Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2020 roku, nr [...], Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Szkoły Wyższej w [...], powołując się na art. 86 ust. 2, art. 91 ust. 3 i art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) oraz § 2 ust. 15 i 18, § 6 oraz § 9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Szkoły Wyższej w [...], stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] Szkoły Wyższej w [...] z dnia [...] 2019 roku w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Szkoły Wyższej w [...], po rozpatrzeniu odwołania M. Z. od decyzji Komisji Stypendialnej [...] Szkoły Wyższej w [...] z dnia [...] 2019 roku nr [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję o odmowie przyznania M. Z. stypendium rektora w roku akademickim 2019/2020, na okres od dnia 1 października 2019 roku do dnia 30 czerwca 2020 roku.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w roku akademickim 2018/2019, studentka M. Z. uzyskała 48.00 punktów, spełniając tym samym wymogi określone w § 6 ust. 6 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Szkoły Wyższej w [...], stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] Szkoły Wyższej w [...] z dnia [...] 2019 roku w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Szkoły Wyższej w [...], jednocześnie nie spełniając wymogu określonego w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którym świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej, niż przez okres 6 lat. Organ I instancji ustalił, że M. Z. studiowała od października 2006 roku do stycznia 2011 roku oraz od października 2017 roku do września 2019 roku, czyli łącznie przez okres 76 miesięcy. W ocenie orzekającej Komisji w tym stanie rzeczy zaszły przesłanki do odmowy przyznania świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. Z. wskazała, iż zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 roku Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium przysługuje tylko wtedy, kiedy spełni się ściśle określone kryteria, a sam fakt studiowania nie powoduje, że studentowi przysługuje stypendium na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ww. ustawy. Dlatego, w ocenie skarżącej, niezasadne jest powoływanie się na sumaryczną ilość miesięcy studiowania i porównania tej liczby do okresu 6 lat, wymienionego w ww. ustawie. Okres studiów, w ocenie skarżącej, nie jest tożsamy z okresem przysługiwania stypendium, a taka interpretacja została obrana przez Komisję Stypendialną.
Skarżąca zwróciła także uwagę na definicję słownikową słowa "przysługiwać", co oznacza: "należeć się komuś z tytułu ustawy, prawa, przywileju" oraz słowa: "pobierać", co oznacza: "odebrać od kogoś należność, jakąś opłatę". Skarżąca wyjaśniła, że toku poprzednich, nieukończonych studiów, w okresie od października 2006 r. do stycznia 2011 r. nie pobierała żadnego stypendium naukowego, a jedynie przez okres 2 lat pobierała stypendium socjalne, które jednak nie wyklucza pobierania jednocześnie stypendium rektora, więc okres pobierania tych stypendiów nie podlega sumowaniu.
Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Szkoły Wyższej w [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W obszernym uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przywoławszy stan faktyczny sprawy oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy potwierdził prawidłowość ustaleń organu I instancji co do tego, iż w przedmiotowej sprawie nie zaszły wszystkie ustawowe przesłanki wydania decyzji o przyznaniu wnioskowanego stypendium. Wskazano, że wprawdzie skarżąca uzyskała w roku akademickim 2018/2019, liczbę [...] punktów, spełniając tym samym wymogi określone w § 6 ust. 6 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Szkoły Wyższej w [...], ale jednocześnie nie spełniła wymogu określonego w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, gdyż łączny czas studiów skarżącej na kierunku Technologia chemiczna na uczelni [...] w [...] i studiów na kierunku Administracja w [...] Szkole Wyższej w [...] wynosił łącznie 76 miesięcy, czyli powyżej 6 lat.
W ocenie orzekającej Komisji w tym stanie rzeczy zaszły przesłanki do odmowy przyznania świadczenia. Dokonując wskazanej powyżej wykładni przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie organ powołał się na opinię Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, że dla biegu okresu, w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenia w ramach studiów nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa.
Skargę na tę decyzję wniosła M. Z.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, t.j. art. 93 ust.2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 20 lipca2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez błędne ustalenie i przyjęcie, że okres studiów jest tożsamy z okresem przysługiwania stypendium.
W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę M. Z. podniosła, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendium przysługuje tylko wtedy, kiedy spełni się ściśle określone kryteria. Sam fakt studiowania nie powoduje, że studentowi przysługuje stypendium na zasadach określonych w a 86 ust. 1 pkt 1 - 4 ww. ustawy. Niezasadne jest więc powoływanie się na sumaryczną ilość miesięcy studiowania i przyrównania tej ilości do okresu 6 lat wymienionego w ww. ustawie. Okres studiów (studiowania) nie jest tożsamy z okresem przysługiwania stypendium, a taką interpretację obrała Komisja Stypendialna.
