Uzasadnienie
Burmistrz K. decyzją z [...] listopada 2022 r. nr [...] odmówił A. P. (tj. Skarżącemu) przyznania dodatku węglowego.
Powodem odmowy było ustalenie rodzaju paliwa spalanego przez Skarżącego w głównym źródle ogrzewania, który nie uprawnia do otrzymania świadczenia. Burmistrz uznał, że dodatek węglowy nie przysługuje, gdyż w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z [...] lipca 2022 r. Skarżący wskazał, że rodzajem stosowanego przez niego paliwa jest drewno kawałkowe. Dopiero w kolejnej deklaracji z [...] sierpnia 2022 r. Skarżący wskazał, że stosuje jako paliwo węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe.
Burmistrz podkreślił, że obowiązująca od 20 września nowelizacja ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym stanowi, że przy rozpatrywaniu wniosków o wypłatę dodatku węglowego będą uwzględniane jedynie te wpisy do centralnej ewidencji emisyjności budynków (w skrócie "CEEB"), w tym wpisy korygujące wcześniejsze deklaracje, które zostały wykonane do [...] sierpnia 2022 r. Wpis po tej dacie uznawany jest tylko w odniesieniu do nowych domów.
Odwołując się Skarżący podniósł, że w piecu pali zarówno węglem jak też drewnem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium") decyzją z [...] grudnia 2022 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium wskazało, że z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz.1692 ze zm., zwanej w skrócie "u.d.w.") wynika, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r. albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do CEEB. Z kolei art. 2 ust. 3 u.d.w. stanowi, że przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85 % węgla kamiennego.
Kolegium ustaliło, że Skarżący pierwszą deklarację złożył [...] lipca 2022 r. Zawarł w niej informację, że stosuje paliwo – drewno kawałkowe. W deklaracji korygującej, złożonej [...] sierpnia 2022 r. wnioskodawca zawarł natomiast informację, że rodzajem stosowanego paliwa jest węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe.
W ocenie Kolegium w sytuacji, kiedy strona złożyła deklarację i błędnie wskazała w niej źródło ciepła lub źródło spalania paliw, to uznać należy, że art. 15g u.d.w. nie daje możliwości przyznania dodatku w przypadku, gdy zmiana deklaracji po [...] sierpnia 2022r. jest dokonywana wyłącznie w celu nabycia prawa do dodatku.
Kolegium zwróciło uwagę, że art. 2 ust. 1 u.d.w. stanowi o wymogu zgłoszenia źródła ciepła, a nie złożenia deklaracji.
Zdaniem Kolegium powyższe oznacza, że istotne w sprawie o wypłatę dodatku węglowego są dane zgłoszone do ewidencji CEEB do [...] sierpnia 2022 r.. Ewentualne korekty złożone po tym dniu nie mogą być brane pod uwagę. Wobec tego złożona przez Skarżącego korekta deklaracji nie może być uwzględniona.
W skardze do sądu A. P. podniósł, że w deklaracji złożonej [...] maja 2022r. zaznaczył, że posiada kocioł na paliwo stałe tj. na węgiel, drewno itp. Wypełniając kolejną stronę deklaracji przeoczył postawienie jednego krzyżyka, dlatego złożył korektę. Skarżący wskazał, że jesienią lub wiosną przepala drewnem, natomiast zimą gdy są mrozy – węglem.
Skarżący zwrócił uwagę, że przy odmowie dodatku węglowego nie został pouczony o możliwości złożenia wniosku o dodatek na drewno, wskutek czego nie złożył do [...] listopada 2022 r. tego wniosku i tym samym został pozbawiony jego praw.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Materialnoprawną podstawę orzekania przez organy w niniejszej sprawie stanowił art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (w skrócie "u.d.w."), zgodnie z którym dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z przytoczonego przepisu wynika, że koniecznym do spełniania warunkiem dla otrzymania dodatku węglowego jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ogrzewania) przez wymienione w art. 2 ust. 1 u.d.w. urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 u.d.w. węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że źródłem ogrzewania w gospodarstwie domowym Skarżącego jest kocioł na paliwo stałe. Ze znajdującej się w aktach deklaracji z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków wypełnionej [...] lipca 2021 r. wynika, że w kotle tym spalany jest "drewno kawałkowe" (pkt B03 deklaracji). Z kolei według deklaracji wypełnionej [...] sierpnia 2022 r. Skarżący stosuje dwa rodzaje paliw: "węgiel i paliwa węglopochodne" oraz "drewno kawałkowe".
Organy obu instancji wyszły z założenia, że skoro zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w. uprawnionymi do dodatku węglowego są osoby prowadzące gospodarstwo domowe, którego głównym źródłem ciepła jest spalanie węgla kamiennego, brykietu lub peletu zawierającego co najmniej 85% węgla kamiennego, zaś w deklaracji CEEB złożonej przed [...] sierpnia 2022 r. wskazano jako rodzaj paliwa "drewno kawałkowe", to wnioskowany dodatek się nie należy.
