Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...].06.2019 r. Dowódca [...] na podstawie art. 114 ust. 4 pkt 3, art. 116 w związku z art. 10 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 330 ze zm., dalej powoływana również jako ustawa) oraz § 27 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 670 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie MON z 12.05.2014 r.) stwierdził, że data zwolnienia st. szer. rez. K. C. (dalej określany jako Skarżący) z zawodowej służby wojskowej w dniu [...].03.2018 r. nie ulega zmianie, uznając jednocześnie, że zwolnienie nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez Dowódcę [...] oraz przyznał Skarżącemu odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, to jest w kwocie [...] zł.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji, Skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej [...].03.2018 r. na podstawie ostatecznej decyzji Nr [...] Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z [...].02.2018 r. oraz poprzedzającego ją rozkazu Nr [...] Dowódcy [...] z [...].01.2018 r. wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez Skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 14.11.2018 r., sygn. akt II SA/Bd 501/18, uchylił decyzje obu instancji.
Organ wskazał, że z opinii służbowej Skarżącego wynika, że za 2017 r. otrzymał on ocenę niedostateczną. Powyższa opinia wydana została na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Żołnierz ma prawo złożyć od opinii odwołanie, a opinia służbowa wydana na skutek odwołania jest ostateczna. Art. 26 ust. 14 cyt. ustawy przewiduje ponadto możliwość wystąpienia żołnierza do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o zweryfikowanie ostatecznej opinii służbowej.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 116 ust. 1 ustawy, w razie uchylenia decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej ulegają uchyleniu skutki tej decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu, jednakże z wyłączeniem skutku w postaci zwolnienia. W powyższym przypadku data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (art. 116 ust. 2 ustawy). Ponadto w myśl art. 116 ust. 3 ustawy, żołnierzowi zawodowemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1.
Organ wskazał, że w związku z wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 14.11.2018 r., zgodnie z art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 27 rozporządzenie MON z 12.05.2014 r., data zwolnienia Skarżącego z zawodowej służby wojskowej ([...].03.2018 r.) nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych. Organ podał ponadto sposób wyliczenia odszkodowania dla żołnierza w niniejszym przypadku.
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Skarżącego, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał na treść § 27 rozporządzenia MON z 12.05.2014 r., zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organ wojskowy, który wydał decyzję lub rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, dokonuje, bez zmiany daty zwolnienia, zmiany tej decyzji lub tego rozkazu, określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy. Zatem w razie zaistnienia przypadków określonych w art. 116 ustawy ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wyniknęły dla żołnierza zawodowego z tego orzeczenia w jego stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej.
Natomiast data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie. Uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Jednocześnie przyjęto, że żołnierzowi takiemu będzie przysługiwało od Skarbu Państwa odszkodowanie. Ponadto żołnierz taki będzie mógł ubiegać się o powołanie do zawodowej służby wojskowej na ogólnie obowiązujących zasadach.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że wyrok WSA w Bydgoszczy z 14.11.2018 r. nie powoduje automatycznie powrotu żołnierza do służby i nie zawiera takiego orzeczenia. Wyrok ten uchyla decyzje o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i stanowi przesłankę, o której mowa w art. 116 ustawy.
Organ wskazał, że zaskarżona decyzja ma charakter deklaratoryjny, ponieważ jej rozstrzygnięcia realizują z mocy prawa uznanie zwolnienia ze służby w tej samej dacie i w zmienionym trybie oraz przyznanie odszkodowania. Zarzut odwołującego, że uchylenie (cofnięcie) rozkazu powinno wywołać skutek w postaci przywrócenia do służby oraz wypłaty ekwiwalentu za okres od cofnięcia rozkazu do uprawomocnienia się wyroku oraz do dnia wydania decyzji administracyjnej przez Dowódcę [...], jest zatem bezzasadny.
Skargę na powyższą decyzję wniósł K. C., wskazując, że organ nie zastosował sie do wyroku WSA w Bydgoszczy w sprawie II SA/Bd 501/18.
W odpowiedzi na skargę Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła zostać uwzględniona.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że wyrokiem z 14.11.2018 r., sygn. akt II SA/Bd 501/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję Nr [...] Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z [...].02.2018 r. oraz poprzedzający ją rozkaz Nr [...] Dowódcy [...] z [...].01.2018 r. o zwolnieniu Skarżącego z zawodowej służby wojskowej w dniu [...].03.2018 r. Zasadniczą przesłanką uchylenia powyższej decyzji i poprzedzającego ją rozkazu przez Sąd był wskazany w wyroku brak dochowania dostatecznej i koniecznej staranności w ustaleniu stanu faktycznego sprawy przez organy obydwu instancji oraz to, że nie zawarto w treści decyzji i rozkazu wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 111 pkt 6 ustawy, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje w drodze decyzji. Decyzja o zwolnieniu Skarżącego ze służby wskutek uzyskania w opinii służbowej za 2017 r. oceny niedostatecznej wraz z poprzedzającym ją rozkazem, uchylone zostały wskazanym powyżej wyrokiem tut. Sądu. Wyrok ten jest prawomocny.
Zgodnie z art. 116 ust. 1 ustawy, w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Jak stanowi natomiast art. 116 ust. 2 ustawy, w przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1 (art. 116 ust. 3 ustawy).
