Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczyz 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1204/17

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w T., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego i niektórych innych ustaw, art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 1512 z późn.zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 364 z późn.zm), art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2017r. poz. 562 z późn.zm.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. nr [...] z dnia [...] maja 2017r. o odmowie przyznania R. B. płatności ONW strefa nizinna na 2016r. i nałożeniu sankcji w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor OR ARiMR wskazał następujący stan sprawy. W dniu [...] czerwca 2016r. do Biura Powiatowego Agencji wpłynął wniosek producenta rolnego R. B. o przyznanie płatności na rok 2016, między innymi płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) do powierzchni 7,89 ha (ONW strefa nizinna II).

Pismem z [...] listopada 2016r. wezwano wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...], polegającymi na tym, że te działki ewidencyjne zostały zadeklarowane również we wnioskach innych producentów rolnych. W piśmie z [...] stycznia 2017r. skarżący wyjaśnił, że użytkował wszystkie działki zadeklarowane we wniosku na rok 2016 jako łąki. Na jego zlecenie działania agrotechniczne na tych działkach wykonywali W. Ś. i K. Ś.. Wnioskodawca wniósł o ich przesłuchanie w charakterze świadków oraz L. B.. Osoby te Kierownik BP ARiMR wezwał zatem na rozprawę administracyjną wyznaczoną na [...] lutego 2017r. W rozprawie tej oprócz świadków wskazanych przez stronę wzięli również udział: L. B. jako pełnomocnik strony, D. S., jako współwłaściciel spornych gruntów oraz jako pełnomocnik P. S., G. L. jako świadek oraz radca prawny R. B. jako pełnomocnik D. S..

Złożono również dokument "umowa dzierżawy" pomiędzy R. B. jako wydzierżawiającym, a W. Ś. jako dzierżawcą. Organ pierwszej instancji włączył także do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lipca 2016r. sygn. [...] o oddaleniu wniosku R. B. o udzielenie zabezpieczenie przez ustanowienie zarządu przymusowego oraz postanowienia Sądu Okręgowego w B. z [...] stycznia 2017r. sygn. akt [...] o oddaleniu zażalenia.

[...] lutego 2017r R. B. wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka M. G. oraz wyjaśnienia co do dowodów przedstawionych przez D. S.. Do dalszych wyjaśnień skarżący dołączył postanowienia SR w B. z [...] listopada 2014r. oraz [...] grudnia 2014r. kwestionując przyznanie płatności D. S. do gospodarstwa rolnego położonego w [...].

Decyzją z [...] maja 2017r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odmówił przyznania R. B. płatności ONW i nałożył na stronę sankcję wieloletnią stwierdzając brak spełnienia przez wnioskodawcę warunków do uzyskania płatności i wynikające z tego faktu zawyżenie powierzchni deklarowanej.

We wniesionym w ustawowym terminie odwołaniu od powyższej decyzji R. B. zarzucił naruszenie przepisów art. 75 § 1, art.

7. Art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., podnosząc, że będąc posiadaczem – użytkownikiem gruntów rolnych w obrębie K. w czerwcu 2016r. złożył wniosek o przyznanie płatności, dal działek ewidencyjnych [...]. Zdaniem strony organ pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie na podstawie szczątkowego materiału dowodowego oraz zaniechał dogłębnego zbadania wszystkich możliwych dowodów dostępnych w sprawie, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych. W szczególności za nieuzasadnione odwołujący uznał stwierdzenie organu o nieudzieleniu mu zabezpieczenia na nieruchomościach gruntowych oraz błędne zrozumienie istoty umowy jaką zawarł z W. Ś.. Do odwołania dołączono odpisy ksiąg wieczystych [...] i [...].

Organ odwoławczy, rozpatrując sprawę w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wskazał, iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwane dalej "rozporządzaniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli spełnione są warunki określone w pkt 1-3. Zgodnie z ust. 2 pkt 2, płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych położonych na obszarach ONW.

Organ odwoławczy skazał, że przesłanką przyznania płatności ONW jest posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana na płatność. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi. Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ww. rozporządzenia, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim rozumieniem przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty.

Tym samym organ stwierdził, że warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także między innymi wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożeniu, zbieraniu plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany zatem przede wszystkim ocenić czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo. Wnioskodawca w dniu złożenia wniosku do dnia [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o płatność musi faktycznie dzierżyć dane grunty, to jest wykonywać wszelkie władztwo wobec tych gruntów i je fizycznie posiadać. Nie ma więc znaczenia tytułu prawny do gruntów rolnych – własność, dzierżawa, użyczenie, użytkowanie itp.

