Uzasadnienie
I Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęły dwa wnioski (formularze PPF) o niemal identycznej treści E. G., S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Wnioskodawcy gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie. Mają na utrzymaniu siostrzenicę oraz syna. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. [...] zł. Skarżąca posiada dom o powierzchni [...] m2 zaś skarżący ½ udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu. Ponadto posiadają nieruchomość o powierzchni [...] ha. Oświadczyli również, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Poza tym wskazali, że ponoszą wydatki m.in. związane z utrzymaniem mieszkania czy dojazdami do pracy i szkoły w wysokości ok. [...] zł miesięcznie.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
II Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
III Postępowanie z wniosku w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych podlega umorzeniu, ponieważ jego rozpoznanie w niniejszej sprawie stało się zbędne.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie będzie miał przepis art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej.
Przedmiot niniejszej sprawy dotyczy świadczenia na pokrycie kosztów związanych ze zdarzeniem losowym lub innymi zdarzeniami mającymi wpływ na jakość sprawowanej opieki, a więc mieści się w zakresie ww. ustawowego zwolnienia od kosztów. Strona wystąpiła o zwolnienie jej od kosztów sądowych, od których to ponoszenia jest zwolniona z mocy ustawy tak więc przyznanie stronie prawa pomocy jest bezzasadne i to niezależnie od jej sytuacji materialnej i zdrowotnej.
IV Natomiast odnosząc się do kwestii ustanowienia pełnomocnika to należy stwierdzić, że w świetle przedstawionej przez zainteresowanych sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazali oni zasadności swojego wniosku. Z danych przedstawionych przez stronę skarżącą wynika, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. [...] zł zaś wskazane stałe wydatki ok. [...] zł.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane. Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skarżący jak podano wyżej posiadają nieruchomości.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe (w rozpoznawanym przypadku ewentualne koszty ustanowienia pełnomocnika) mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy po pierwsze stwierdzić, że nie może być tak, że strona, która posiada majątek oraz dochód nie zamierza partycypować w kosztach postępowania tylko przerzucić je na ogół społeczeństwa.
Po drugie na uwagę zasługuje również fakt, że skarżący w rozpoznawanej sprawie nie ponoszą kosztów sądowych, ponieważ jak wyżej wskazano są od nich zwolnieni z mocy prawa zaś reprezentowanie przez pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie ma charakteru obowiązkowego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 249a, art. 239 § 1 pkt 1 lit. a art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.