Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) oraz art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, Komendant Wojewódzki Policji w B. zwrócił się do Starosty T. o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji T. Z. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień.
Swój wniosek uzasadnił okolicznością, iż T. Z. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, przez co przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W dniu 27 sierpnia 2015 r. T. Z. złożył do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. wniosek o wstrzymanie wykonania wniosku z dnia [...] sierpnia 2015 r. o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Pismem z dnia [...] września 2015 r. Komendant Wojewódzki Policji w B. wyjaśnił skarżącemu, iż w okresie od [..] października 2014 r. do [...] lipca 2015 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego i związku z powyższym uznał za zasadne skierowanie strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz skierowanie na badania psychologiczne. Komendant wskazał także, że za wykroczenia z dnia [...] lipca 2015 r. została na skarżącego nałożona grzywna w drodze mandatu karnego kredytowanego.
W piśmie z dnia 25 września 2015 r. złożonym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. skarżący wniósł ponownie o wstrzymanie wykonania wniosku z dnia [...] sierpnia 2015 r. o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
W odpowiedzi na powyższe Komendant Wojewódzki Policji w B. wyjaśnił pismem z dnia [...] października 2015 r., że sposób punktowania i liczba punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego określone zostały w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Komendant podkreślił, że punkty są przypisane konkretnemu wykroczeniu z mocy samego prawa. Wskazał także, że w przypadku jakiejkolwiek wątpliwości, co do słuszności nałożenia mandatu karnego przysługiwało stronie prawo do odmowy jego przyjęcia, jednakże z prawa tego skarżący nie skorzystał przyjmując mandat kredytowany.
Skarżący T. Z. pismem z dnia 9 listopada 2015 r. wniósł skargę na czynność z zakresu administracji publicznej polegającą na odmowie usunięcia punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie podnosząc, że wpisanie oraz usunięcie punktów z ewidencji stanowi czynność materialnotechniczną, która podlega kontroli sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Wskazał na przepisy prawa regulujące problematykę przypisywania kierowcom naruszającym przepisy ruchu drogowego punktów w ewidencji i poinformował, że zgłoszone żądanie nie może być uwzględnione, ponieważ szkolenie miało miejsce już po przekroczeniu przez kierowcę dopuszczalnej ustawowo liczby punktów.
Na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 29 stycznia 2016r. wezwano skarżącego do wykazania w terminie 7 dni, czy złożył do organu pisemne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, pod rygorem uznania, że z takim wezwaniem nie występował.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył kopie dokumentów, które w jego ocenie stanowiły między innymi wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana "Ppsa".
Stosownie do art. 57 § 1 pkt 1 – 3 Ppsa, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;
- 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy;
- 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. Z art. 134 § 1 Ppsa wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd związany jest jednak przedmiotem zaskarżenia, który wyznacza granice sprawy sądowoadministracyjnej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 Ppsa, nie będąc decyzjami ani postanowienia mi cechują się władczym i jednostronnym charakterem, podejmowane są w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej i dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa (por. uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r. I OPS 3/07; A. Kisielewicz, Akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] Instytucje Procesu Administracyjnego i sądowo administracyjnego. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Ludwikowi Żukowskiemu. Przemyśl-Rzeszów 2009).
Warunkiem dopuszczalności skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, jest skierowanie do właściwego organu przed wniesieniem skargi wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności (art. 52 § 3 Ppsa). W takim przypadku, jak stanowi art. 53 § 2 Ppsa, skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Wyjaśnienia wymaga, że zagadnienie przypisywania kierowcom naruszającym przepisy ruchu drogowego punktów reguluje ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 600) dalej zwana: "Ukr" (zob. art. 98), która zastąpi odpowiednie unormowania zawarte w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) dalej zwana: "Prd" oraz przepisach wykonawczych wydanych na jej podstawie. Niemniej, z uwagi na treść art. 139 pkt 3 Ukr, ustawa ta w zakresie dotyczącym m.in. przepisu art. 98 (określającego zasady punktowania za naruszenie przepisów ruchu drogowego) oraz art. 136 ust. 1 – 3 (określających zasady przenoszenia wpisów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, o której mowa w art. 130 Prd, do centralnej ewidencji kierowców), weszła w życie dopiero z dniem 4 stycznia 2016 r. Tak więc w stosunku do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nadal zastosowanie mają przepisy Prd dotyczące ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez komendantów wojewódzkich Policji i dokonywania w niej wpisów punktów za stwierdzone naruszenia przepisów ruchu drogowego.
Wskazać również należy, że w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych zasadnie przyjęto, że wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, podobnie jak odmowa usunięcia wpisu, ma charakter czynności materialnotechnicznej – czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 września 2014 r. I OSK 1968/14, z dnia 30 sierpnia 2011 r. I OSK 1413/11, z dnia 9 marca 2010 r. I OSK 329/10, wyroki: z dnia 4 kwietnia 2013 r. I OSK 127/13 i z dnia 15 września 2010 r. I OSK 1456/09). W obu bowiem przypadkach organ administracji publicznej w sposób jednostronny i władczy rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu, jako że z wpisem do ewidencji kierowców łączą się określone w ustawie uprawnienia i obowiązki osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami.
Z tego też powodu co do zasady dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego zarówno na sam wpis, jak i na odmowę wykreślenia wpisu ("usunięcia" punktów) z ewidencji kierowców; droga sądowa jest zatem dopuszczalna.
Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący pismem z dnia 28 sierpnia 2015 r. zwrócił się do organu o usunięcie punktów z ewidencji kierowców, a ten odmówił uwzględnienia tego żądania. Stanowisko organu zostało wyrażone w piśmie z dnia [...] września 2015 r. Po jego otrzymaniu skarżący nie skierował jednak do organu w przepisanym terminie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, lecz wniósł od razu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na czynność materialnotechniczną polegającą na odmowie usunięcia punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. Na tę właśnie odmowę skarżący był obowiązany w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. wnieść na piśmie w terminie czternastu dni od dnia otrzymania odpowiedzi, wezwanie do organu o usunięcie naruszenia prawa. Tymczasem skarżący przed wniesieniem skargi nie wystąpił z takim wezwaniem, a więc nie wyczerpał przysługującego mu w postępowaniu administracyjnym środka zaskarżenia. W ocenie Sądu pismo skarżącego z dnia 17 listopada 2015 r. skierowane do Komendanta Miejskiego Policji w B. nie można uznać za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W świetle wskazanych okoliczności, skarga jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu na postawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy nie było podstaw także do rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Sąd, na podstawie art. 247 ppsa odstąpił zatem od merytorycznego jego rozpatrywania. Zgodnie z treścią wskazanego powyżej przepisu prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, iż o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia, sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 ppsa, a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012 r., II GZ 101/12, LEX nr 1145541).