Uzasadnienie
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] 2004 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania Spółdzielni S. (BSS) w B. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 2004 r. w sprawie uchybień sanitarnych i opłaty za przeprowadzone czynności kontrolne - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że podczas kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu [...] 2004 r. w sklepie spożywczym SS w B. przy ul. [...] stwierdzono wśród innych uchybień sanitarnych, brak aktualnego badania wody i między innymi dlatego został nałożony obowiązek uiszczenia opłaty za podjęte czynności w kwocie 54 zł, co zgodne jest z przepisem art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90 z 1998 r., poz. 575 z późn. zm.) oraz z § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26.04.2004 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych w zakładach produkcyjnych lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze (Dz. U. Nr 104, poz. 1086), z którego wynika, że zakład musi posiadać odpowiednie zaopatrzenie w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, odpowiadającą wymaganiom określonym w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Aby ocenić, czy jakość wody pod względem zdrowotnym odpowiada wymaganiom zawartym w przepisach, konieczne jest jej zbadanie. Fakt korzystania z wody dostarczonej z wodociągu miejskiego nie daje bowiem pełnej gwarancji jej przydatności do picia i używania gospodarczego w obrocie artykułami spożywczymi, ponieważ istnieje realna możliwość jej zanieczyszczenia w instalacji wewnętrznej odbiorcy.
Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółdzielnia S. w B. (SS). Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26.04.2004 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze (Dz. U. Nr 104, poz. 1096) poprzez błędną wykładnię w zakresie obowiązku posiadania wyniku badania wody oraz naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności zaś art. 6, 7, 8, 11 oraz 77 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej obowiązku posiadania wyniku badania wody.
W ocenie skarżącej SS powołane w decyzji przepisy nie nakładają na skarżącą obowiązku badania wody, a jedynie nakładają obowiązek posiadania odpowiedniego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.
Woda w kontrolowanym sklepie dostarczana jest z miejskiej sieci wodociągowej, która jednocześnie zaopatruje odbiorców indywidualnych dla celów konsumpcyjnych, a zatem spełnia wszelkie wymogi w zakresie jakości, przy czym używana jest wyłącznie w celach porządkowych i konsumpcyjnych dla personelu, a nie dla celów produkcyjnych. Skarżąca wskazała, że aby ocenić, czy używana w kontrolowanym sklepie woda odpowiada wymaganiom określonym w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, organ kontrolujący winien najpierw pobrać próbkę wody i stwierdzić, czy ma ona wymagane cechy. Dopiero, gdyby wynik takiego badania wykazał niewłaściwą jakość wody, to fakt taki mógłby być uchybieniem. Nie może być natomiast uchybieniem sam brak wyniku takiego badania, w sytuacji, gdy nie określono nawet, z jaką częstotliwością woda miałaby być badana, aby można uznać, że odbiorca posiada aktualny wynik tego badania.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B.(PWIS) w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto wskazał, że cykliczne badanie wody przez podmiot wprowadzający do obrotu środki spożywcze jest obowiązkiem oczywistym, który wynika z zalecenia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. (PPIS) wydanego w trybie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14.03.1985 r. o PIS (cyt. na wstępie).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustalenie obowiązku uiszczenia przez SS opłaty za przeprowadzoną kontrolę sanitarną i wszczęte postępowanie administracyjne w kwocie 54 zł, w terminie 14 dni liczonych od daty uprawomocnienia się decyzji. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepis art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej [PIS] (tekst jednolity Dz. U. Nr 90 z 1998 r. poz. 575 z późn. zm.), zgodnie z którym za badanie laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy PIS w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Opłaty te ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Przepis ten nie daje podstaw do wyznaczenia 14-dniowego terminu do uiszczenia opłaty, liczonego od uprawomocnienia się decyzji.
Ponadto przedmiotem zaskarżenia jest część uzasadnienia decyzji dotycząca uchybień sanitarnych, a wśród nich braku aktualnego wyniku badania wody.