Wnioskodawca może nawet nie posiadać żadnego tytułu prawnego (np. dzierżawa wygasła, została wypowiedziana), lecz skoro dane grunty rolne są w jego rzeczywistym posiadaniu, ma on uprawnienie do złożenia skutecznego prawnie wniosku. Nie wyklucza to użytkowania gruntów za pośrednictwem innych osób (działających na zlecenie). Ocenie w takim przypadku powinna podlegać kwestia rzeczywistego władztwa, dyspozycyjności wnioskodawcy co do deklarowanego gruntu.

W przedmiotowej sprawie R. B. zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności za 2016r. działki ewidencyjne nr [...] i [...], które zostały zadeklarowane, jak stwierdził organ odwoławczy, we wnioskach złożonych przez innych beneficjentów. Na skutek przeprowadzonego postępowania organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że R. B. nie był rzeczywistym użytkownikiem zadeklarowanych przez siebie działek.

Organ odwoławczy wskazał dale, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy ONW jest szczególnym postępowaniem administracyjnym do którego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w kwestiach nieuregulowanych w tej ustawie. Organ wskazał dalej na treści i wykładnię przepisów art. 27 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR OW (...), w szczególności odejścia od zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązek jedynie rozpatrzenia całego materiału dowodowego, na organach ARiMR nie ciąży jednak obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów. Postępowanie w prawie przyznania płatności jest zatem zasadniczo oparte na materiale dowodowym przedstawionym przez stronę i innych uczestników postępowania oraz będącym w posiadaniu organu, ciężar dowodu został zatem przeniesiony na osobę, która z tego wywodzi skutki prawne.

W ocenie organu II instancji bezsporny pozostaje fakt, że R. B. jest jednym z dwóch współwłaścicieli działek ewidencyjnych [...]. Brak jest także przesłanek do zanegowania, że prace polowe były prowadzone na wskazanych gruntach przez W. Ś. i K. Ś.. Jednocześnie jednak zebrane w sprawie dowody nie pozawalają na odrzucenie faktu prowadzenia takich prac również przez G. L., działającego na zlecenie D. S. drugiego ze współwłaścicieli gruntów. Okoliczności tej nie zaprzeczają w szczególności ani strona, ani powołani przez nią świadkowie. Organ przyjął więc, że prace na gruncie były prowadzone zarówno przez W. Ś. i K. Ś., jak i przez G. L. w imieniu D. S.. Na tej podstawie nie można więc stwierdzić, że R.B. był rzeczywistym i jednym użytkownikiem spornych gruntów, nie posiadał bowiem władztwa nad gruntem w pełnym zakresie.

W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że przeciwko uznaniu uprawnień strony do ubiegania się o płatności świadczą okoliczności określone we wniosku strony do Sądu Rejonowego w B. o udzielenie zabezpieczenia poprzez powierzenie wnioskodawcy R.B. wyłącznego zarządu m.in. nad działkami ewidencyjnymi [...]. Sąd Rejonowy w B. odmówił udzielenia zabezpieczenia w zakresie żądanym przez wnioskodawcę postanowieniem z dnia [...].07.2016r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że we wniosku R. B. wskazał, że rzeczywisty zarząd nad całą nieruchomością sprawuje D. S., który prowadzi na gruncie działalność rolniczą. Wniosek był złożony [...].07.2016r. Organ uznał, że R..B. przyznał tym samym, że nie użytkował spornych działek ewidencyjnych.

Powołując się na powyższe ustalenia organu I instancji, Dyrektor OR ARiMR ocenił, że istniały podstawy do stwierdzenia, że R. B. nie był posiadaczem (w rozumieniu ww. rozporządzenia) gruntów zadeklarowanych we wniosku. Organ odwoławczy zgodził się również z organem I instancji, że stosunek prawny łączący R. B. z W. Ś. posiada wszystkie istotne cechy umowy dzierżawy, określenie stron umowy, wzajemny układ prawa i obowiązków nie budzą wątpliwości co do interpretacji charakteru umowy. Powyższemu przeczą co prawda niektóre oświadczenia stron, jednak same strony umowy w trakcie postępowania określają umowę jako umowę dzierżawy. Nawet jednak w przypadku przyjęcia interpretacji R. B., to jest użytkowania gruntu przez W. Ś. na jego zlecenie, nie można przyjąć, że R.B. sprawował zarząd spornym gruntem w stopniu pozwalającym na ubieganie się o przyznanie płatności ONW.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy uznał je za nieuzasadnione. Podzielił ocenę organu I instancji co do nieudzielenia wnioskodawcy zabezpieczenia poprzez powierzenie wyłącznego zarządu nad wydzieloną częścią gospodarstwa rolnego a także poprzez wyrażenie zgody na przywrócenie do stanu poprzedniego nieruchomości budynkowych. Zapisy w dziale III KW mówią jedynie o zakazie zbywania i obciążania udziału należącego do D. S.. Z kolei charakter umowy zawartej z W. Ś. nie miał znaczenia dla sprawy, a brak jest obiektywnych przesłanek przemawiających za jej interpretacją zgodnie z twierdzeniami odwołującego się.

