Uzasadnienie
W dniu 16 grudnia 2013 r. (uzupełniony 22 stycznia 2014 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) J. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia od wpisu sądowego w kwocie przewyższającej 200 zł. Wniosek uzasadniła trudną sytuacją materialną. We wspólnym gospodarstwie domowym zamieszkuje z mężem (pkt 6 formularza PPF; w pkt. 8 PPF stwierdziła, że nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa, ponieważ pozostają w separacji). Miesięczny dochód gospodarstwa domowego składający się ze świadczenia emerytalnego wynosi [...] zł netto. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha. Skarżąca osiągnęła dochód za 2012 r. w wysokości [...] zł zaś za 2011 r. [...] zł. Natomiast mąż skarżącej osiągnął dochód za 2012 r. w wysokości [...] zł zaś za 2011 r. [...] zł. Wskazane przez nią wydatki m.in. na opał, ubezpieczenie mieszkania, energię elektryczną opiewają na kwotę [...] zł miesięcznie. Ponadto oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku do tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.).
Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości rolnej, z której nie uzyskuje płatności bezpośrednich, nieruchomość ta została wydzierżawiona. Czynsz dzierżawny ustalono na kwotę [...] zł, jednakże dzierżawca nie płaci należnego czynszu.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wpływ na takie rozstrzygnięcie miało to, że wpis sądowy od przedmiotowej sprawy wynosi [...]zł. Jednorazowe jego uiszczenie mogłoby sprawić wnioskodawcy trudność i dlatego orzekający uznał, że jest ona w stanie uiścić ½ część wpisu.
Skarżąca co prawda wnosiła o zwolnienie jej od wpisu sądowego w kwocie przewyższającej 200 zł, jednakże przedstawiona przez nią sytuacja materialna wskazuje na to, że oprócz stałego dochodu uzyskiwanego przez nią z emerytury, stały dochód posiada również jej mąż, który to w świetle obowiązujących przepisów prawa tj. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest jej mężem pomimo twierdzenia wnioskodawczyni, że są w separacji i jest w związku z tym zobowiązany na podstawie art. 23 do wzajemnej pomocy.
Mając na uwadze powyższe ustalenia postanowiono jak w sentencji postanowienia.