Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 3 pkt 22, art. 5 ust. 2, art. 16a, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. Nr 149, poz. 887 z późn. zm.), § 7 rozporządzenia Ministra Pracy Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z dnia 3 stycznia 2013 r., poz. 3), § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959) oraz art. 12, art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), odmówił P. Ch. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – H. Ch.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż z zaświadczeń z Urzędu Skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych za 2011 r. i oświadczeniu o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, który został uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy wynika, że roczny łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki wyniósł 52.757,63 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc dochód wynosi 4.396,47 zł; na jedną osobę 1.099,12 zł. Z wyliczeń tych zdaniem organu wynika, że dochód przekroczył miesięczny limit dochodów w rodzinie na osobę o 476,12 zł (1.099,12 zł. - 623,00 zł. = 476,12 zł.).
Organ orzekający zwrócił uwagę, że na podstawie art. 5 ust. 2 ww. ustawy dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny nie może przekraczać 623,00 zł. miesięcznie na osobę w rodzinie w związku z czym na podstawie złożonego wniosku wraz z wymaganymi dokumentami ustalono, iż nie przysługuje wnioskodawcy prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ze względu na przekroczenie dochodu.
W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji P. Ch. podniósł, że decyzja odmawiająca przyznania wnioskowanego zasiłku jest krzywdząca z uwagi na to, że decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką bezterminowo.
Strona wniosła o pozytywne rozpatrzenie odwołania i przyznanie wnioskowanego zasiłku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję
Zdaniem organu II instancji, z przedłożonych zaświadczeń z Urzędu Skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych za 2011 r. i oświadczenia o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, który został uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w sposób bezsporny wynika przekroczenie kwoty kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Ponadto podkreślono, że specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi częściową rekompensatę za utracone wynagrodzenie za pracę, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, a nie jest świadczeniem przyznawanym za faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą, w stosunku do której ciąży na wnioskodawcy obowiązek alimentacyjny wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Stąd też, mimo, że Kolegium nie zanegowało konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, którą odwołujący faktycznie się opiekuje, mające w sprawie zastosowanie przepisy, obligowały organ odwoławczy do orzeczenia o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.
Odnosząc się do argumentów strony podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wskazał, że fakt pobierania przez wnioskodawcę świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, przyznanego decyzją organu pierwszej instancji od 1 września 2012 r. do bezterminowo i wygaśnięcie tej decyzji z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., nie stanowi samoistnej przesłanki powodującej, iż zmiana przepisów w tej materii nie dotyczy strony, bowiem o ile we wskazanym okresie strona uzyskała świadczenie pielęgnacyjne, gdyż spełniała przesłanki do jego uzyskania jako, że nie pozostawała w zatrudnieniu, to obowiązujące przepisy po zmianie warunkują przyznanie wnioskowanego świadczenia od spełnienia jednocześnie wszystkich warunków: tj. rezygnacji z zatrudnienia opiekuna, orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym osoby, nad którą jest sprawowana opieka oraz spełnienia kryterium dochodowego określonego przez ustawodawcę.
W skardze do sądu P. Ch. powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podkreślając, że opiekuje się niepełnosprawną matką. Ponadto skarżący wskazał, że zostało przyznane bezterminowo świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawną matkę, jako że wówczas spełnione zostały warunki do jego przyznania i jego zdaniem po zmianie przepisów zachował prawo do ciągłości otrzymywania na skutek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jako że świadczenie to jest rekompensatą za rezygnację i niepodejmowanie zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Decyzja odmawiająca przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest niezrozumiała dla skarżącego. dlatego wniósł o jej uchylenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego.
Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.
Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe.
Na wstępie zwrócić należy uwagę, że specjalny zasiłek opiekuńczy, obok zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego należy do grupy świadczeń opiekuńczych uregulowanych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wprowadzony został ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), zgodnie z którą w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodano art. 16a, określający przesłanki uzyskania i wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.
Zgodnie z art. 16a ust. 1 cyt. ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, czyli kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 ustawy).
W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje (art. 16a ust. 3 ustawy).
Tylko łączne spełnienie powyższych przesłanek uprawnia daną osobę do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego - w sytuacji gdy nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 16a ust. 8 ustawy.
Ponadto należy uwzględnić, że art. 3 pkt 1 ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Na gruncie ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy), a dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2a ustawy). W niniejszej sprawie rokiem bazowym (poprzedzającym okres zasiłkowy) jest 2011 r. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w jej okolicznościach nie wystąpił dochód utracony oraz dochód uzyskany.
Ponadto trzeba zauważyć, ze zgodnie z art. 16a ust. 4 pkt 2 ustawy za dochód rodziny pełnoletniej osoby wymagającej opieki, o którym mowa w art. 16a ust. 2 ustawy, uważa się dochód następujących członków rodziny: osoby wymagającej opieki, małżonka osoby wymagającej opieki, osoby, z którą osoba wymagająca opieki wychowuje wspólne dziecko, pozostających na utrzymaniu osób, o których mowa w lit. a-c, dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia - z tym że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Jak wynika z zaświadczeń Urzędu Skarbowego o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych za 2011 r. i oświadczeniu o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu, który został uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, roczny łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w niniejszej sprawie wyniósł 52.757,63 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc dochód wynosi 4.396,47 zł; na jedną osobę 1.099,12 zł. Z wyliczeń tych wynika, że dochód przekroczył miesięczny limit dochodów w rodzinie na osobę o 476,12 zł (1.099,12 zł. - 623,00 zł = 476,12 zł.). Powyższe ustalenia są bezsporne, ponieważ skarżący nie wniósł do nich żadnych zastrzeżeń, jak również nie sposób uznać ich wadliwości kontrolując ich prawidłowość z urzędu. W rezultacie prawidłowość wyliczeń przedstawionych w decyzjach organów obu instancji nie została skutecznie podważona, a ponieważ obrazują one przekroczenie kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, to odmowa przyznania tego świadczenia była zgodna z prawem.
Ponadto należy mieć na względzie, że w myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej). Niezależnie zatem, czy osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy pobierała świadczenie pielęgnacyjne, czy też występuje o to świadczenie po raz pierwszy, dla uzyskania zasiłku musi spełnić wymogi określone przepisami obecnie obowiązującymi.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie została zatem spełniona jedna z wymaganych (koniecznych) przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. kryterium dochodowe, które zostało przekroczone. Należy wskazać, że kryteria dochodowe określone w ustawie, od których uzależnione jest przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego są bezwzględnie obowiązujące i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy, mając na przykład na względzie zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też np. prawną strony, a wobec tego żadne inne, niż określone w ustawie kryteria, nie mogą decydować o przyznaniu przedmiotowego świadczenia.
Mając powyższe na względzie należało uznać, że zaskarżona decyzja organu II instancji, jak i decyzja pierwszoinstancyjna pozostają w zgodzie z prawem, dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).