Zacytowany powyżej przepis stał się podstawą do wydania ponownych decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby. Wskazać w tym miejscu należy także na treść § 27 rozporządzenie MON 12.05.2014 r. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, o którym mowa w art. 116 ustawy, organ wojskowy, który wydał decyzję lub rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, dokonuje, bez zmiany daty zwolnienia, zmiany tej decyzji lub tego rozkazu, określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy. Zgodnie z § 17 pkt 1 cyt. rozporządzenia, decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej wykonuje dowódca jednostki wojskowej.
Powyższe przepisy zastosowane zostały przez organy prawidłowo. Uchylenie pierwotnych rozstrzygnięć o zwolnieniu Skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie oznacza, wbrew twierdzeniu Skarżącego, przywrócenia go do służby. Art. 116 ustawy reguluje właśnie sytuacje, w których decyzje takie zostały przez Sąd uchylone - bez względu na to, co było przyczyną uchylenia. Na podstawie ww. przepisu nie przewidziano przywrócenia zwolnionego żołnierza do służby wojskowej. Żołnierzowi przysługuje wyłącznie prawo do odszkodowania ustalonego na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy.
Jak wynika z treści uzasadnienia (pkt XX) do projektu ustawy z 24.08.2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1242), na mocy której z dniem 1.01.2008 r. doszło do zmiany treści art. 116 ust. 1 i ust. 3 ustawy pragmatycznej, celem wprowadzenia obecnej redakcji omawianego przepisu było jednoznaczne uregulowanie spraw związanych z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej i wprowadzenie reguły, że na skutek odpadnięcia podstawy zwolnienia żołnierze nie będą przywracani do służby, a w zamian przysługiwało im będzie odszkodowanie od Skarbu Państwa.
Należy także podnieść, że w wyroku z 6.11.2012 r., sygn. akt SK 29/11, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 116 ustawy pragmatycznej jest zgodny z art. 60 w związku z art. 2 i art. 32, art. 65 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 32, art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał podniósł m.in., że "(...) realizacja konstytucyjnej zasady równości nie oznacza konieczności przyznawania wszystkim grupom podmiotów jednakowych praw i jednakowych obowiązków. Niejednokrotnie do prawidłowej realizacji przywołanej zasady wymagane jest ukształtowanie praw i obowiązków poszczególnych grup obywateli w sposób zróżnicowany. W zależności od podmiotowego i przedmiotowego zakresu poszczególnych regulacji ustawowych, sfera praw i obowiązków może być, a czasami wręcz powinna, być kształtowana w inny sposób. Zasada równości wobec prawa obejmuje uprawnienie ustawodawcy do odmiennego kształtowania sfery praw i obowiązków określonej kategorii podmiotów, pod warunkiem że te odmienne (niejednakowe dla wszystkich) zasady oparte będą na istniejących pomiędzy poszczególnymi kategoriami podmiotów odmiennościach ich sytuacji faktycznej.
W procesie kontroli zgodności rozwiązań prawnych z zasadą równości wobec prawa najpierw trzeba ustalić, czy porównywane grupy podmiotów należą do grupy relewantnej, czyli czy charakteryzują się takimi samymi lub podobnymi cechami w stopniu równym". Jak wskazał w dalszej części uzasadnienia Trybunał, "żołnierze stanowią korpus o szczególnym statusie prawnym, wynikającym zarówno z istoty służby wojskowej, jak i jej celu. Z uwagi na szczególny charakter służby i specyfikę armii opartej na hierarchicznym podporządkowaniu, rozkazodawstwie oraz jednoosobowym dowodzeniu konieczne jest wprowadzenie szeregu ograniczeń. W praktyce oznacza to konieczność zastosowania rozwiązań umacniających spójność i sprawność armii. Żołnierz służby zawodowej, decydując się świadomie na jej pełnienie, powinien zdawać sobie sprawę z istniejących ograniczeń (wyrok TK z 9 czerwca 1997 r., sygn. K 24/96, OTK ZU nr 2/1997, poz. 20)".
Tak więc wskazać należy na trafność podjętych w sprawie rozstrzygnięć z uwagi na to, że ustawodawca przewidział konsekwencje w postaci uchylenia wszystkich skutków decyzji zwolnieniowej, za wyjątkiem daty zwolnienia, bez względu na przyczynę uchylenia lub stwierdzenia nieważności tej decyzji. Taka konstrukcja omawianego przepisu wyraźnie akcentuje prymat interesu Sił Zbrojnych przejawiający się w zapewnieniu pewności co do obsady stanowisk służbowych i ukompletowania pododdziałów, a tym samym w zapewnieniu efektywnego funkcjonowania jednostek wojskowych, umożliwiającego realizację konstytucyjnych zadań stawianych Siłom Zbrojnym nad indywidualnym interesem zwalnianych żołnierzy, który mógłby przejawiać się w przywróceniu ich do służby na skutek uchylenia decyzji zwolnieniowych.
Z uwagi na powyższe w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 153 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako "ppsa") poprzez nieuwzględnienie stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku tut. Sądu.
Trafnie również organy ustaliły wysokość odszkodowania przysługującego skarżącemu od Skarbu Państwa na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy. Uwzględniły przy tym rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2016 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2278). Okoliczność ta nie była w żaden sposób kwestionowana w skardze.
W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.