Nadto ustalenia organu pierwszej instancji nie zostały poczynione z naruszeniem obowiązujących w tym postępowaniu przepisów oraz zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie, w tym rozprawę administracyjną, a przebieg czynności udokumentował oraz opisał w uzasadnieniu decyzji.

Odnośnie zastosowanych konsekwencji tj. odmowy płatności i nałożenia sankcji wieloletniej organ II instancji stwierdził ich prawidłowość uznając, że konieczne było zastosowanie art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania przekracza 50% stwierdzonej powierzchni, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy pomiędzy obszarem zgłoszonym, a obszarem zatwierdzonym. W sprawie sankcje wieloletnie zostały wyliczone 7,89 ha × 264 = 2082,96 zł.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy R. B. wniósł o jej uchylenie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zarzucając naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżący uzasadnił, podtrzymując zarzuty odwołania, że pomiędzy nim a współwłaścicielem nieruchomości D.S. trwa spór związany z użytkowaniem działek rolnych nr [...] i [...]. Skarżący wykonuje jednak prace na tych działkach, wskazywał w odwołaniu na treść faktycznego stosunku pomiędzy nim oraz W.Ś., co do sposobu wykonywania przez niego w imieniu skarżącego i na jego rzecz prac na spornych działkach. Organ II instancji nie zwrócił jednak w dostatecznym stopniu uwagi na to, że w tej mierze istota zarzutu było wskazanie, że mimo umowy jaką zawarli rzeczywista wolu obu jej stron co do jej zakresu była odmienna od pojęcia dzierżawy (co literalnie związane jest z przekazaniem innej osobie danej nieruchomości do używania i pobierania z niej w ramach wykonywanych na własną rzecz pożytków) lecz tyczyła się wykonywania na rzecz skarżącego odpłatnie prac, Organ odwoławczy nie zwrócił na to uwagi – dalej twierdząc, że w ten sposób to nie skarżący wykonuje prace na swojej nieruchomości związane z utrzymaniem odpowiedniej kultury rolnej, Zdaniem skarżącego, stanowisku dot. dzierżawy przeczą zeznania W.Ś. – organ nie może zatem literalnie tłumaczyć podług treści pisemnej rzeczywistego stosunku łączącego strony umowy – o ile uzewnętrzniana przez nich w sposób zgodny jej rzeczywista treść jest odmienna.

Organ II instancji zauważył, że niektóre oświadczenia stron przeczą pojęciu dzierżawy, jednak dalej interpretuje umowę jako umowa dzierżawy. Skarżący wyjaśnił, że użycie przez niego oraz pana Ś. tego miana było jednak związane wyłącznie z błędnym określeniem. W ramach prac na działkach, w ramach powyższego porozumienia ww. otrzymuje "wynagrodzenie", a skarżący nie otrzymuje od niego czynszu.

Zdaniem skarżącego organ II instancji skupił się także na równie błędnym wskazaniu przez niego we wniosku do SR, iż pan S. sprawował zarząd na nieruchomości – powyższymi działkami. Przez to sformułowanie związane z oceną działań Pana S. bez wiedzy i zgody skarżącego wskazywał wyłącznie sądowi na bezprawne działania, i próbę pozbawiania go prawa do jego własności. Sąd, co błędnie interpretuje organ II instancji udzielił faktycznego zabezpieczenia w toku postępowania – przez zakaz zbywania przez pana S. jego udziału w nieruchomości. Skarżący ze swej strony wykonuje wszelkich wymaganych prac na tych działkach w stopniu odpowiednim i wymaganym przepisami pozwalający na ubieganie się o przyznanie płatności. Organ zatem błędnie zinterpretował fakt zarządzania nieruchomością przez współwłaściciela, któremu skarżący nie udzielił na to zgody, a ten o taką zgodę nie występował. D.S. sam ubiegał się o dotację w tej mierze, mimo, że porównanie ilości rzeczywistych prac jakie rzekomo zostały na tych działkach przez niego podjęte, świadczy o tym że to skarżący je wykonuje.

