Uzasadnienie
Decyzją z [...] lipca 2012 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w Ś., na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn.zm.), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622 z późn. zm.), skierował skarżącego na badania psychologiczne z powodu przekroczenia dozwolonego limitu 24 punktów karnych.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w okresie od [...] lutego 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. skarżący wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, co w konsekwencji spowodowało przekroczenie limitu 24 punktów (27 punktów) oraz wskazał daty, miejsca i liczby przyznanych punktów.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. wniósł o jej uchylenie jako bezpodstawnej zarzucając, że od momentu popełnienia trzech pierwszych wykroczeń z [...] lutego 2011 r., [...] czerwca 2011 r. i [...] czerwca 2011 r. do chwili wydania decyzji upłynęło ponad 12 miesięcy, a zatem punkty karne wymierzone za te wykroczenia w łącznej wysokości 11 winny być anulowane. Ponadto podniósł, że bez jakiegokolwiek uzasadnienia i w niewyjaśnionych okolicznościach nałożono na niego 6 punktów karnych za zdarzenie, które miało miejsce [...] grudnia 2011 r. w N. Podał, że uczestniczył w tym zdarzeniu, ale nie przyjął proponowanego mandatu karnego i punktów karnych, uważając, że do zaistnienia kolizji w znacznym stopniu przyczyniła się osoba pokrzywdzona, zaś Sąd Rejonowy w Ś. wyrokiem z [...] czerwca 2012 r. ukarał go jedynie symboliczną karą grzywny w wysokości [...] zł. Wobec tego skarżący zarzucił, że nie było podstaw do ukarania go dodatkową karą w postaci punktów karnych.
Decyzją z [...] września 2012 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy oraz art. 6a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 287 poz. 1687), utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w okresie od [...] lutego 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. skarżący wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, co w konsekwencji spowodowało przekroczenie limitu 24 punktów. W związku z powyższym Komendant Wojewódzki Policji skierował do Starosty Ś. wniosek o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, a organ pierwszej instancji zobligowany był do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu skarżącego dotyczącego braku podstaw do ukarania go "dodatkową karą w postaci punktów karnych". W tym zakresie przywołał treść przepisu art. 130 ust. 1 i 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazując, że fakt popełnienia naruszenia przepisów ruchu drogowego podmiot prowadzący ewidencję ustala na podstawie wyroku sądowego, postanowienia o warunkowym umorzeniu postępowania, nakazu lub mandatu karnego bądź orzeczenia dyscyplinarnego, stwierdzających to naruszenie i posiadających wymiar prawomocności. Podał, że sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego określono w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 z późn. zm.) i jego załączniku nr 1. Wskazane powyżej akty prawne zawierają określenie rodzaju i kwalifikacji prawnej czynu wynikających z przepisów prawa, co umożliwia podmiotowi prowadzącemu ewidencję dokonanie porównania ich z zapisami w tabeli, w celu przyporządkowania odpowiedniego jej zapisu do konkretnego naruszenia. W oparciu o te ustalenia podmiot prowadzący ewidencję stwierdza, jaka liczba punktów odpowiada danemu naruszeniu, którą następnie wprowadza do ewidencji.