Ponadto, w ocenie skarżącej, niezasadne jest wliczanie pierwszego roku studiów pierwszego stopnia do puli lat, o których mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, gdyż na pierwszym roku studiów nie przysługuje stypendium rektora.
W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Szkoły Wyższej w [...] wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonej decyzji, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.
Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że narusza on bądź przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisy dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania.
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a." sąd orzeka na podstawie akt sprawy, oraz stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo materialne i procesowe w sposób skutkujący koniecznością jej uchylenia.
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Szkoły Wyższej z dnia [...] 2020r. utrzymująca w mocy decyzję Komisji Stypendialnej tejże uczelni z dnia [...] 2019r. o odmowie przyznania skarżącej stypendium rektora.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 z późn. zm.-dalej jako:"ustawa") oraz postanowienia Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Szkoły Wyższej stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] Szkoły Wyższej z dnia [...] 2019r., nr [...]).
Stypendium rektora, o które ubiegała się skarżąca jest świadczeniem w ramach pomocy materialnej dla studentów przewidzianym w art. 86 ust.1 pkt 4 ustawy. Zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1(a zatem także stypendium rektora wymienione w art. 86 ust. 1 pkt 4), przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Organy obu instancji wydając decyzje w sprawie dokonały interpretacji powołanego przepisu w ten sposób, iż uznały, że dla obliczenia powyższego terminu kluczowy jest okres, w jakim skarżąca posiadała status studenta, ustalając tym samym, że na moment złożenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego skarżąca posiadała status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. W kontekście sposobu obliczania poszczególnych okresów wliczających się do sześcioletniego terminu, o którym mowa w treści art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy organ przyjął założenie, iż w przepisach ustawy nie wskazano, aby okres 6 lat dotyczył wyłącznie okresów studiów, w których student pobierał stypendium lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium, stąd uwzględniono wszystkie okresy, kiedy dana osoba miała status studenta, a zatem potencjalnie mogła pobierać świadczenia określone w art. 86 ust. 1 ustawy. O zaistnieniu negatywnej przesłanki przyznania stypendium socjalnego, zdaniem organów obu instancji, decydował zatem wyłącznie okres studiowania.
W ocenie Sądu wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce dokonana w niniejszej sprawie przez organy stypendialne KPSW jest błędna. Organy przyjęły bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczeń" jest tożsame z pojęciem "przysługiwania statusu studenta". Natomiast takie rozumienie omawianego pojęcia nie wynika z treści art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Wymieniona ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczenia". Wobec braku definicji ustawowej pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów.
W związku z tym nie można podzielić poglądu organu odwoławczego, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występował o świadczenia oraz czy zostało mu ono przyznane przez właściwy organ uczelni, to jest czy pobierał świadczenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20 i przytoczony w tych orzeczeniach pogląd doktryny).
Wykładnia językowa wyklucza zatem możliwość zrównania znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczeń", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenia" (por. wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 460/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 106/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 107/20 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r., II SA/Sz 222/20).
Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że w świetle art. 86 ust. 1 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium. Samo posiadanie statusu studenta nie jest równoznaczne z przysługiwaniem prawa do stypendium. Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy powiązano bowiem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej.
Mając powyższe na uwadze, 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy zatem odnosić do okresu, w którym student spełniał przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie był beneficjentem takiej pomocy przyznanej mu przez organy uczelni. To właśnie ten czas zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy nie może przekroczyć łącznie 6 lat.
Nie można zaś, jak błędnie przyjęły w niniejszej sprawie organy stypendialne, wiązać początku tego okresu z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania, to jest otrzymywania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat ograniczający czas przysługiwania stypendium stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium orzekające w sprawie organy do sześcioletniego okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. wliczyły cały okres studiowania przez skarżącą, nie rozważając, czy rzeczywiście świadczenie to skarżącej przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym. W konsekwencji powyższego przyjęcie, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął, a tym samym odmowa przyznania skarżącej stypendium była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację.
Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy przez błędną jego wykładnię. Konsekwencją wymienionego uchybienia było ponadto naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, to jest art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących okresów pobierania przez skarżącą świadczeń istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do stypendium rektora. Powyższe względy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną, którą jest związany na mocy art. 153 p.p.s.a.
Ponieważ skarga została uwzględniona Sąd - na podstawie art. 200 i art. 205 § 1w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania, które sprowadzają się do wpisu od skargi uiszczonego w wysokości 200 zł zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).