W odpowiedzi na skargę, uzupełnionej pismem z dnia [...] kwietnia 2018r. Dyrektor OR ARiMR w T. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawarta w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest zasadna.

Niesporne w sprawie pozostaje, że R. B. [...] czerwca 2016r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie płatności na rok 2016 m.in. płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), w którym zadeklarował działki nr [...] (powierzchnia 3,87 ha), nr [...] (powierzchnia 2,53 ha) i nr [...] (pow. 4,40 ha) w obrębie K..

Decyzje organów administracji w niniejszej sprawie zostały wydane w trybie przepisów ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jedn. Dz.U z 2017r. poz. 562 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. poz. 364, dalej "rozporządzenie ONW").

Zgodnie z przepisem art. 14 ust. 1 ustawy, pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1.

W myśl przepisu art. 20 ust. 1- 3 ustawy, w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu (ust. 1). Jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie lub własność gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania lub współwłasności, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi lub współwłaścicielowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze lub współwłaściciele wyrazili zgodę na piśmie (ust. 2). Zgodę, o której mowa w ust. 2, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy.

Nadto zgodnie z art. 25 ustawy, w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy m.in. w ramach działań o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12, nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz.

UE L 181 z 20.06.2014, str. 48), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 640/2014", chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (ust. 1). W przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, wniosek jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów (ust. 2).

Wskazane wyżej rozporządzenie z 13 marca 2015r. określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zwanej dalej "płatnością ONW", a także przestrzenny zasięg wdrażania tego działania, w tym:

1. 1) formę i tryb składania wniosków o przyznanie płatności ONW;
2. 2) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać wnioski o przyznanie płatności ONW;
3. 3) przypadki, w których następca prawny podmiotu ubiegającego się o przyznanie płatności ONW albo przejmujący posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce tego podmiotu, oraz warunki i tryb wstąpienia do tego postępowania;
4. 4) przypadki, w których następcy prawnemu beneficjenta albo przejmującemu posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części jest przyznawana płatność ONW, oraz warunki i tryb przyznania tej płatności.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1. 1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";
2. 2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3. 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych (ust. 2):

1. 1) na których jest:
2. a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013", o powierzchni co najmniej 0,1 ha,
3. b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;
4. 2) położonych na obszarach ONW.

W myśl ust. 3 płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014 r. 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. Nr 39, poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Z kolei w ust. 6 § 2 zastrzeżono, iż w przypadku gdy użytki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności ONW są przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku, płatność ONW przysługuje temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy.

W § 6 rozporządzenia uregulowano sytuację, gdy nastąpiło przeniesienie posiadania użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW na rzecz innego podmiotu.

Wobec treści powyższych przepisów nie budzi wątpliwości, iż płatność ONW przysługuje rolnikowi do położonych na obszarach ONW działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza, w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013; co oznacza:

1. i) produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich;

(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub (iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy;

Nadto w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zasadnicze znaczenie mają przepisy art. 20 ustawy i § 2 ust. 6 rozporządzenia, gdzie prawodawca w sytuacji gdy warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu - wprost określił tryb rozwiązywania konfliktu co do wyboru podmiotu, któremu organy winny przyznać przedmiotową płatność we wskazanych tam przypadkach, zatem posiadania samoistnego/ zależnego, jak również współposiadania lub współwłasności gruntów rolnych.

W dalszej kolejności, w aspekcie proceduralnym wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 4 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a."), chyba, że ustawa stanowi inaczej. Zasadnie organy wskazują na odrębności wobec przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania) wynikające z przepisu art. 27 ww. ustawy, który w ust. 1 stanowi, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1. 1) stoi na straży praworządności;
2. 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3. 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4. 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl ust. 2 art. 27 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z przedstawionej regulacji wynika, że w postępowaniu dotyczącym przedmiotowej płatności obowiązki organu w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego zostały w istotny sposób zmodyfikowane w stosunku do regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma wątpliwości, że obowiązki organu zostały ograniczone do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie.

Na podstawie analizy akt administracyjnych niniejszej sprawy zwrócić jednak należy uwagę, iż organ obowiązany jest stać na straży praworządności, w tym zapewnić stronie obiektywne i rzetelne możliwości prowadzenia postępowania i dowodzenia swych twierdzeń, na podstawie przeprowadzonego z zachowaniem zasad równości i obiektywizmu postępowania dowodowego. Także w zakresie uprawnień strony oraz ewentualnych innych uczestników postępowania, zastosowanie mają odpowiednie przepisy k.p.a., które wyraźnie rozróżniają pozycję procesową i uprawnienia w postępowaniu strony oraz świadków.

