Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 lipca 2021 r., nr WUK-III.5430.2.605.2021, Prezydent Miasta Bydgoszczy zatrzymał M. L. (skarżącemu) prawo jazdy kat. B, C, B+E, C+E na okres od 14 czerwca 2021 r. do 14 września 2021 r. włącznie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w zawiadomieniu Komendy Miejskiej Policji w Koninie z dnia 14 czerwca 2021 r. poinformowano organ o elektronicznym zatrzymaniu prawa jazdy z powodu przekroczenia przez skarżącego w dniu 14 czerwca 2021 r. dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym o 55 km/h. Organ wskazał, że powyższe stanowi podstawę do rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 – dalej "u.k.p.").
Wnioskiem z 1 września 2022 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta Bydgoszczy o zwrot zatrzymanego prawa jazdy.
Decyzją z 12 września 2022 r., nr WUK-III.5430.2.605.2021, Prezydent Miasta Bydgoszczy odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W uzasadnieniu, przywoławszy dotychczasowy stan faktyczny sprawy oraz treść art. 102 ust. 2 u.k.p., organ stwierdził, że skoro prawo jazdy zatrzymano z dniem 14 czerwca 2021 r., a wniosek o jego zwrot skarżący złożył w dniu 1 września 2022 r., to okres zatrzymania wyniósł ponad rok, a więc warunkiem zwrotu prawa jazdy jest przystąpienie przez skarżącego do egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikację kierowcy i uzyskanie jego pozytywnego wyniku.
Po rozpoznaniu odwołania, które skarżący wniósł za pośrednictwem radcy prawnego i w którym zakwestionowano stanowisko organu co do okresu zatrzymania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. nr SKO-4203/595/2022, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przywołaniu stanu faktycznego oraz treści art. 102 ust. 2 oraz art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., organ stwierdził, że przesłanką aktualizującą warunek zwrotu prawa jazdy w postaci przystąpienia do egzaminu kontrolnego jest upływ roku od dnia zatrzymania prawa jazdy.
W ocenie SKO znaczenie ma, by był to okres ciągły i nieprzerwany, bez znaczenia zaś pozostaje na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania prawa jazdy. Organ zaaprobował stanowisko, że istotnym jest czas, w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy. Wskazał, że upływ trzymiesięcznego okresu, na jaki zatrzymano skarżącemu prawo jazdy, nie oznaczał automatycznego obowiązku jego zwrotu, a zwrot ten warunkowany jest złożeniem wniosku oraz uiszczeniem stosownej opłaty, do czego w niniejszej sprawie, przed upływem roku od dnia zatrzymania, nie doszło.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej za pośrednictwem radcy prawnego, skarżący wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w postaci art. 7, 9, 80 i 107 § 3 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego w postaci art. 102 ust. 1 pkt 4 i art. 102 ust. 1c w zw. z art. 102 ust. 2 u.k.p. poprzez odmowę zwrotu prawa jazdy pomimo ziszczenia się ku temu ustawowych warunków, oraz art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. poprzez wadliwe przyjęcie, że okres przekraczający rok od zatrzymania prawa jazdy liczy się jako okres faktycznego nieposiadania prawa jazdy, a nie okres wskazany w decyzji administracyjnej lub orzeczeniu sądowym. W uzasadnieniu skargi, na potwierdzenie wyrażonego stanowiska, skarżący przywołał przykłady z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz wojewódzkich sądów administracyjnych.
Podniósł, że w niniejszej sprawie okres pozbawienia prawa jazdy znajduje potwierdzenie w decyzji Prezydenta z dnia 5 lipca 2021 r., nr WUK-III.5430.2.605.2021, nie przekroczył roku i w związku z tym nie ma podstaw do uzależnienia zwrotu prawa jazdy od uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu sprawdzającego kwalifikacje kierowcy. Skarżący podniósł nadto, że nie został poinformowany o konieczności złożenia wniosku o zwrot prawa jazdy w ciągu roku od dnia jego zatrzymania pod rygorem konieczności złożenia ww. egzaminu, że organ, pomimo decyzji, zaniechał odebrania skarżącemu dokumentu prawa jazdy, który cały czas pozostaje w jego posiadaniu, oraz że uzasadnienie decyzji organu II instancji nie zawiera szczegółowej i wyjaśniającej interpretacji liczenia przez organ rocznego terminu, a jedynie stwierdzenie nadinterpretowanego faktu, nieprawidłowo ustalonego i nieuzasadnionego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Kontrola sądowoadministracyjna, dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (publ. jak wcześniej wskazano). Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli jednak od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Jak z kolei wynika z art. 49 ust.1 pkt 3 b u.k.p. sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. W takim przypadku, zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy prawo jazdy wydaje się po złożeniu, z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.
Treść ww. przepisów nie pozostawia wątpliwości, że warunek zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w postaci złożenia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje kierowcy aktualizuje się w sytuacji, gdy od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok.
