ustawodawcę obowiązek i obiektywną możliwość jego dotrzymania. Karze za niewypełnienie obowiązku może bowiem podlegać tylko ta osoba, która ma w ogóle możliwość wypełnienia tegoż obowiązku.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 kwietnia 2013 r. (sygn. II GSK 51/12, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl) nie można dokonywać wykładni prawa, której rezultat prowadziłby do nałożenia na podmiot obowiązków niemożliwych do wykonania. Takie działanie prowadzi wprost do naruszenia wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady zaufania do państwa i prawa. W myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt K 8/07 - "należy zaznaczyć, że ustawodawca nie może nakładać na adresatów prawa obowiązków niemożliwych do wykonania". Inaczej rzecz ujmując, prawo nie może, zgodnie z zasadą impossibilium nulla obligatio, nakładać na obywateli obowiązków niemożliwych do spełnienia.
Trybunał Konstytucyjny w swym orzecznictwie przyjął, że nie ogranicza on zakresu oddziaływania zasady ochrony zaufania wyłącznie do procesu stanowienia prawa, gdyż wyraźnie akcentuje potrzebę ochronę zaufania obywateli również w procesie stosowania prawa. TK ustalił, że ochronie konstytucyjnej podlega nie tylko zaufanie obywateli "(...) do litery prawa, ale przede wszystkim do sposobu jego interpretacji przyjmowanej w praktyce stosowania prawa przez organy państwa" (por. E. Morawska, Klauzula państwa prawnego w Konstytucji RP na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Dom Organizatora, Toruń 2003, s. 349, także wyroki TK z dnia 27 listopada 2007 r., sygn. akt U 11/97, OTK ZU Nr 5-6 (14-15)/1997, s. 475 oraz z dnia 9 października 2001 r., sygn. akt SK 8/00, OTK ZU Nr 7 (45)/2001, s. 1035). Nie mogą zatem ani organy administracji, ani też sądy dokonywać wykładni przepisów prawa, która prowadziłaby do nałożenia obowiązków niemożliwych do wykonania.
Podzielając powyższe stanowisko należy zauważyć że przesłanką powstania odpowiedzialności z art. 140mb pkt 1 P.r.d. jest niedopełnienie przewidzianego w art. 71 ust. 7 P.r.d. obowiązku rejestracji w ściśle wyznaczonym terminie tj. w terminie 30 dni od dnia sprowadzenia pojazdu z terytorium państwa członkowskiego UE na terytorium RP. Tak określony obowiązek można wykonać tylko wówczas, jeżeli wskazany termin jeszcze nie upłynął. Nie jest możliwe wypełnienie takiego ograniczonego terminem obowiązku przez osobę, która została nim obciążona już po upływie terminu.
W świetle zatem wskazanej wyżej konstytucyjnej zasady zaufania do państwa i prawa nie można dokonywać takiej interpretacji art. 140 mb pkt 1 w związku z art. 71 ust. 7 P.r.d, aby dopuścić karalność danej osoby za niewykonanie obowiązku określonego w art. 71 ust. 7 P.r.d., jeżeli obowiązek ten był dla owej osoby niemożliwy do spełnienia. Nie można zatem uznać, że odpowiedzialności z art. 140mb pkt 1 P.r.d. podlega także ten właściciel samochodu wskazanego w art. 71 ust. 7 P.r.d., który stał się nim już po upływie 30 dni od dnia sprowadzenia pojazdu. Należy zauważyć, że taka interpretacja nie wyklucza odpowiedzialności z art. 140mb pkt 1 P.r.d. osoby, która samochód sprowadziła i będąc jego właścicielem, pomimo upływu 30 dni nie zarejestrowała go, lecz przeniosła własność pojazdu na inną osobę.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że w sprawie nie była kwestionowana okoliczność, że A. P. nabyła pojazd [...] lutego 2020 r. tj. dwa dni przed upływem terminu wskazanego w art. 71 ust. 7 P.r.d. Nie jest także kwestionowane, że pomimo podjęcia przez nią bezzwłocznie działań nie miała ona, ze względu na organizację pracy Starostwa, możliwości zarejestrowania pojazdu przed upływem 30 dni od dnia jego sprowadzenia. W tej sytuacji zasadna jest ocena Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że nie doszło do powstania obowiązku rejestracji z art. 71 ust. 7 P.r.d., jako że nie można na obywatela nałożyć obowiązku, którego ten, z przyczyn obiektywnych i niezależnych od siebie, nie może spełnić. W państwie prawa nie może bowiem także dochodzić do sytuacji w której na obywatela przerzucana są negatywne konsekwencje braku należytej organizacji pracy bądź trudności kadrowych, które powodują, że organ nie jest w stanie obsłużyć dostatecznej ilości interesantów. W konsekwencji powyższego nie było zatem przesłanek do wymierzenia A. P. kary przewidzianej przez art. 140 mb pkt 1 P.r.d.
Powyższej oceny nie zmienia podnoszony przez Prokuratora wzgląd na konieczność implementacji dyrektywy Rady nr 1999/WE/UE. Obowiązek właściwej implementacji dyrektywy obciąża Państwo, które winno obowiązek ten wypełnić z poszanowaniem konstytucyjnych praw obywateli. Na Państwie zatem spoczywa obowiązek takiego skonstruowania przepisów prawa krajowego, aby zarówno sprostać obowiązkowi implementacji dyrektywy jak też nie naruszać prawa obywateli gwarantowanych Konstytucją.
Niezasadne jest także wskazywanie na wynikający z § 6 rozporządzenia z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych obowiązek informowania nabywcy (w drodze adnotacji lub oświadczenia) o dacie sprowadzenia pojazdu. Posiadanie informacji o dacie sprowadzenia pojazdu w momencie kiedy upłynął termin na dopełnienie obowiązku z art. 71 ust. 7 P.r.d. nie zmieni faktu, że obowiązek ten jest w tym momencie już niewykonalny.
Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), Sąd oddalił skargę.