Uzasadnienie
I Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną, oznajmiając przy tym, że czasem rodzina kupuje jej wyżywienie lub pomaga w codziennym funkcjonowaniu. Podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wskazała, że jej jedyny dochód stanowi świadczenie z KRUS w wysokości [...] zł wypłacane raz na trzy miesiące, co powoduje, że jej miesięczny dochód wynosi [...] zł. Zadeklarowała, że posiada dom o powierzchni [...] m2. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Skarżąca podała również, że posiada zobowiązania i stałe wydatki gospodarstwa domowego, na które składają się m.in.: leki ([...] zł miesięcznie), energia elektryczna (ok. [...] zł miesięcznie), wyżywienie (ok. [...] zł miesięcznie) czy też zakup węgla (ok. [...] zł rocznie).
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
III W świetle przedstawionej przez zainteresowaną sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazała ona zasadności swojego wniosku.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Poza tym z akt sprawy wynika, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] ha położonej we [...] (Numer księgi wieczystej [...] stan na dzień wydania orzeczenia). Wnioskodawczyni w formularzu PPF podała, iż posiada tylko dom. Przemilczała natomiast fakt posiadania nieruchomości. Tymczasem podkreślenia wymaga, że wartość takiej nieruchomości jest znaczna i z całą pewnością przekracza wysokość wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku do tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a.
Posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04, niepubl.), a na pewno w zakresie całkowitym. Wszak jak wyżej wskazano udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r., I OZ 826/12, LEX nr 1247208).
Mając powyższe na uwadze nie sposób uznać wnioskującej o przyznanie prawa pomocy za osobę ubogą tym bardziej, że posiada ww majątek oraz stały dochód. Poza tym należy stwierdzić, że wysokość wskazanych w formularzu PPF wydatków znacznie przekracza miesięczny dochód skarżącej. Warto dla przykładu podać, ze koszty samych tylko leków wynoszą tyle co miesięczny dochód skarżącej. Wnioskodawczyni wskazuje, że czasem rodzina kupuje jej wyżywienie lub pomaga w codziennym funkcjonowaniu. Należy uznać, że skarżąca nie wykazała źródeł pokrycia comiesięcznych wydatków w swoim dochodzie. Trudno zatem wniosek skarżącej znać za wiarygodny i rzetelnie sporządzony.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.