Uzasadnienie
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T., działając na podstawie art. 154 oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] w sprawie odmowy zmiany decyzji dot. cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami.
Wydanie zaskarżonej decyzji miało miejsce w toku postępowania administracyjnego o następującym przebiegu:
Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] Prezydent Miasta T., działając na podstawie art. 154 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] o cofnięciu S. G. uprawnienia do kierowania pojazdami.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] marca 2005 r. Komendant Miejski Policji w T. skierował S.G. na badania lekarskie z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Wobec tego, że strona nie przedstawiła w wyznaczonym terminie wyniku badań Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. cofnął uprawnienia do kierowania pojazdami. Strona wykonała badania w dniu [...] lipca 2009 r. uzyskując orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z wyznaczoną jednocześnie datą kolejnego badania na dzień [...] lipca 2014 r. W lipcu 2016 r. pełnomocnik strony wystąpił z wnioskiem o uchylenie przedmiotowej decyzji w trybie art. 154 albowiem słuszny interes strony przemawia za takim rozstrzygnięciem.
Ponadto, organ podkreślił, że zmiana stanu prawnego nie stanowi uzasadnienia do wycofania decyzji z obrotu prawnego a także podkreślił, że w interesie społecznym jest, aby osobom które kierowały pojazdem w stanie nietrzeźwości, a także nie wykonały stosownych badań cofać uprawnienia do kierowania pojazdami.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, to jest art. 6, 7, 8, 80, 107 § 3 i art. 154 k.p.a.
Zaskarżoną, powołaną na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że stosownie do art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ustanawia przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby można było wzruszyć decyzję ostateczną: po pierwsze musi to być decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla strony, a po drugie za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Organ podkreślił, że wobec tego, że zarówno z wniosku skarżącego, jak i zebranego w sprawie materiału nie wynika, aby za pozytywnym rozpatrzeniem sprawy przemawiała przesłanka interesu społecznego, ocenie organów jak i sądu podlegało wystąpienie przesłanki słusznego interesu strony.
Zdaniem organu, uwzględnienie wniosku strony prowadziłoby do wydania decyzji sprzecznej z obowiązującymi w dacie wydania decyzji przepisami prawa, a w szczególności art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b w związku z art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że w przypadku, gdy kierujący kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol pojazdem i otrzymał od organu kontroli ruchu drogowego odpowiednie skierowanie, ma obowiązek poddać się badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu przez wskazane w rozporządzeniu placówki medyczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W przypadku zaś niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym przepisami prawa uprawniony organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym.
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że strona nie przedstawiła badań lekarskich przeprowadzonych przez wskazaną w rozporządzeniu jednostkę medyczną, mimo iż otrzymał, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, skierowanie na badania lekarskie, badania te wykonał dopiero po upływie 4 lat od skierowania. Również okoliczność, że przebywał w jednostce penitencjarnej pozostaje bez znaczenia dla okoliczność rozpatrywanej sprawy skoro w Areszcie Śledczym przebywał od czerwca do sierpnia 2005 r. Organ podkreślił, że w interesie społecznym leży, aby osoba która kierowała pojazdem będąc w stanie nietrzeźwości została poddana specjalistycznym badaniom lekarskim a jeśli się z tego obowiązku nie wywiązała - cofnięcie jej uprawnień do kierowania pojazdem.
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- 1. art. 7 k.p.a. przez błędne uznanie, iż pozytywne dla strony rozpatrzenie sprawy możliwe jest, gdy nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego, w sytuacji, gdy nie dokonano zestawienia interesu społecznego ze słusznym interesem strony i organ nie uzasadnił rozstrzygnięcia w tym zakresie;
- 2. art. 6 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że zmiana decyzji w przedmiotowej sprawie prowadziłaby do wydania decyzji sprzecznej z prawem i wyłącznie na tej podstawie wydania zaskarżonej decyzji;
- 3. art. 11 k.p.a. i art. 154 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że uwzględnienie wniosku strony prowadziłoby do wydania decyzji sprzecznej z obowiązującymi w dacie wydania decyzji przepisami prawa, a w szczególności Prawa o ruchu drogowym, a także niedostateczne odniesienie się do podniesionej przez stronę przesłanki pozaprawnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał swoje rozstrzygnięcie w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta T. z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] w sprawie odmowy zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami.
Przepis art. 154 § 1 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Powyższy przepis wyznacza przesłanki dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji, która jest zgodna z przepisami prawa albo podjęta została z naruszeniem przepisów prawa, które nie jest naruszeniem kwalifikowanym.
W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy decyzja, której wzruszenia domaga się strona w trybie art. 154 § 1 k.p.a., jest decyzją ostateczną. W ocenianej sprawie kwestia ostateczności decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] kwietnia 2005 r. nie jest sporna.
W drugiej kolejności niezbędne jest ustalenie treści rozstrzygnięcia, którego uchylenia lub zmiany domaga się strona postępowania, ponieważ ten element decyzji administracyjnej przesądza o tym, czy mamy do czynienia z decyzją, na mocy której decyzji strona (strony) nie nabyły prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie przyjmuje się zgodnie, że przez "nabycie praw" na mocy decyzji administracyjnej należy rozumieć ukształtowanie uprawnienie lub obowiązki materialnoprawne lub pozbawienie uprawnienia, cofnięcie obowiązku. Nabycie prawa na mocy decyzji należy też wiązać ze stwierdzeniem naruszenia obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 1744/16).
Do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek, bowiem nawet te decyzje "są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 260), a zatem są to decyzje, na mocy których strona nabyła prawo.
Decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wydana została w konsekwencji naruszenia obowiązków wynikających z przepisów prawa i jest decyzją, której nie można zaliczyć do nietworzącej praw nabytych. Oznacza to, że nie jest spełniona pierwsza przesłanka przesądzająca o dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] kwietnia 2005 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
W ocenie Sądu nie została również spełniona druga przesłanka dopuszczalności uchylenia (zmiany) decyzji na podstawie art. 154 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego stanowiąca, że za uchyleniem (zmianą) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Decyzja Prezydenta T. z dnia [...] kwietnia 2005 r. wydana została na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.).
Przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 stanowił, że decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5. Z kolei wskazany w podstawie prawnej art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b nakazywał, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlegał kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu.
Decyzja o cofnięciu uprawnień jest orzeczeniem związanym. Organ orzekający w sprawie nie kieruje się dowolnością, czy uznaniem administracyjnym. Zaistnienie stanu faktycznego w sprawie wypełniającego przesłanki powyżej zacytowanych przepisów skutkuje obowiązkiem organu do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Z powyższej analizy wynika konieczność zastosowania konsekwencji prawnej i nie daje organowi możliwości odstąpienia od nałożonego w normie materialnoprawnej obowiązku wydania decyzji o cofnięciu uprawnień. Przepisy nie pozostawiły organowi swobody działania nakazując wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień.
Oznacza to, że przy przepisach materialnoprawnych nakazujących organowi określone działanie w przypadku naruszenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa niemożliwe jest zastosowanie drugiej przesłanki art. 154 § 1 k.p.a., że za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Bez wpływu na wynik sprawy w tych okolicznościach pozostają zarzuty skargi.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.