Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]. nr [...] Prezydent G. odmówił M. D. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na K. K..
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni pomimo, iż z racji pełnienia funkcji rodziny zastępczej dla niepełnosprawnej K. K. sprawuje nad siostrzenicą opiekę osobistą i faktyczną, to nie spełnia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm) do nabycia wnioskowanego świadczenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. D. wyjaśniając, że zajmuje się siostrzenicą jako rodzina zastępcza. Z powodu niepełnosprawności datującej się od urodzenia dziewczynka wymaga stałej opieki i długotrwałej opieki.
Decyzją z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze T., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...]. M. D. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad małoletnią siostrzenicą K. K., dla której jest ustanowiona rodziną zastępczą.
Organ przywołał treść przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje przede wszystkim osobom najbliższym tzn. matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka i osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Ustawodawca przyznał uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego rodzinie zastępczej spokrewnionej (którą mogą tworzyć w świetle art. 3 pkt 14 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, wyłącznie małżonkowie lub osoba nie pozostająca w związku małżeńskim, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka).
Organ odwoławczy uwzględniając przepisy prawa oraz okoliczności faktyczne sprawy uznał, że wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego oraz nie znalazł ma podstaw do podważenia rozstrzygnięcia organu I instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła M. D. podnosząc, że jej siostrzenica K. K., ze względu na swój leczenie i rehabilitacja wymagają stałego współdziałania opiekuna dziecka.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego eliminacji z obrotu prawnego w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy:
"1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
- 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności."
Z akt sprawy wynika niespornie, że skarżąca opiekuje się siostrzenicą K. K. urodzoną [...]., która na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...]. zaliczona została do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Poza sporem pozostaje również, że na skarżącej, jako na ciotce małoletniej (siostrze matki), nie ciąży obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, dalej zwanej "k.r.o.". Postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]. sygn..akt III Nsm736/11 M. D. ustanowiona została rodziną zastępczą wobec małoletniej siostrzenicy K. K.. Powyższy fakt, w ocenie skarżącej, kreuje po jej stronie uprawnienie do domagania się przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem przez nią opieki nad małoletnią siostrzenicą.
Organ z kolei reprezentował pogląd, że w związku z brakiem obowiązku alimentacyjnego ze strony skarżącej wobec siostrzenicy (córki jej siostry), nie zostały spełnione przesłanki warunkujące otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Ustawodawca w ustawie o świadczeniach rodzinnych przewidział przesłanki pozytywne, od których wystąpienia uzależnione jest prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jak i przesłanki negatywne, których wystąpienie powoduje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje.
Do grupy przesłanek pozytywnych zalicza się przesłanki zawarte w wyżej cytowanym art. 17 ust. 1 ustawy. Opiekunem faktycznym zgodnie z art. 3 pkt 14 ustawy jest osoba, która faktycznie opiekuje się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Z kolei w myśl art.41 ust.2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U.2013.135 j.t) rodzinę zastępczą spokrewnioną tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka natomiast ust.3 tego przepisu stanowi, że rodzinę zastępczą zawodową lub rodzinę zastępczą niezawodową tworzą małżonkowie lub osoba, o których mowa w ust. 1, niebędący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka.
Brzmienie tych przepisów wskazuje na to, że skarżąca mimo sprawowania opieki nad małoletnią siostrzenicą i będąc dla niej ustanowioną rodziną zastępczą niezawodową, nie spełnia ustawowych przesłanek uprawniających do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest bowiem osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w rozumieniu k.r.o. Brak pokrewieństwa z dzieckiem, dla którego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego została ustanowiona rodziną zastępczą, powoduje również wystąpienie przesłanki negatywnej. Nie jest ona także opiekunem faktycznym dziecka w rozumieniu art.3 pkt 14 ustawy. Oznacza to, że organy administracyjne I i II instancji orzekając o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem nie naruszyły obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
Pomimo zrozumienia trudnej życiowo sytuacji skarżącej, o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie może decydować sprawowanie opieki faktycznej i prawnej nad osobą niepełnosprawną, bez istnienia obowiązku alimentacyjnego.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.