Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 8 listopada 2016 r., II SA/Bd 1237/16

Rozpoznanie

w dniu 8 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody K. – P. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanowił: oddalić wniosek.

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Michał Kujawa

Uzasadnienie

W dniu [...] listopada 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) S. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił tym, że występuje w imieniu grupy mieszkańców, którzy są przeciwni rozbudowie oczyszczalni i wpuszczaniu ścieków do otwartego rowu. Skarżący podał, że zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Dochód tegoż gospodarstwa wynosi łącznie [...] zł netto miesięcznie z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżący wraz z żoną posiada dom o powierzchni [...] m2, las o powierzchni [...] ha oraz maszyny rolnicze i samochód osobowy. Ponadto oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podał, że zobowiązania i stałe wydatki stanowią: spłata rat kredytu oraz ubezpieczenia i podatek rolny.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje:

Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.).

Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.

W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku. Nad takim twierdzeniem zaważyło głównie to, że jak wynika z formularza PPF skarżący wraz z żoną uzyskuje stały dochód z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego. Z przedłożonych danych wynika, że wnioskodawca wraz z żoną ponoszą w skali miesiąca koszty znacznie przewyższające ustalony w niniejszej sprawie wpis sądowy, który zresztą jest uiszczany jednorazowo po to aby zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne.

Należy również zwrócić uwagę na to, że powoływanie się przez skarżącego we wniosku na fakt, że działa on społecznie nie ma znaczenia, ponieważ orzekający rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy bierze pod uwagę jedynie sytuację majątkową i finansową strony skarżącej.

Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane, chociaż nie zostało przez nią precyzyjnie podniesione. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.

Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).

Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, we wnioskowanym zakresie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Stwierdzenie takie potwierdza porównanie będących do dyspozycji wnioskodawcy i jego żony dochodów oraz ciążących na nim i jego żonie comiesięcznych wydatkach. Istotne przy tym jest, że dla oceny możliwości finansowych strony skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają jedynie wydatki niezbędne (konieczne), tj. związane z bieżącym zaspokojeniem potrzeb egzystencjalnych (mieszkanie, wyżywienie itp.). Wydatków takich nie stanowią natomiast spłacane przez skarżącego raty kredytu. Spłata kredytu ponadto nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu), niezależnie jakiemu celowi służą, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r. I GZ 587/14; z 19 listopada 2014 r. I OZ 1036/14; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze nie sposób uznać wnioskującego o przyznanie prawa pomocy za osobę ubogą.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.