W istocie, zgodnie z art. 2 ust. 15 u.d.w. wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Powyższy przepis nadaje zatem szczególną rolę oświadczeniom strony zawartym w deklaracji CEEB. Organy obu instancji błędnie jednakże uznały, że oświadczenie to, o ile zostało złożone przed 11 sierpnia 2022 r., jest jedynym źródłem ustalania stanu faktycznego i nie może być zmianie lub weryfikowane.
W kontrolowanej sprawie organy nie wzięły pod uwagę przepisów zawartych w art. 2 ust. 15 a-15e u.d.w. Przepisy te zostały dodane mocą art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1967 - dalej "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r. W myśl zaś art. 52 ww. ustawy do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą. Dodane nowelizacją przepisy, wobec wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego [...] września 2022 r. miały zastosowanie w sprawie.
Zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w. dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
- 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519);
- 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
- a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140),
- b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 i 2140),
- c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202, 1692 i 2687),
- d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r. poz. 1561 i 2456);
- 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Treść powyższego przepisu jednoznacznie zatem wskazuje, że o ile deklaracja CEEB jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego organ dokonuje weryfikacji wniosku o przyznanie dodatku węglowego, to nie jest to jedyny dowód w sprawie podlegający uwzględnieniu. Organ może weryfikować wniosek w oparciu o dokumenty wskazane przykładowo w art. 2 ust. 15a u.d.w. Jest to katalog otwarty, nie wyklucza on zatem innych dowodów pozwalających na ustalenie okoliczności istotnych dla wyniku sprawy o przyznanie świadczenia. Takim dowodem z pewnością będzie treść ewentualnych dokumentów przedkładanych przez stronę na okoliczność wykazania, że spełnia ona warunki do przyznania dodatku węglowego.
Druga ważna nowelizacja do ustawy o dodatku węglowym wprowadzona została wprowadzona mocą ustawy z 27 października 2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236). Weszła ona w życie od 3 listopada 2022 r. i w świetle jej art. 31 ust. 1, podobnie jak ww. nowelizacja z 19 września 2022 r. ma zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych przed tym dniem, a zatem również do sprawy niniejszej, którą zakończono zaskarżoną decyzją wydaną 5 grudnia 2022 r. Na skutek rzeczonej nowelizacji do art. 2 u.d.w. dodano ust. 15f i 15g. W treści ust. 15f określono, że w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia prawa do tego dodatku.
Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. W takim przypadku organ ten przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Zgodnie natomiast z ust. 15g, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym także, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust.
1. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wpis do centralnej ewidencji emisyjności budynków, dokonywany jest przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z urzędu bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 5 maja 2023 r., sygn. II SA/Gl 210/23, LEX nr 3555012), że z treści zaprezentowanych wyżej unormowań nowelizujących ustawę o dodatku węglowym wynika jasno, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie, a w szczególności do ustalenia rzeczywistego źródła ciepła wykorzystywanego w jej gospodarstwie domowym. Cel tych przepisów polega więc niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia pieniężnego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe.
Warto przy tym zwrócić uwagę, że w świetle wspomnianych regulacji dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f), jak i takiej, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 2 ust. 15g). W tym kontekście nie budzi wątpliwości, że sporny dodatek tym bardziej może zostać przyznany osobie, która - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – wskazała rodzaj paliwa spalanego w głównym źródle ogrzewania w wyniku korekty wcześniej złożonej deklaracji, nawet jeżeli korekta nastąpiła już po 11 sierpnia 2022 r.
Tak więc ustawa o dodatku węglowym w brzmieniu nadanym powyższymi nowelizacjami obliguje organ do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła i paliwa w nim spalanego w gospodarstwo domowym osoby ubiegającej się o oświadczenie. Ustalenia te powinny zostać dokonane przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem w rozpoznanej sprawie organy administracyjne - poza naruszeniem norm materialnoprawnych zawartych w art. 2 ust. 15a, ust. 15g i ust. 15f ustawy o dodatku węglowym uchybiły także tej zasadzie wydając negatywne rozstrzygnięcia pomimo posiadania wiedzy o korekcie deklaracji złożonej do ewidencji CEEB i ignorując stanowisko Skarżącego o tym, iż pierwotnie złożona deklaracja rozmijała się ze stanem faktycznym w wyniku omyłki składającego ten dokument.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę organ rozstrzygnie sprawę po uzupełnieniu postępowania dowodowego odnośnie rodzaju używanego przez Skarżącego paliwa, stosownie do powyższego stanowiska Sądu.