Spór w sprawie niniejszej skoncentrował się na kwestii tego, czy w sprawie zaistniały podstawy do uzależnienia zwrotu skarżącemu prawa jazdy od uzyskania przez niego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Organy obu instancji zwrot ten warunkują uzyskaniem przez skarżącego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, albowiem w ich ocenie okres zatrzymania prawa jazdy przekroczył rok. Skarżący zaś podnosi, że okres zatrzymania prawa jazdy na okres przekraczający rok powinien wynikać z określonego tytułu prawnego (wyroku, postanowienia, decyzji administracyjnej), a w jego przypadku okres zatrzymania prawa jazdy wynosił 3 miesiące, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2021 r., nr WUK-III.5430.2.605.2021.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem prezentowanym przez skarżącego i tym samym zaprezentowaną przez organy wykładnię art. 102 ust. 2 u.k.p. uznaje za błędną.
Sąd podziela niekwestionowany w orzecznictwie pogląd, że wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy wynikający wprost z określonych tytułów prawnych jak wyrok, postanowienie czy decyzja administracyjna, przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy, a nie czas, w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy. Koniecznym jest więc wyraźne rozróżnienie wskazanych powyżej okresów, tj. okresu pozbawienia prawa jazdy określonego w konkretnym tytule prawnym (np. decyzji administracyjnej) oraz okresu przez jaki dana osoba rzeczywiście pozostaje bez prawa jazdy (tj. od momentu faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu). Wykładnia przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p. dokonana przy uwzględnieniu treści art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., a w którym mowa o "pozbawieniu" prawa jazdy na okres przekraczający rok, prowadzi do wniosku, że zwrot prawa jazdy uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wyłącznie w sytuacji, gdy okres pozbawienia prawa jazdy, dłuższy niż rok, wynika z konkretnego tytułu prawnego. Nie chodzi tu zatem jedynie o czas, w jakim osoba w rzeczywistości pozostawała bez prawa jazdy (okres od dnia faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu).
Linię interpretacyjną art. 102 ust. 2 u.k.p. zbieżną z powyższą orzecznictwo sądowoadministracyjne zaprezentowało m.in. w wyrokach: WSA w Łodzi z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. III SA/Łd 257/19, WSA w Opolu z dnia 13 sierpnia 2019 r., sygn. II SA/Op 217/19, WSA w Gdańsku z 19 października 2017 r. sygn. akt III SAB/Gd 38/17 (dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), a nadto w nieprawomocnych wyrokach: WSA w Bydgoszczy z dnia 6 września 2022 r., sygn. II SA/Bd 659/22 oraz WSA w Gdańsku z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. III SA/Gd 283/20 (dostępne jw.). Stanowi ona kontynuację jednolitej wykładni art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, tj. przepisu poprzednio regulującego instytucję zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oraz przywrócenia uprawnienia do kierowania pojazdem, a uchylonego z dniem 19 stycznia 2013 r. mocą art. 125 pkt 10 lit. g) u.k.p. (vide: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. I OSK 1457/07 oraz z dnia 24 października 2012 r., sygn. I OSK 24/12, wraz z cytowanym w nich orzecznictwem, dostępne jw.).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skoro w decyzji Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2021 r., nr WUK-III.5430.2.605.2021, mowa jest o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. na okres od 14 czerwca 2021 r. do 14 września 2021 r. włącznie, to okres zatrzymania wynikający z decyzji administracyjnej wynosi 3 miesiące. Nie może być mowy, jak przyjęły organy, że zatrzymanie prawa jazdy trwało ponad rok, a co wynikać ma z tego, iż dopiero wnioskiem z 1 września 2022 r. skarżący zwrócił się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Jest to okoliczność irrelewantna z punktu widzenia art. 102 ust. 2 u.k.p. Organy obu instancji - wyjaśniając, że dla przesłanki upływu roku od dnia zatrzymania prawa jazdy istotne jest, aby to był okres ciągły i nieprzerwany, bez względu na to, na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania prawa jazdy i czy zaistniała jedna, czy kilka podstaw prawnych tego zatrzymania - błędnie doszukały się w tej skądinąd niebudzącej wątpliwości Sądu tezie uzasadnienia dla doliczenia do okresu zatrzymania prawa jazdy wskazanego w tytule prawnym (tutaj: decyzji administracyjnej) okresu faktycznego pozostawania bez prawa jazdy.
Mając to na uwadze stwierdzić należy, że błędna wykładnia art. 102 ust. 2 u.k.p. w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. doprowadziła do błędnego ich zastosowania w sprawie. Wobec niewątpliwej okoliczności ustania przyczyny zatrzymania (upływ okresu wskazanego w decyzji z dnia 5 lipca 2021 r.), po złożeniu wniosku oraz opłaceniu stosownej opłaty i w razie niezaistnienia ku temu innych przesłanek negatywnych, skarżącemu zatrzymane prawo jazdy powinno zostać zwrócone, zgodnie z dyspozycją 102 ust. 2 zdanie pierwsze u.k.p.
Zasadniczy zarzut skargi okazał się tym samym skuteczny. Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do zarzutów postawionych pomocniczo.
Ze wskazanych wyżej powodów zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało uchylić, o czym w punkcie pierwszym sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym (480 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 w zw. z (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Wskazania co do ponownie prowadzonego postępowania wynikają wprost z powyższego uzasadnienia.