Uzasadnienie
Z. P. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. w dniu [...] 1999r.
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] 1999r. na podstawie art. 37j ust. 1 i 2,, 371, 37 e ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jedn. tekst Dz. U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 z późno zm.) i art. 104 § 1 kpa z urzędu przyznał Z. P. prawo do zasiłku przedemerytalnego z dniem 2 października 1999 r. w wysokości 483 zł i 20 gr.
W dniu rejestracji w/ wymieniony oświadczył, że nie nabył prawa do renty inwalidzkiej oraz, że nie uzyskuje dochodu w wysokości przekraczającej połowę naj niższego wynagrodzenia.
Pismem z dnia 5 sierpnia 2004r. ZUS Oddział w B. poinformował Powiatowy Urząd Pracy w B., że Z. P. pobiera rentę inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową od dnia 24 marca 1969r.
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] 2004 r. znak [...] w wyniku wznowionego postępowania orzekł o odmowie przyznania w/ wym. prawa do zasiłku przedemerytalnego w dniu 2 października 1999r.Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]2005r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. Decyzja ta stała się ostateczną.
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] 2005r. na podstawie art. 76 ust. 1 i 2, art. 9 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U z 2004r. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) i art. 104 § 1 kpa orzekł o obowiązku zwrotu na rzecz PUP w B. nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego za okres od 1 października 1999r. do 30 czerwca 2004r. w kwocie brutto 32.129zł.
W uzasadnieniu stwierdzono, że Z. P. pobiera rentę inwalidzką od dnia 24 marca 1969r., w związku z tym wypłacony zasiłek przedemerytalny za okres od 1 października 1999r. do 30 czerwca 2004r. podlega zwrotowi na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku.
Z. P. od decyzji tej wniósł odwołanie do Wojewody [...], w którym przedstawił swoją trudną sytuację materialną.Uważa, że dochody jego są niskie, z tego powodu jest w bardzo złej sytuacji finansowej. Uważa, że w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. informował pracownika organu o przyznanej rencie wojskowej, okazywał również odcinek renty. Mimo to pracownik nie poinformował go o tym, iż renta inwalidzka nie uprawnia go do ubiegania się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Uważa, że słowna informacja powinna być wystarczająca. W karcie rejestracyjnej, nie podał renty wojskowej, ponieważ nie było takiej rubryki.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] 2005r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] 2005r.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że skarżący pobiera rentę inwalidzką od dnia 24 marca 1969r. w kwocie wyższej od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Rejestrując się w PUP w B. w dniu [...] 1999r. oświadczył, iż nie nabył prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej i nie uzyskuje dochodu w wysokości przekraczającej połowę naj niższego wynagrodzenia. Własnoręcznie podpisał oświadczenie. W tej sytuacji zdaniem organu bezsporne jest, że zasiłek przedemerytalny wypłacono osobie posiadającej prawo do świadczenia rentowego na podstawie nieprawdziwego oświadczenia.
Powyższe znajduje umocowanie wart. 76 ust. l i ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Przepis ten stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.
W tym stanie rzeczy Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja organu I instancji nie narusza przepisów prawa.
Z. P. zaskarżył decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wnosząc o jej uchylenie podniósł, iż informował Powiatowy Urząd Pracy w B. o tym, że otrzymuje rentę wojskową. Obecnie nie posiada pieniędzy, a liczne schorzenia na które cierpi uniemożliwiają mu spłatę orzeczonej kwoty do zwrotu. W konsekwencji prosi o umorzenie tych należności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, lecz z innych względów niż zostały podniesione w jej treści. Zgodnie z art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 z późno zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Katalog spraw przewidzianych do kontroli sądowej zawarty został wart. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późno zm)- dalej P.p.s.a.
Z przepisu tego wynika, że kontrolą sądów administracyjnych objęte są decyzje administracyjne.
Obowiązek zwrotu świadczenia powstaje na podstawie decyzji wydanej przez Powiatowy Urząd Pracy w B., która stanowi samoistną podstawę powstania obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, bez konieczności wzruszenia poprzednich decyzji przyznających prawo do zasiłku.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowi przepis art. 76 ust. l i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U z 2004r. Nr 99, poz 1001 ze zm.)który brzmi:
"ust. l osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.
ust. 2 pkt 2 za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie".
Z postacią nienależnie pobranego świadczenia związane są przypadki, w których świadczenie z Funduszu Pracy zostało wypłacone bezrobotnemu na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo też, bezrobotny w inny sposób świadomie wprowadził w błąd rejonowy urząd pracy.
Podstawą zatem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia będzie w pierwszym przypadku złożenie oświadczenia nieodpowiadającego prawdzie, czyli obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym, zaś w drugim przypadku jest umyślność działania bezrobotnego. Zadaniem Sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa w czasie ich wydania, a nie orzekania pod względem merytorycznym. Jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd jest obowiązany skargę oddalić. Taka sytuacja nie wystąpiła.
Sąd zgodnie z art. 134 P.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie Sąd z urzędu dostrzegł naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Otóż, organy obydwu instancji przy orzekaniu o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia przedemerytalnego pominęły regulację zawartą wart. 76 ust.3 o ustawy promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W orzecznictwie oraz doktrynie przeważa pogląd, zgodnie z którym przy dokonywaniu wykładni danego przepisu zawsze pierwszeństwo ma wykładnia językowa. Oznacza to konieczność sięgnięcia w pierwszej kolejności do rozumienia danej normy zgodnie z regułami znaczeniowymi i gramatycznymi języka polskiego. Przepis art. 76 ust. 3 cyt. wyżej ustawy brzmi:
"Roszczenia z tytułu zasiłków, dodatków szkoleniowych, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, a roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegaj ą przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty". Roszczenie powiatowego urzędu pracy o zwrot zasiłku przedemerytalnego jest roszczeniem o zwrot sumy dłużnej. Wykładnia językowa w sposób jednoznaczny prowadzi zatem do wniosku, że roszczenie powiatowego urzędu pracy o zwrot zasiłku przedemerytalnego podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia wynikającemu z art. 76 ust. 3 cyt. ustawy (podobny poglad: uchwała SN III CZP 35/02 OSNC 2003/6/77 z 12 czerwca 2002r.)
Z wyżej przytoczonych powodów zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa i naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd administracyjny, jak już podkreślono wyżej, jest sądem kasatoryjnym, tzn. nie rozpatruje spraw merytorycznie, a zatem też nie mógł rozpoznać wniosku skarżącego o umorzenie w/w należności.
Z wyżej przytoczonych powodów Sąd działając na podstawie art. 135 i art. 145 § l pkt l lit c, oraz 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami orzekł jak w sentencji wyroku.