Sąd zważył, iż w protokole rozprawy administracyjnej (oznaczonej numerami 6 spraw) przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu [...] lutego 2017r. (k. 424-427), jako strony postępowań określono D. S., P. S. i R. B., a jako świadków: W. Ś., K. Ś., G. L. i L. B.. Przy czym akt są niekompletne bowiem D. S. odnosi się do treści innych zeznań (protokół z [...] listopada 2016r.), których organy nie uwzględniły w tej sprawie, nie ma ich w aktach administracyjnych.

Analiza protokołu tej rozprawy wskazuje, iż organy nie podjął czynności mających na celu wszechstronne wyjaśnienie i skonfrontowanie jej uczestników w zakresie niezbędnym dla ustalenia wszystkich spornych elementów, w szczególności wyjaśnienie, który z trzech wnioskodawców, rzeczywiście w 2016r. w dniu 31 maja posiadał w zakresie użytkowania rolniczego grunty rolne, oznaczone w częściowo zbieżnych wnioskach, lub czy miało miejsce współposiadanie. Spór w tej sprawie dotyczy wyłącznie trzech działek rolnych położonych w obrębie K. gm. N. zgłoszonych we wniosku R. B. z dnia [...] czerwca 2016r. tj. na działkach ewid. [...] (pow. 4,40 ha), [...](pow. 2,53 ha) i [...](pow. 3,87 ha).

Z uzupełnionego na wezwanie Sądu materiału dowodowego wynika, iż we wniosku z [...] kwietnia 2016r. o przyznanie płatności na 2016r. D. S. zgłosił między innymi działki rolne położone w obrębie K. na działkach ewidencyjnych nr [...] (4 ha), [...] i [...], z kolei P. S. we wniosku z [...] kwietnia 2016r. zgłosił do płatności ONW m.in. działki rolne w obrębie K. na działkach ewid.[...] (pow. 4,35) i nr [...] (pow. 2,45 ha). Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał płatności ONW na 2016r., w tym do wskazanych działek rolnych odpowiednio D. S. (decyzją z [...] maja 2017r. nr [...]) oraz P. S. (decyzją z [...] maja 2017r. nr [...]). Uznając, że byli oni posiadaczami, w rozumieniu § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia wnioskowanych także przez R. B. działek rolnych.

W aktach sprawy znajduje się kopia oświadczenia J. S. B. z [...] września 2014r. (z czytelnym wyłącznie potwierdzeniem wpływu do organu [...].11.2016r.), iż [...].09.2014r. zawarła akt notarialny przekazania 1/2 udziałów we własności gruntów rolnych obejmujących działki rolne o numerach ewidencyjnych: [...] położone w obrębie K., D. S.. Oświadczyła, jako współwłaściciel tych nieruchomości, iż wyraża zgodę na dysponowanie użytkowanymi działkami rolnymi oraz użytkowanie rolnicze zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej, pobierania pożytków i innych świadczeń wynikających z prowadzonej działalności rolniczej (k.68). Na karcie 67 akt adm. zalega także kopia (nieczytelna data wpływu) datowanego na [...] maja 2016r. na urzędowym druku oświadczenia D. S. (nr [...]) jako przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, w którym jako przekazującego wskazano J. B..

D. S. oświadczył, że [...].09.2014r. przejął posiadanie działek rolnych na obszarach ONW o pow. 18,08 ha, które są objęte zobowiązaniem do prowadzenia działalności rolniczej, zgodnie z rozporządzeniem MRiRW z [...] marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej (...) i zobowiązał się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem ONW podjętym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW tj. od dnia [...].11.2017r., na powierzchni nie mniejszej od objętej zobowiązaniem J. B. przez 5 lat od dnia otrzymania płatności ONW.

Z treści notatki służbowej z [...] maja 2017r. wynika, iż na podstawie danych zawartych w systemie Zszik i IACSplus, ustalono że w latach 2012-2014 działki stanowiące przedmiot postępowań zgłaszała do płatności J. B., natomiast w 2015r. D. S..