Zgodnie natomiast z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Stosownie do powyższego wpis do ewidencji za wykroczenie z [...] grudnia 2011 r. został dokonany na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Ś. z [...] czerwca 2012 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy K. P. zarzucił naruszenie art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów procedury administracyjnej mówiących o wnikliwym rozpatrzeniu sprawy obywatela w następstwie niewyjaśnienia zarzutu zawartego w odwołaniu, a odnoszącego się do problemu anulowania z mocy prawa punktów karnych po upływie określonego czasu od popełnienia wykroczenia, a także niewyjaśnienia, dlaczego doliczono punkty karne za zdarzenie z [...] grudnia 2011 r., pomimo nieprzyjęcia mandatu karnego i wobec wykazania w postępowaniu przez Sąd Rejonowy w Ś., że osoba poszkodowana w znacznym stopniu przyczyniła się do zaistnienia kolizji w rejonie przejścia dla pieszych.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz wstrzymanie jej wykonania. Podniósł, że jako człowiek niewykształcony chciał się dowiedzieć, jak się sumuje punkty karne, skoro zaskarżoną decyzją objęto, jak to określił, okres od [...] lutego 2011 r., czyli okres 17 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji o przekroczeniu limitu 24 punktów. Organ odwoławczy nie wyjaśnił natomiast, dlaczego punkty karne naliczone za pierwsze 3 wykroczenia wymienione w decyzji nie mogły zostać anulowane i w sposób przekonujący nie wykazał, dlaczego za zdarzenie z [...] grudnia 2011 r. przyznano 6 punktów karnych. Podkreślił, że jego skarga dotyczy przede wszystkim prawnego mechanizmu naliczania punktów karnych i ich samoistnego anulowania wskutek upływu czasu od momentu popełnienia wykroczenia drogowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Komendant Policji w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1044/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Ś. z [...] lipca 2012 r. nr [...] i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzja organu I instancji nie zawiera uzasadnienia ani faktycznego, ani prawnego, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto przywołane w podstawie prawnej przepisy prawa także nie są w wystarczającym stopniu precyzyjne. Wobec tego obowiązujące przepisy prawa obligowały organ odwoławczy, aby wadliwy, w tak istotnym stopniu, indywidualny akt administracyjny, wyeliminował z obrotu prawnego w trybie odwoławczym. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy, stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.
Jednocześnie Sąd zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] września 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji w B., poza wskazaniem treści decyzji organu pierwszej instancji oraz przytoczeniem przepisów art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b (który nie miał w sprawie zastosowania, dotyczy bowiem skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami) oraz art. 130 ust. 1 i 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym, ograniczył swe rozważania do opisania trybu postępowania i sposobu ustalania punktów za naruszenie przez kierowców przepisów ruchu drogowego, w tym wskazania ogólnie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego wraz z załącznikiem.
Organ w szczególności nie wyjaśnił kwestionowanego przez stronę sposobu naliczania, sumowania liczby otrzymanych punktów oraz ich anulowania z mocy prawa, ani też tego, czy i jaki wpływ mają na to odpowiednio – data zdarzenia (naruszenia przepisów ruchu drogowego), data wpisania punktów do ewidencji oraz data wydania decyzji w sprawie.
Powyższy wyrok stał się przedmiotem skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w B., na skutek której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt I OSK 694/13, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wykazał, że stwierdzone uchybienie przepisom prawa procesowego przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji mogłoby być inne.
Zgodnie z przepisem art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy Prawo o ruchu drogowym, w wersji obowiązującej w dacie rozstrzygania przez organy obu instancji i orzekania przez Sąd pierwszej instancji, badaniu psychologicznemu przeprowadzonemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust.
1. Ten ostatni przepis stanowi, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 lub 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów (art. 130 ust. 2 ww. ustawy).
Przekroczenie przez kierującego pojazdem 24 punktów w ciągu jednego roku od dnia pierwszego naruszenia powoduje określone w ustawie konsekwencje. W takim przypadku kierujący pojazdem winien liczyć się z zatrzymaniem prawa jazdy (art. 138 ust. 1 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy), skierowaniem na badania psychologiczne (art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. ustawy) oraz skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy).
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z drugą z wymienionych powyżej sytuacji. Użyty w art. 124 ust. 1 ww. ustawy zwrot, że badaniu psychologicznemu (...) podlega kierujący pojazdem (...), który przekroczył liczbę 24 punktów, oznacza, że kompetencja organu kontroli ruchu drogowego do orzeczenia w drodze decyzji o skierowaniu na badanie psychologiczne ma charakter związany, wykluczający jakąkolwiek sferę uznania administracyjnego. Warunkiem wydania decyzji w tym przedmiocie jest stwierdzenie, w oparciu o wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, że osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdami przekroczyła 24 punkty otrzymane na podstawie art. 130 ust. 1 ww. ustawy.
Ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych (§ 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego – Dz. U. z 2012 r., poz. 488).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że ewidencja, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest swego rodzaju rejestrem (wykazem), w którym wpisów dokonuje wyłącznie uprawniony do tego organ Policji. Tylko on ma również kompetencje do usuwania punktów karnych. W sytuacji bowiem, w której danemu podmiotowi zostało przyznane prawo do prowadzenia określonej ewidencji, rejestru czy innego wykazu (w braku odmiennych postanowień), tylko ten podmiot jest odpowiedzialny za prawidłowe jego prowadzenie i zgodność z prawem dokonanych wpisów. Podkreślenia przy tym wymaga, że wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
W przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2013 r. I OSK 855/12, publ. https://cbois.nsa.gov.pl i powołane tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie pismo z [...] lipca 2012 r., zawierające stosowną informację o liczbie zgromadzonych przez skarżącego punktów, znajduje się w aktach administracyjnych. W aktach tych umieszczono też informację, że wydruki z bazy danych ujętych w ewidencji znajdują się w jednostce Policji.
Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie pozostawiają zatem wątpliwości, co do wypełnienia ustawowych przesłanek obligatoryjnego skierowania skarżącego na badania psychologiczne. Nastąpiło to bowiem z powodu przekroczenia w ciągu roku 24 punktów przyznawanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne – czyli Komendant Powiatowy Policji w Ś. nie był uprawniony do korygowania wpisów dokonanych przez organ prowadzący ewidencję – czyli Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. Nie ciążyła również na nim powinność wyjaśnienia zasad obowiązujących przy wprowadzaniu do ewidencji punktów za poszczególne naruszenia przepisów ruchu drogowego, albowiem to nie do jego kompetencji należy ich umieszczanie w ewidencji.
Jeżeli skarżący kwestionował wpisy dokonane w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego uznając, że część z nich powinna zostać usunięta z uwagi na upływ czasu i podważając zasadność wpisu dotyczącego 6 punktów przypisanych mu w związku z wyrokiem karnym, to przysługiwało mu uprawnienie do wystąpienia do organu Policji prowadzącego ewidencję o uaktualnienie i skorygowanie tego wpisu. W razie odmowy bądź milczenia organu mógł skorzystać z przewidzianej przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargi do sądu administracyjnego. Jeżeli jednak możliwości tej nie wykorzystał, to w postępowaniu dotyczącym skierowania go na badania psychologiczne kwestionowanie ilości punktów wpisanych do ewidencji nie mogło przynieść zamierzonego rezultatu.
Mając na uwadze powyższe NSA wskazał, że rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę Sąd Wojewódzki uwzględni wyrażoną powyżej ocenę prawną, a zwłaszcza, iż okolicznością prawnie istotną jest w tej sprawie przekroczenie w ciągu roku przez skarżącego 24 punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego i ponownie oceni, czy w sytuacji, gdy w niniejszym postępowaniu skarżącemu nie przysługiwało uprawnienie do kwestionowania wpisów dokonanych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 190 zd. 1 p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa dokonana w przedmiotowej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny nie pozostawia żadnych wątpliwości co do bezzasadności skargi. Skoro skarżący nie może kwestionować ilości uzyskanych punktów, a tych, co wynika z pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z [...] lipca 2012 r. (k. 1 akt adm.), skarżący w okresie od [...] lutego do [...] grudnia 2011 r. uzyskał 27, bezspornie zaistniały podstawy do zastosowania art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym (w wersji obowiązującej w dacie rozstrzygania przez organy obu instancji), stosownie do którego badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1.
Należy jeszcze dodać, że skarżący mylnie interpretuje powyższy przepis uznając, że decyzja o skierowaniu go na badania powinna być wydana w okresie roku od daty naliczenia pierwszych punktów. Jest to pogląd błędny, albowiem decydujące jest przekroczenie 24 punktów w przeciągu roku, natomiast sama decyzja może zostać wydana później, co nie wpływa w żaden sposób na ustalenie, że kierujący przekroczył dopuszczalną liczbę punktów. Dodatkowo trzeba wskazać, że kwestię tę regulował art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Skoro skarżący w okresie krótszym niż rok uzyskał ponad 24 punkty, nie mogły one zostać wykreślone po upływie roku od naruszenia. Kwestia ta ma jednak jedynie informacyjny charakter dla skarżącego, ponieważ, co wskazano wyżej, nie mógł on w niniejszym postępowaniu kwestionować ilości znajdujących się w ewidencji punktów.
Biorąc pod uwagę powyższe skargę należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić jako bezzasadną.