Uzasadnienie
Starosta [...] decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...].AF, po rozpatrzeniu żądania Wójta Gminy L. uznał, iż opłata nr [...] naliczona została zgodnie z wnioskiem o wydanie wypisów z rejestru gruntów oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej z dnia [...] maja 2020 r. ponieważ wskazana we wniosku podstawa prawna nie zwalnia Wójta Gminy L. z poniesienia opłaty za wnioskowane dokumenty.
W uzasadnieniu Starosta podniósł, że zgodnie ze wskazanym przez Wójta art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne nie pobiera się opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego sporządzane i wydawane na żądanie organów administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego, w związku z ich działaniami mającymi na celu ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. Starosta stwierdził, że cytowany przepis nie upoważnia wnioskodawcy do zwolnienia z opłaty. Pozyskanie wnioskowanych dokumentów nie ma bowiem na celu ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej lecz przeniesienie prawa własności, ujawnionego w księgach wieczystych dotyczących nieruchomości osób prywatnych, na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, jaką jest Gmina L., na podstawie decyzji administracyjnej z [...] listopada 2019 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Starosta wskazał, że ustawodawca przewiduje zwolnienie z opłat za wypisy i wyrysy z rejestru gruntów niezbędne do przeniesienia praw do nieruchomości, ale tylko w sytuacji kiedy czynność przeniesienia prawa własności następuje pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego. Natomiast zwolnienia takiego nie można zastosować w sytuacji przeniesienia prawa do nieruchomości pomiędzy osobą prywatną a jednostką samorządu terytorialnego.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez wnioskodawcę odwołania K. – P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] w całości oraz zobowiązał Starostę Chełmińskiego do nieodpłatnego wydania wypisów i wyrysów z rejestru gruntów wskazanych przez wnioskodawcę działek ewidencyjnych.
Zdaniem organu odwoławczego zgodnie z art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne Gminie L. przysługuje zwolnienie z opłaty za udostępnienie wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów i budynków, gdyż na podstawie decyzji z [...] listopada 2019 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej Gmina L. nabyła z mocy prawa przedmiotowe nieruchomości i w związku z tym musi ujawnić prawo własności do tych nieruchomości w księdze wieczystej. Organ odwoławczy wskazał, ze w niniejszej sprawie mamy do czynienia z ujawnieniem prawa dotychczas nieujawnionego w księdze wieczystej.
Skargę do sądu administracyjnego na ww. decyzję K. – P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł P. C..
Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a) ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez uznanie, że wniosek Wójta Gminy L. i okoliczności faktyczne spełniają wymagania ww. przepisu, co w rezultacie skutkuje zwolnieniem z opłaty.
Zarzucając powyższe P. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a.") sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
W niniejszej sprawie skargę na decyzję K. – P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł P. C., którego Starosta wydał decyzję w pierwszej instancji.
Mając to na uwadze orzekający sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że odrzuceniu podlegają skargi wniesione przez jednostkę samorządu terytorialnego, którego organ rozpoznawał sprawę w postępowaniu administracyjnym w pierwszej lub w drugiej instancji, ponieważ nie ma ona legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego (zob. wyrok NSA z 16 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1017/04, LEX nr 171164). Dopuszczenie do złożenia skargi przez organ pierwszej instancji doprowadziłoby bowiem do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w danej sprawie, a mianowicie: skarżący (organ pierwszej instancji) i autor decyzji odwoławczej (organ drugiej instancji), a spór między nimi sprowadzałby się do różnego stanowiska co do prawidłowości poszczególnych decyzji (por. NSA z dnia 30 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1579/16, LEX nr 2190243).
Stanowisko to zostało potwierdzone przez NSA w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15 (LEX nr 1976314), w której stwierdzono, że powiat nie ma legitymacji procesowej strony w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania od powiatu za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, która stała się własnością powiatu, jeżeli decyzję wydaje starosta na podstawie art. 12 ust. 4a w związku z art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1445). W uzasadnieniu tej uchwały NSA wskazał, że ilekroć przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidulanej, na którymś z jego etapów, tylekroć wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego.
NSA zauważył, że staroście nie można przypisać przymiotu organu wykonawczego powiatu. Przyjąć jednak można pogląd, że starosta choć nie jest ustrojowym organem powiatu, to jest organem powiatowym (działającym na szczeblu powiatu) w znaczeniu funkcjonalnym. Jak wskazał NSA - na gruncie ustawy powiatowej (tj. ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym) starosta nie został wyodrębniony organizacyjnie. Starosta został tu organizacyjnie pominięty. Art. 38 ust. 1 tej ustawy przyznaje jednak staroście kompetencję do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości powiatu, chyba że przepisy szczególne przewidują wydawanie decyzji przez zarząd powiatu. Treść tego przepisu nie pozostawia w tym zakresie wątpliwości, dowodząc, iż na gruncie ustawy o samorządzie powiatu dokonano dwóch niezależnych wyodrębnień: organizacyjnego oraz funkcjonalnego. Efektem pierwszego są rada powiatu i zarząd powiatu, zaś wynikiem drugiego – starosta. Starosta jest więc organem samorządowym szczebla powiatowego poprzez jego wyodrębnienie funkcjonalne.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, że Starosta [...], będący organem (funkcjonalnym) P. C., wydał w kontrolowanej sprawie w pierwszej instancji decyzję o naliczeniu opłaty, która to decyzja została uchylona mocą zaskarżonej decyzji K. – P. Wojewódzki Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wobec tego P. C. nie może być stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, a jego skarga jako niedopuszczalna z uwagi na brak legitymacji skargowej, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu.