Uzasadnienie
W dniu [...]. N. M. P. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztów zakupu i montażu pompy ciepła typu powietrze-woda.
W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...]. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T., działający z upoważnienia Prezydenta M. T. poinformował wnioskodawczynię o negatywnym rozpatrzeniu wniosku.
P. z dnia [...]. zatytułowanym "Odwołanie " skarżąca zwróciła się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. z prośbą o ponowne rozpatrzenie wniosku. Organ pismo to potraktował jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa i pismem z dnia [...]. nr [...] poinformował skarżącą, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zmiany stanowiska organu co do możliwości dofinansowania wskazanej inwestycji. Jednocześnie organ pouczył stronę, że w tej sprawie przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.
Skarżąca wywiodła w niniejszej sprawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wskazując, że jej przedmiotem jest pismo z dnia [...]. nr [...] Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. informujące o negatywnym rozpatrzeniu wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Działalność sądów administracyjnych polega na sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działań administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269; art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) Przedmiotem kontroli sądu są określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. lub przepisach odrębnych przejawy (formy) działalności organów administracji publicznej.
Na wstępie należało zatem dokonać oceny, czy skarga w przedmiotowej sprawie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. W konsekwencji istota sprawy sprowadzała się do określenia charakteru prawnego odmowy przez organ administracji publicznej dofinansowania likwidacji barier technicznych ze środków PFRON.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie podziela stanowiska organu, zgodnie z którym negatywne rozpatrzenie wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON nie następuje w formie decyzji administracyjnej, lecz w formie pisma zawierającego informacje o sposobie rozpatrzenia złożonego wniosku.
Podstawę materialnoprawną przyznania dofinansowania ze środków PFRON stanowi przepis art. 35a ust. 1 pkt 1 lit. d) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721, ze zm.; dalej jako: ustawa o rehabilitacji), który wskazuje, że do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Z art. 35a ust. 2 pkt 1 ustawy wynika, że zadanie to jest realizowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie. Określenia zasad i procedury rozpatrywania wniosków o dofinansowanie w tym zakresie dokonuje się w akcie wykonawczym, wydanym na podstawie art. 35a ust. 4 ustawy, t.j. w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (tekst jedn.
Dz. U. z 2013 r., poz. 1190; dalej: rozporządzenie z dnia 25 czerwca 2002 r.). Zgodnie z § 12 ust. 2 tego rozporządzenia osoba niepełnosprawna może złożyć wniosek o dofinansowanie ze środków Funduszu szkolenia i przekwalifikowania, zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika oraz likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się. Tryb rozpatrywania wniosku o dofinansowanie określa § 12 rozporządzenia. W ustępie 3b tego paragrafu zawarto regulację, zgodnie z którą właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 10 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku. W § 14 rozporządzenia wskazano, iż podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Formy umowy nie wymaga jedynie przyznanie osobie niepełnosprawnej dofinansowania na zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze (§ 14 ust. 3 rozporządzenia).
Z powyższych regulacji wynika, iż uzyskanie dofinansowania wskazanego we wniosku skarżącej, o którym mowa wyżej następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej (§ 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Wyłonienie podmiotów, z którymi zostanie podpisana umowa o dofinansowaniu następuje po przeprowadzeniu przewidzianej we wskazanych wyżej przepisach procedury. W ocenie Sądu czynności podejmowane przez organ administracji publicznej właściwy do załatwienia sprawy ma charakter procedury administracyjnej. Przeprowadzenie tej procedury prowadzi tym samym do rozstrzygnięcia, które stanowi rozstrzygnięcie indywidualne, dotyczące praw i wolności jednostki. Negatywne rozpatrzenie wniosku skutkuje brakiem możliwości zawarcia umowy, o której mowa w § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia i brakiem roszczenia w tym zakresie. Brak jest bowiem w przepisach prawa cywilnego podstawy prawnej do wytoczenia powództwa zmierzającego do zobowiązania starosty do zawarcia umowy o dofinansowaniu w sytuacji negatywnego rozpoznania wniosku o dofinansowanie w oparciu o przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej i przepisy rozporządzenia.
Tym samym wnioskodawca nie posiada możliwości domagania się rozpoznania sprawy przed sądem powszechnym z uwagi na brak stosunku cywilnoprawnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 974/13; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W ocenie sądu, skoro rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy dofinansowania likwidacji barier technicznych ze środków PFRON ma formę decyzyjną, to oznacza, że załatwienie wniosku następuje poprzez wydanie decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. Jednocześnie podnieść należy, że brak wskazania w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia formy, jaką przybiera informacja z § 12 ust. 3b rozporządzenia z dnia 25 czerwca 2002 r. nie stanowi przeszkody dla uznania, że jest to decyzja administracyjna. Art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej stanowi bowiem, iż w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Powyższa regulacja stanowi podstawę do zastosowania art. 104 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.
Przy zastosowaniu takiej wykładni podstawą do zaskarżenia do sądu administracyjnego jest art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., zaś w administracyjnym toku instancji przysługuje prawo wniesienia odwołania na podstawie art. 127 § 1 i 2 k.p.a. Wsparciem prezentowanego stanowiska są też poglądy prawne wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 24 maja 2012 r. (sygn. II GPS 1/12, opubl. ONSAiWSA 2012/4/62) dotyczące regulacji zawartej w art. 12a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej.
Oznacza to, że chybione jest stanowisko organu w badanej sprawie, że wniosek skarżącej o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Wbrew temu stanowisku organ miał obowiązek zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i wydania decyzji w sprawie.
W tym miejscu należy podnieść, że w przypadku niewywiązywania się organu z tego obowiązku Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje konkretne środki zaskarżenia bezczynności organu. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Strona, które chce skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego na bezczynność organu w tym zakresie powinna uprzednio skorzystać ze wskazanych środków zaskarżenia przysługujących na drodze administracyjnej.
W ocenie sądu, w badanej sprawie skarżąca warunku tego nie dopełniła. Skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T.. Wezwanie to nie może być potraktowane jako skuteczne wyczerpanie przysługujących skarżącej środków zaskarżenia w postępowaniu przed organem. Właściwym środkiem jest w tej sytuacji wniesienie zażalenia na bezczynność organu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., co wynika z art. 35a ustawy o rehabilitacji, z którego wynika, że dofinansowanie likwidacji barier jest zadaniem własnym powiatu oraz z art. 17 pkt 1 k.p.a., wskazującego Kolegium jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego.
W tej sytuacji wniesiona w badanej sprawie skarga musi zostać odrzucona, jako niedopuszczalna z innych przyczyn, gdyż została wniesiona bez wyczerpania przysługujących stronie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.