Uzasadnienie
Decyzją z [...] 2006 r., Studencka Komisja Stypendialna Wydziału [...] Akademii [...] w B. na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), art. 104 i art. 107 kpa nie przyznała Magdzie L. pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2005/2006 z uwagi na brak podstaw regulaminowych (zbyt niska średnia).
Uzasadniając swoją decyzję Komisja wskazała, iż Magda L. osiągnęła średnią ocen w roku akademickim 2004/2005 4,14, natomiast minimalna średnia ocen wymagana do przyznania świadczenia wynosi 4,3. W związku z powyższym nie został spełniony warunek, o którym mowa w § 5 ust. 6 oraz 9 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii [...] w B. Odwołując się od decyzji Magda L. podniosła, iż jej zdaniem spełniła wszystkie warunki otrzymania stypendium za wyniki w nauce określone w § 5 regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej, między innymi uzyskanie odpowiedniej średniej ocen, nie niższej niż 4,0. Odmowna decyzja jest zdaniem strony dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa, a nadto podwyższenie wymaganej średniej ocen jest niezgodne z prawem, ponieważ prowadzi do dyskryminacji studentów pobierających naukę na Wydziale [...]. Magda L. wskazała także, że nie ma żadnych norm określających stopień trudności osiągnięcia pozytywnych ocen na żadnym kierunku, które w jej mniemaniu jest wyłącznie subiektywnym odczuciem.
Odwoławcza Studencka Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] w B., po rozpoznaniu odwołania decyzją z [...] 2006 r., Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję i nie przyznała Magdzie L. pomocy materialnej w formie stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim 2005/2006 z uwagi na brak podstaw regulaminowych (zbyt niska średnia ocen).
Uzasadniając swoje stanowisko odwoławcza komisja podzieliła ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji wskazując, że decyzja Prodziekana ds. Dydaktycznych i Studenckich Wydziału [...] w sprawie podwyższenia wymaganej średniej ocen dla kierunku zarządzanie i marketing do 4,30 jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Prodziekan jako Przewodniczący Studenckiej Komisji Stypendialnej ma prawo do podjęcia takiej decyzji w oparciu o § 5 ust. 9 ww. Regulaminu. Podwyższenie wymaganej średniej ocen ma miejsce w przypadku, gdy w danym roku jest bardzo mała liczba przedmiotów będących podstawą do obliczeń średniej ocen lub w przypadku, gdy bardzo duża liczba studentów ze średnią ocen 4.0 spowodowałaby konieczność drastycznego obniżenia kwot przyznanych stypendiów.
W skardze wniesionej do Sądu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc, że spełnia wszystkie warunki niezbędne do uzyskania stypendium za wyniki w nauce, w tym również wymagalną średnią ocen – 4,0, określoną w § 5 regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów.
W jej ocenie podwyższenie wymaganej średniej ocen jest niezgodne z prawem, ponieważ prowadzi do dyskryminacji studentów pobierających naukę na Wydziale [..]. Skarżąca wskazała także, że nie ma żadnych norm określających stopień trudności osiągnięcia pozytywnych ocen na żadnym kierunku.
Strona wywodziła ponadto, że zawarte w w/w regulaminie stwierdzenie, że podwyższenie wymaganej średniej ocen może mieć miejsce w przypadku "gdy w danym roku jest bardzo mała liczba przedmiotów będących podstawą do obliczeń średniej ocen", jest nieprecyzyjne i nie ma zastosowania do liczby przedmiotów, które obejmowały jej rok – 7 przedmiotów w semestrze letnim i 7 w semestrze zimowym.
Skarżąca czyniła też zarzut, że zawarte w zaskarżonej decyzji określenie, że podwyższenie średniej ocen ma miejsce w przypadku, "gdy w danym roku jest bardzo mała liczba przedmiotów będących podstawą do obliczeń średniej ocen lub w przypadku gdy bardzo duża liczba studentów ze średnią ocen 4,0 spowodowałaby konieczność drastycznego obniżenia kwot przyznanych stypendiów", nie jest zawarte w w/w regulaminie, a ponadto jest nieścisłe i niezgodne z normami współżycia społecznego, albowiem stanowi swoistą karę za podjęty wysiłek uzyskania odpowiedniej średniej ocen przez wielu studentów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi wyjaśniając, że wymóg uzyskania minimalnej średniej ocen 4,3 wynika z decyzji Prodziekana ds. Dydaktycznych i Studenckich Wydziału [...], który na podstawie § 5 ust. 9 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii [...] w B., podwyższył wymaganą średnią ocen na kierunku zarządzanie i marketing z 4.00 do 4.30 argumentując swoją decyzję:
l/ mniejszym stopniem trudności osiągnięcia ocen uprawniających do stypendium w porównaniu z innym kierunkami na wydziale,
II/ zbyt dużą liczbą studentów uprawnionych do otrzymania stypendium naukowego przy utrzymaniu średniej wymaganej 4.0, co spowodowałoby konieczność znacznego obniżenia kwot przyznanych stypendiów.
