Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] stycznia 2024 r. K. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] i wcześniejszą decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. P. z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...].
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej odrzucenie, wskazując, że nigdy nie wydało decyzji z dnia [...] stycznia 2024 r. o nr [...] w sprawie K. P..
Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 lutego 2024 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia przez sprecyzowanie skargi i wskazanie, czy stanowi ona skargę na:
- a) decyzję, postanowienie lub inny akt organu – jeśli tak, należy wskazać w sposób jednoznaczny skarżony akt lub nadesłać jego kserokopię,
- b) czynność, bezczynność lub przewlekłość postępowania - jeśli tak, należy określić zaskarżoną czynność lub wskazać w rozpoznaniu jakiej sprawy organ pozostaje bezczynny lub działa przewlekłe.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca nadesłała kserokopię skarżonej decyzji Burmistrza K. P. z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...]. w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie skarżącej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.).
Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w przywołanym wyżej art. 52 § 2 P.p.s.a. przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności daje natomiast stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego "każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji".
W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła ze skargą na decyzję Burmistrza K. P. z dnia [...] stycznia 2024 r., nr [...]. w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Burmistrz K. P. działał w niniejszej sprawie jako organ I instancji i stąd też od wydanej decyzji przysługiwało skarżącej prawo złożenia w terminie 14 dni odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca z tego uprawnienia skorzystała. Tymczasem wniosła ona skargę na decyzję organu I instancji.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że wniesiona skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu, gdyż zaskarżeniu do Sądu mogła podlegać tylko decyzja organu II instancji, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wobec tego skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 P.p.s.a.
Z uwagi na odrzucenie skargi Sąd na podstawie art. 247 P.p.s.a. odstąpił od merytorycznego rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z treścią wskazanego powyżej przepisu, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 28.03.2012 r., II GZ 101/12, LEX nr 1145541).