W uzasadnieniu decyzji z [...] maja 2017r. odmawiając przyznania skarżącemu płatności ONW za 2016r. organ I instancji nie powiązał jednak tego rozstrzygnięcia z przepisami ani okolicznością kontynuacji wieloletniego zobowiązania ONW, czy też przejęcia płatności, o którym mowa w § 6 rozporządzenia, co wszakże nie mógłby już mieć miejsca w 2016r. Bowiem organ wskazał, że już w 2015r. D. S. otrzymywał płatności na te grunty rolne, do których nabył udział (1/2) w prawie własności we wrześniu 2014r. od J. B.. Organ nie wyjaśnił, jakie zatem znaczenie dla oceny i ustalenia spornego posiadania i użytkowania w 2016 roku gruntów oznaczonych na działkach ewidencyjnych [...] wobec sporu pomiędzy współwłaścicielami R. B. oraz D. S. ma oświadczenie byłej współwłaścicielki J. B., która już w 2014r. swój udział w prawie własności i posiadanie przeniosła na następcę prawnego – D. S.. Organ nie wyjaśnił czy i jaki skutek, co do przeniesienia posiadania w 2014r. ma zatem złożone dopiero w 2016r. oświadczenie o kontynuacji zobowiązania ONW.

Nadto rozważenia wymagałoby równocześnie, to, że D. S. przejął po J. B. zobowiązanie wieloletnie ONW, które zobowiązał się kontynuować w całości do listopada 2017r., na jakiej podstawie i w jakim trybie przeniósł następnie posiadanie części działek rolnych objętych tym zobowiązaniem na swego syna P. S., który wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności obszarowych na 2016r. do działek nr [...]

Z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości gruntowej obejmującej działki położone w obrębie K. nr [...] i [...] o łącznej pow. 12,69 ha oraz księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości obejmującej działki nr [...] o pow. 7.06 haw obrębie K. wynika, że własność tych nieruchomości w drodze dziedziczenia po M. B., nabyli w 1/2 części J. B. i R. B., następnie [...] września 2014r. J. B. zbyła swój udział we współwłasności nieruchomości na rzecz D. S..

Jak wynika z akt sprawy w ramach postępowania o dział spadku i zniesienie współwłasności, w związku ze sporem pomiędzy spadkobiercami, na wniosek R. B. Sąd Rejonowy w B. wydał postanowienie o zabezpieczeniu (sygn. [...]) poprzez zakaz zbywania i obciążania udziałów należących do D. S. wynoszących 1/2 części w obu powyższych nieruchomościach. Ograniczenia te są ujawnione w dziale III ksiąg wieczystych.

W kontekście tak ewidentnego sporu pomiędzy współwłaścicielami gospodarstwa rolnego i gruntów rolnych, co do których nie zostało skutecznie zakwestionowane twierdzenie skarżącego, że w dniu [...] maja 2016r. pozostawał on co najmniej współposiadaczem gruntów rolnych, które zgłosił jako współwłaściciel do płatności ONW za rok 2016r. kwestia ta wymagała szczegółowego ustalenia, i w przypadku wątpliwości bardziej szczegółowego przesłuchania wszystkich świadków na okoliczność tego kto i w czyim imieniu, rzeczywiście użytkował rolniczo działki nr [...] i [...] w 2016r. Obowiązujące przepisy prawa, co pominęły organy, nie wykluczają także faktycznego współposiadania w tym zakresie gruntów rolnych, nie jest zatem bezwzględnym wymogiem dla przyznania płatności, jak zdają się wywodzić organy – sprawowanie przez wnioskodawcę wyłącznego zarządu. Z naruszeniem przepisów prawa organy ograniczyły się do wykładni przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, pomijając jednak w swych decyzjach wskazany wyżej przepis art. 20 ustawy i § 2 ust. 6 rozporządzenia ONW.

Ani w uzasadnieniu decyzji organu I, ani drugiej instancji nie odniesiono się do tej sytuacji, nie wskazano też ewentualnie dlaczego, przepisy te i ewentualnie wymóg przedłożenia zgody współposiadacza/ współwłaściciela, jako warunkujący przyznanie płatności w ogóle nie był w sprawie badany. Organy winny dostrzec, że nawet z analizy, niedostatecznie konkretnych w zakresie wykonywania zabiegów agrotechnicznych zeznań świadków i wyjaśnień skarżącego oraz jego pełnomocnika, wynika, że w 2016r. sytuacja w zakresie użytkowania rolniczego gruntów uległa zmianie i skarżący, w ramach posiadanego prawa własności (1/2 udziału) w nieruchomości gruntowej przystąpił do rolniczego użytkowania części gruntów – jak wskazał objętych jego wnioskiem działek ewidencyjnych. Podzielić należy stanowisko strony skarżącej co do błędnej oceny przez organ pierwszej instancji zgromadzonego, materiału dowodowego chociażby co do wynikającej nawet z treści zeznań świadków S. i L. B. rzeczywistego charakteru umowy nazwanej umową dzierżawy. Strony tej umowy bowiem w toku postępowania zgodnie w zasadzie twierdzą, iż W. S. z synem wykonywali czynności agrotechniczne na objętych umową działkach na rzecz skarżącego, na jego zlecenie.