W ocenie organu o mniejszym stopniu trudności kierunku " zarządzanie i marketing" świadczą następujące fakty: - kierunek ten są to studia zawodowe w przeciwieństwie np. do kierunku " budownictwa " i " inżynierii środowiska", które są jednolitymi studiami magisterskimi o znacznie większej minimalnej ilości godzin i stopniu trudności poszczególnych przedmiotów, - liczba wpisów warunkowych w roku akademickim 2004/2005 np. w semestrze zimowym na kierunku " zarządzanie i marketing" wyniosła na studiach stacjonarnych 1,7 % studentów, na studiach niestacjonarnych 3,5 %, a odpowiednio na kierunku "budownictwo": 14,37 % i 16,1 %, zaś na kierunku " inżynieria środowiska": 16, 2 % i 5,6 %. Odpowiednio w semestrze letnim liczby te przedstawiają się następująco: 5,4 % i 1,8 % na kierunku " zarządzanie i marketing", 21 % i 10, 4 % na kierunku " budownictwo" oraz 13,97 % i 14,7 % na kierunku "inżynieria środowiska", - na pierwszym roku studiów niestacjonarnych kierunku "budownictwo" rozpoczyna studia ok. 120 studentów, a kończy ok. 30 studentów, zaś na kierunku " zarządzanie i marketing" kończy 100 % studentów.
Ponadto organ podniósł, że liczba osób ze średnią od 4,0 na kierunku " zarządzanie i marketing" jest dużo wyższa niż na innych kierunkach, co oznacza, iż przyznanie stypendium przy takiej samej średniej ocen znacznie obniżałoby wysokość stypendium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga należało uznać za zasadną.
Na wstępie należy wskazać, że Sądy administracyjne oceniają legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym nie posiada uprawnień do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy.
Z powołanego przepisu wynika, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, że zarówno decyzja Studenckiej Komisji Stypendialnej Wydziału [...], jak i zaskarżona decyzja Odwoławczej Studenckiej Komisji Stypendialnej naruszają przepisy prawa materialnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z przepisu art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r., Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U.05.164.1365), szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, za wyniki w nauce, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania tych świadczeń, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta, ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Natomiast przepis art. 181 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że stypendium za wyniki w nauce może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen.
Z powyższych przepisów wynika, że opracowany przez rektora Uniwersytetu [...] regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej, winien określać nie tylko ogólne zasady przyznawania pomocy materialnej za wyniki w nauce, lecz również winien je skonkretyzować w możliwie szczegółowy sposób, by na ich podstawie było możliwe podjęcie decyzji w zakresie przyznania stypendium.
Przepis § 5 pkt 6 pkt I lit. d regulaminu jako warunek otrzymania stypendium za wyniki w nauce przewiduje konieczność uzyskania średniej ocen, nie niższej niż 4,0.
Przepis § 5 pkt 9 lit. b w/w regulaminu wprowadził natomiast możliwość podwyższenia średniej ocen przez prodziekana w porozumieniu ze studencką komisją stypendialną z uwagi na szczególnie uzasadnione przypadki. Przepis ten nie wskazuje jednak o jakie to konkretne przypadki chodzi (poza jednym przykładem – gdy w danym roku jest bardzo mała liczba przedmiotów będących podstawą do obliczeń średniej ocen, który jednak w przedmiotowej sprawie nie miał zastosowania).
W tych warunkach, wbrew cyt. wyżej przepisowi art. 186 ust. 1 w/w ustawy, w istocie, to prodziekan wraz ze studencką komisją stypendialną, a nie rektor, posiedli uprawnienia do ustalania warunków przyznania stypendium, skoro to te podmioty decydują o podwyższeniu wysokość średniej ocen i to na podstawie przyjętych przez siebie kryteriów, mieszczących się w niedookreślonym i pojemnym pojęciu zawartym w regulaminie - "szczególnie uzasadnionych przypadków", które w dodatku nie odpowiada wymogowi szczegółowości regulaminu, wynikającego z powyższego przepisu.
Wszystko to doprowadza co nieprawidłowej sytuacji, że proces przyznawania stypendium odbywa się w drodze dalszych aktów w strukturach uczelni, w stosunku do tego, co wynika z regulaminu. Szczegółowość kryteriów przyznawania świadczenia, znajduje wyraz bowiem w akcie wydanym przez prodziekana działającego w porozumieniu ze studencką komisją stypendialną. W tych warunkach regulamin przyznawania świadczeń pomocy materialnej, stał się aktem zawierającym upoważnienie do wydawania przez prodziekana aktów normatywnych o charakterze wykonawczym.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy uznać, że § 5 ust. 9 lit. b omawianego regulaminu narusza art. 186 ust. 1 w/w ustawy o szkolnictwie wyższym. Ustawodawca do określania szczegółowych zasad przyznawania pomocy materialnej studentom wyznaczył rektora, a jako akt prawny, w którym ma to nastąpić, przewidział regulamin. Tym samym postanowienie regulaminu o przekazaniu kompetencji do właściwości prodziekana ds. dydaktycznych i studenckich oraz studenckiej komisji stypendialnej jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji powinny rozważyć sygnalizowane wyżej nieprawidłowości.