Uzasadnienie
II SA/Bd 124/07
Z upoważnienia Wójta Gminy w S. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu [...] 2006 r. wydał decyzję odmawiającą przyznania R. S. pomocy jednorazowej w formie zasiłku celowego w ramach realizacji pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy w 2006 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na istniejące w tym zakresie uregulowania wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109, zwane dalej rozporządzeniem). Podniesiono że, warunkiem niezbędnym, stosownie do § 2 pkt 1 rozporządzenia, udzielenia pomocy jest aby szkody spowodowane suszą zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82 ze zm.). W zgromadzonej dokumentacji w tej sprawie nie ma takiego protokołu. W związku z tym nie można oszacować szkód w uprawach rolnych w gospodarstwie rolnym, czy przekroczyły średnio 30% i czy szkody w użytkach zielonych w gospodarstwie rolnym przekroczyły 30% oraz czy w gospodarstwie rolnym utrzymywane jest bydło zarejestrowane w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych. Podniesiono, że strona nie posiada protokołu oszacowania strat przez komisję.
R. S. odwołał się od tej decyzji podnosząc m.in., że podanie złożył wcześniej, ale o dołączeniu do niego protokołu został poinformowany przez Urząd Gminy za późno.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpoznaniu odwołania R. S., decyzją z [...] 2006 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano na brak podstawowego dokumentu będącego podstawą ustalenia wysokości szkody, tj. protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji. Dowód ten służy ocenie czy w danym gospodarstwie wystąpiła susza i w jakim stopniu powodowała szkody w uprawach. Jeżeli organ orzekający nie dysponuje takim dowodem, to brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy pomocy.
R. S. złożył skargę na powyższą decyzję. Podniósł, że poniósł straty w uprawach wskutek suszy. Gdy dowiedział się o konieczności sporządzenia protokołu, to poinformowano go, że jest 2 dni po terminie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Cytowane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy nie reguluje szczegółowo trybu postępowania w sprawie przyznania świadczeń. Może to być przedmiotem pewnych wątpliwości interpretacyjnych, w szczególności związanych z trybem działania komisji szacującej starty.
Rozporządzenie w § 4 ust. 1 przewiduje, że pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej złożony w ośrodku pomocy społecznej. Ustawodawca przewidział termin do składania takich wniosków – do dnia 15 października 2006 r. Wnioski złożone po terminie odrzuca się (§ 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia).
Złożenie wniosku wszczyna postępowanie administracyjne. Skarżący złożył taki wniosek. Co prawda na wniosku tym brakuje tzw. prezentaty Ośrodka Pomocy Społecznej z której wynikałaby data złożenia wniosku (brakuje także koperty z datą stempla pocztowego), to jednakże w takiej sytuacji za datę złożenia wniosku należy przyjąć datę wskazaną w tym wniosku, czyli 12 wrzesień 2006 r.
Wniosek zatem złożony w terminie, a dalsze postępowanie reguluje § 4 ust. 2 rozporządzenia.
Po wszczęciu postępowania w sprawie udzielenie pomocy kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala średnią wysokość szkód w danym gospodarstwie rolnym na podstawie protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję, powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji, przekazanego przez wojewodę za pośrednictwem wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Zasadniczą przyczyną decyzji odmownej w powyższej sprawie był brak protokołu oszacowania szkód. W związku z tym powstaje pytanie, kto miał inspirować działania komisji. W przepisach prawa nie znajdujemy bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie.
Wątpliwości tych nie rozwiewa przepis kompetencyjny rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1996 r. a także przepisy o postępowaniu zawarte w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.; pomoc w celu złagodzenia skutków suszy jest rodzajem zasiłku celowego). Wątpliwości te mogą być także pogłębione faktem, że wnioski o udzielenie pomocy składa się do 15 października 2006 r. (§6 ust.
- a wojewodowie przekażą, w terminie do dnia 15 września 2006 r. protokoły oszacowania szkód sporządzone przez komisje powołane przez wojewodów na mocy § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1996 r. W ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) znajduje się przepis art. 106 ust. 1 który wskazuje, że przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej co oznacza, że przy jej wydawaniu mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z odrębnościami wskazanymi w rozdziale 7 ustawy o pomocy społecznej.
Reasumując należy stwierdzić, że wniosek skarżącego o przyznanie pomocy wszczął postępowanie administracyjne a zgodnie z art. 7,8 i 9 K.p.a. organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, postępowanie należy prowadzić w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa a organy administracji publicznej obowiązane są do informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem wskazanych przepisów.
Mimo wszczęcia postępowania administracyjnego organ I instancji wykazał całkowitą bierność w dalszych działaniach przerzucając na skarżącego obowiązek dostarczenia protokołu. Z § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 sierpnia 2006 r. wynika, że obowiązek prowadzenia dalszego postępowania spoczywa na kierowniku ośrodka pomocy społecznej. Komisja powołana przez Wojewodę do oszacowania strat nie czerpie informacji od rolników o szkodach, a z ośrodka pomocy społecznej. Komisja może bowiem działać wówczas, gdy wszczęto postępowanie wskutek złożenia wniosku przez osobę zainteresowaną.
Taki wniosek w sprawie został złożony, a zaniechania organu nie mogą powodować ujemnych konsekwencji dla skarżącego.
W toku dalszego postępowania należy uzyskać protokół oszacowania szkód. Oszacowanie szkód w takiej sytuacji nastąpi w drodze dowodów pośrednich. Stwierdzenie wysokości tych szkód może nastąpić w drodze każdego środka dowodowego. Tym samym nie są wyłączone wyjaśnienia samego zainteresowanego, zeznania świadków czy analiza szkód na polach sąsiednich.
Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu
I instancji.