W dalszej kolejności podkreślenia wymaga, iż zwłaszcza organ pierwszej instancji, ale także organ odwoławczy, nie dokonali posiadając merytoryczne kompetencje dostatecznej analizy w zakresie charakteru spornych działek, ich sposobu użytkowania, koniecznych i niezbędnych robót agrotechnicznych, czasookresu konieczności ich wykonywania. W tym zakresie to prowadzący przesłuchanie świadków organ winien w taki sposób ustalić stan faktyczny, aby było możliwe zweryfikowanie tego kiedy, kto w czyim imieniu, w jakim stanie dokonywał jakich czynności, czy w stosunku do spornych działek jest możliwe i prawdopodobne ustalenie czy działki rolne stanowiły przedmiot współposiadania w rozumieniu ww. przepisów na dzień [...] maja 2016r. Przykładowo tylko można wskazać, iż z zeznań różnych świadków wynikają częściowo rozbieżne, a częściowo zbieżne daty np. koszenia w czerwcu 2016r., trudno uznać za zgodny z zasadami logiki i doświadczania życiowego np. takie ustalenia, że dzień po dniu różne osoby, na rzecz dwóch różnych rolników kosiły tę samą działkę rolną.

Nie ustalano bowiem np. czy dokonywały tego zabiegu tylko na części danej działki rolnej? W stosunku do każdej z trzech działek organ ponownie prowadząc postępowanie szczegółowo określi zatem podmiot, przedmiot, zakres i czasokres wykonywanych zabiegów agrotechnicznych, w miarę potrzeby ponownie przesłuchując świadków celem uszczegółowienia poprzednich zeznań w ich wzajemnym powiązaniu. Organ przy tym uwzględni, że stroną w niniejszym postępowaniu administracyjnym jest tylko R. B., zatem D. S. i P. S. mają wyłącznie status świadków.

Sąd zważył, iż sytuacja faktyczna i prawna w rozpoznawanej sprawie jest obecnie szczególna z tego względu, iż nie jest w tym postępowaniu możliwa samoistna weryfikacja ostatecznych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] maja 2017r. o przyznaniu płatności ONW do działek rolnych na działkach ewidencyjnych objętych również wnioskiem skarżącego – P. S. (dz. [...]) oraz D. S. (dz. 189/1). W ocenie Sądu wszystkie trzy decyzje organ pierwszej instancji wydał przedwcześnie, na skutek niedostatecznej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i błędnej wykładni prawa materialnego. Analiza materiału dowodowego w niniejszej sprawie i argumentacji organu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że podlegająca w niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej decyzja organu pierwszej instancji o odmowie przyznania płatności przedmiotowej płatności, została wydana z naruszeniem przepisów art.

1. 6. art. 7, art. 11 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 2 i 3 i art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...).

Ponownie prowadząc postępowanie organ uzupełnia materiał dowodowy w zakresie koniecznym do oceny przesłanek przyznania pomocy ONW, w tym ustalenia czy w sprawie istniała sytuacja regulowana w wskazanymi przepisami ustawy oraz § 2 ust. 6 rozporządzenia ONW, oraz czy i jakie są skutki dla możliwości przyznania płatności ONW w przypadku istniejącego na tych działkach zobowiązania wieloletniego podjętego przez J. B. w 2014r., czy istniały przesłanki do przyznania płatności ONW innemu podmiotowi jako podmiotowi przejmującego posiadanie użytków rolnych i wstępującego w miejsce przekazującego posiadanie, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami przejściowymi. Ponownie oceniając zgromadzony materiał dowodowy, organ winien uwzględnić, iż mając na uwadze treść domniemań prawnych wynikających z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia o księgach wieczystych i hipotece oraz zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, brak jest podstaw aby wyłącznie z faktu zawarcia pomiędzy D. S. i jego synem P. S. umowy z dnia [...] stycznia 2016r. nazwanej "umową barterową" wywodzić wobec skarżącego negatywne skutki związane z rzekomym przeniesieniem posiadania działek nr [...] na P. S..

Istota i cel umowy barterowej polega jedynie na wymianie usług, a nie na przeniesieniu uprawnienia do rolniczego użytkowania gruntów rolnych, w celu uzyskania płatności. Przypomnieć należy, iż interpretowaniu tylko tej umowy, jako wskazującej na okoliczność, iż to wyłącznie P. S., a nie skarżący użytkowali sporne działki rolne, sprzeciwia się zapis o zabezpieczeniu w treści ww. ksiąg wieczystych, z którego wynika sądowy zakaz nie tylko zbywania ale także obciążania udziału należącego do D. S. wynoszącego wyłącznie ˝ części w nieruchomości gruntowej.

