Uzasadnienie
W dniu 31 grudnia 2014 r. (uzupełniony 30 stycznia 2015 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną oraz zdrowotną. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodu w wysokości [...] zł miesięcznie (zaświadczenia B. O. i S. J. Sp. z o.o. w B. z dnia 29 października 2014 r.). Poza tym oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Podał, że ponosi wydatki związane z uiszczaniem rat pożyczki [...] zł oraz czynszu za mieszkanie [...] zł (oświadczenie z dnia 30 stycznia 2015 r.). Z załączonego zaświadczenia MOPS,,S." w B. z dnia [...] r. wynika, że nie korzysta z pomocy społecznej. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że skarżący w dniu 29 października 2014 r. uruchomił kredyt w wysokości [...] zł, którego spłata miesięcznej raty wynosi [...] zł kapitału oraz [...] zł odsetek. Według informacji o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11 za 2014 r. oraz za 2013 r. wnioskodawca uzyskał odpowiednio dochód w wysokości [...] zł oraz [...] zł.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku.
Istotne w przedmiotowej sprawie jest również i to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane, chociaż pomimo wezwania o ich przedstawienie wnioskodawca ograniczył się jedynie do wykazania, że ponosi kwotę [...] zł za mieszkanie u znajomego (w formularzu PPF widnieje kwota [...] zł). Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem jak wynika z powyższego skarżący regularnie spłaca raty kredytu oraz jak podał w formularzu PPF pożyczki.
Ponadto skarżący zamiast przedłożyć jak do tego był wezwany zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2015 r. zeznania podatkowe to przesłał jedynie informacje o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11, które to nie spełniają tego wymogu.
Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, a to znaczy że przepis ten nakłada na wnioskującego obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Nadto to wnioskujący ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w przedmiotowym przepisie, która uniemożliwia poniesienie mu jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (np. postanowienia NSA: z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 171/09, LEX nr 552205, oraz z dnia 9 lipca 2009 r., I OZ 713/09, LEX nr 552394). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał w orzecznictwie, że z punktu widzenia art. 246 § 1 p.p.s.a. wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku ubiegającego się o przyznanie tego prawa (np. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., II FZ 101/09, LEX nr 550317).
Reasumując powyższe należy stwierdzić, że po pierwsze skarżący dysponuje stałą kwotą dochodu z tytułu umowy o pracę a więc ma możliwość racjonalnego zaplanowania wydatków, po drugie pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku swoją sytuację finansową przedstawił w sposób wybiórczy, wreszcie po trzecie zdając sobie sprawę z tego, że powinien liczyć się z poniesieniem kosztów sądowych w związku z wniesieniem skargi z dnia 15 października 2014 r. do sądu administracyjnego to w niewielkim odstępie czasowym w dniu 29 października 2014 r. uruchomił kredyt w wysokości [...] zł, pogarszając swoją sytuację finansową i przenosząc tym samym odpowiedzialność na ogół społeczeństwa.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.