Należy uznać, że skarga w tej części zasługuje na uwzględnienie. Natomiast argumentacja orzekających w tej sprawie organów jest nieprzekonywująca, a przede wszystkim nie wynika ona z obowiązujących przepisów prawnych.
W decyzji wskazano na naruszenie § 3 pkt 1, § 24 pkt 1, § 32 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze (Dz. U. Nr 104, poz. 1096). Z powołanych przepisów, zaopatrzenia w wodę dotyczy § 24 ust.
1. Przepis ten stanowi, że zakład musi posiadać odpowiednie zaopatrzenie w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, odpowiadającą wymaganiom określonym w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W przepisie tym zawarto zastrzeżenie, że wody tej używa się zawsze, jeżeli zachodzi konieczność zapewnienia, aby nie została zanieczyszczona żywność.
W świetle powołanego przepisu należało ocenić, czy zakład posiada zaopatrzenie w wodę, która odpowiada wymaganiom określonym w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Z przepisu tego nie wynika, aby nałożono na odbiorcę wody obowiązek jej badania. Stanowisko przeciwne wskazywałoby na to, że przedsiębiorstwo wodociągowe dostarcza wodę, która nie nadaje się do spożycia, a organy państwowej inspekcji sanitarnej tolerują tą sytuację. To właśnie organy Inspekcji Sanitarnej sprawują nadzór nad jakością wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, co wynika expressis verbis z treści art. 12 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72, poz. 747 ze zm.).
Wymagania, jakim powinna odpowiadać woda określa § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 19.11.2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 203, poz. 1718). To powiatowy inspektor sanitarny pobiera próbki wody do badania m.in. z punktów czerpalnych znajdujących się w terenie, obiekcie lub mieszkaniu przy zaworze czerpalnym w wodomierzu głównym, używanych do pobierania wody przez odbiorcę usług, jeżeli woda dostarczana jest z urządzeń wodociągowych oraz w punkcie pobierania wody używanej do produkcji środków spożywczych, farmaceutycznych lub kosmetycznych. Monitoring jakości wody jest elementem bieżącego nadzoru sanitarnego nad jakością wody i do prowadzenia takiego monitoringu zobowiązana jest państwowa inspekcja sanitarna. Nałożenie obowiązku przedstawienia wyników badań wody nie tylko nie wynika z przywoływanych przez organy orzekające przepisów, ale także nie wynika z uregulowań ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Z art. 12 ust. 1 tej ustawy wynika, że to organy Inspekcji Sanitarnej, zna zasadach określonych w przepisach o Inspekcji Sanitarnej, sprawują nadzór nad jakością wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi - to woda przeznaczona do picia, gotowania, przygotowania pożywienia lub do innych celów w gospodarstwach domowych oraz każda woda używana do produkcji żywności, środków farmaceutycznych i kosmetycznych, a także przeznaczona na potrzeby basenów kąpielowych i pływalni.
Z ustawy z 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wynika obowiązek bieżącego nadzoru sanitarnego PIS w szczególności dotyczących wody do picia.
Wymagania określone w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zawarte są w cytowanym rozporządzeniu w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, które zostało wydane na podstawie art. 13 ustawy z 07.06.2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Nie stwierdzono, aby woda znajdująca się w kontrolowanym sklepie nie odpowiadała ustawowym wymogom. Oznacza to, że przepis § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 26.04.2004 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych... nie został naruszony.
Wnioskowanie oparte na hipotetycznych założeniach co do czynników mogących mieć wpływ na jakość wody nie może być podstawą nałożenia obowiązków. Te same czytniki ryzyka mogą dotyczyć także konsumentów indywidualnych, jednakże w tych sytuacjach organy państwowej inspekcji sanitarnej nie widzą potrzeby reakcji. Nie jest dopuszczalne, jako nie mające racjonalnych podstaw, także podwójne wartościowanie jakości wody przeznaczonej do spożycia.
Skargę należało zatem uwzględnić w części dotyczącej fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tzn. w zakresie obowiązku badania wody.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji. Wobec uwzględnienia skargi na mocy art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).