Powyżej wskazane okoliczności i elementy stanu faktycznego konieczne do właściwego zastosowania w sprawie norm prawa materialnego nie zostały dostatecznie wyjaśnione. Nie jest na obecnym etapie możliwe przesądzenie, czy skarżący spełnił wszystkie przesłanki przyznania płatności ONW do spornych działek, w szczególności czy prowadził na nich działkach działalność rolniczą, czy nie. Pomoc bowiem udzielana jest rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonywaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów czy utrzymywaniu gruntu w dobrej kulturze rolnej.

Tym samym na organach rozpoznających wniosek pomocowy ciąży zasadniczo obowiązek ustalenia nie tylko czy skarżący był faktycznym posiadaczem/ współposiadaczem gruntów. Ale przede wszystkim czy użytkował je rolniczo. Można tu zaznaczyć, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący, że posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności, tak jak i nie dysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości, nie wyłącza automatycznie rolnika z systemu pomocy.

Ponadto nawet w sytuacji gdy zostanie ustalone, że skarżący spełnił pozostałe przesłanki, i w istocie miało miejsce współużytkowanie rolnicze przez niego (gdy na jego zlecenie działały inne osoby), współposiadanie działek rolnych, z pewnością z okoliczności tej sprawy wynika, że nie został spełniony warunek uzyskania, a tym samym dołączenia do wniosku zgody współposiadacza/współwłaściciela żadnej z tych działek. W ocenie Sądu jednak, mając na uwadze wadliwe postępowanie i ustalenia organów stanowiące podstawę do wydania decyzji, treść jej uzasadnienia oraz nałożone wieloletnie sankcje, wskazane naruszenia przepisów prawa mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie można bowiem pominąć i tej kwestii, że mimo, iż w tej sprawie organ orzeka wyłączne o prawie do płatności ONW na 2016r. R. B., to prawidłowe ustalenie stanu faktycznego może doprowadzić organ, do odmiennych ocen co do tego, kto faktycznie użytkował wnioskowane przez różne podmioty działki rolne, a jeżeli miały miejsce okoliczności określone w art. 20 ust. 2 i 3 ustawy oraz § 2 ust. 6 rozporządzenia ONW, czy wnioskodawca dołączył do wniosku niezbędną zgodę i jakie są skutki prawne nieprzedłożenia zgody współwłaściciela/ współposiadacza. Wskazane przepisy wprowadzone zostały właśnie po to, aby w sytuacjach spornych to współposiadacie/ współwłaściciele gruntów użytkowanych rolniczo np. przez kilka podmiotów, jeszcze przed złożeniem wniosku uzgodnili, który z nich wystąpi o przedmiotową płatność. To nie do organu należy w takiej sytuacji rozstrzyganie, któremu z nich płatność należy przyznać, a brak przedłożenia zgody uniemożliwia przyznanie płatności. Wyjątek stanowi sytuacja małżonków, co wynika wprost z przepisów.

Wobec zatem powyższego, nie można wykluczyć, iż na skutek, przedwczesnego przesądzenia przez organ pierwszej instancji, że R. B. nie użytkował rolniczo na dzień [...] maja 2016r., żadnej z działek nr [...] i [...], nie oceniono prawidłowo, że jego zgoda warunkowała uzyskanie płatności do tych gruntów rolnych przez inny podmiot, a jego zgody z pewnością nie dołączono do wniosków obszarowych innych ww. rolników. W takiej sytuacji to do organu będzie należało podjęcie, zgodnie z obowiązującymi przepisami czynności, celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, poprzez ocenę według analogicznych kryteriów sytuacji faktycznej i prawnej wnioskujących o przyznanie płatności do tych samych działek – odrębnie rolników. Wymagało to będzie, ponownej oceny czy w świetle obowiązujący przepisów prawa, mimo braku podstaw do przyznania płatności, istnieją w okolicznościach tej sprawy podstawy do nałożenia na skarżącego sankcji wieloletniej, czy też zastosowanie znajdą stosowne przepisy prawa krajowego lub unijnego przewidujące możliwość odstąpienia od nałożenia kar administracyjnych (np. art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r.)

Z tych powodów, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zgodnie z przepisem art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a. wobec braku wniosku skarżącego w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego, nie orzeczono w tym zakresie.