Uzasadnienie
Prokurator Prokuratury Rejonowej Bydgoszcz-Południe wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na uchwałę Rady Gminy Nowa Wieś Wielka z dnia 2.10.2019 r. nr VII/70/19 w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego w Gminie Nowa Wieś Wielka oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania w zakresie § 1 pkt 19 załącznika do zaskarżonej uchwały, zarzucając istotne naruszenie prawa - art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 9a ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1309 ze zm.) oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 506) poprzez wprowadzenie zapisu o udziale w Zespole Interdyscyplinarnym ekspertów i przedstawicieli innych instytucji bez prawa głosu, jak zapisu wykraczającego poza delegację ustawową.
Skarżący wskazał, że akt prawa miejscowego powinien być wydawany na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego. Granice upoważnienia zostały określone min. w art. 9a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Organ samorządu realizujący ustawowa normę kompetencyjną w zakresie tworzenia aktu prawa miejscowego zobligowany jest zatem do podjęcia tego aktu w granicach upoważnienia ustawowego i zgodnie z treścią ustawy. Odnieść to należy zarówno do zakresu spraw, które maja być objęte regulaminem, jak również do zakazu obejmowania, zastępowania czy zamieniania w nim materii bądź zamieszczania w nim zapisów sprzecznych z aktami prawnymi wyższego rzędu. Przekroczenie delegacji ustawowej stanowi przy tym naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji RP.
W ocenie Skarżącego, Rada Gminy Nowa Wieś Wielka, stanowiąc uchwałę, nie była uprawniona do obierania prawa głosu przedstawicielom innych instytucji, o których mowa w pkt 5 art. 9a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie i ograniczania zakresu ich udziału wyłącznie do opiniowania, informowania i edukowania, skoro takich ograniczeń nie przewiduje zapis powołanego przepisu ustawy.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Nowa Wieś Wielka wniosła o umorzenie postępowania z uwagi na podjęcie 28.01.2020 r. uchwały, która wyeliminowała z obrotu prawnego uchwałę będącą przedmiotem skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o umorzenia postępowania. Wniosek ów organ poparł argumentem podjęcia uchwały, która wyeliminowała z obrotu prawnego uchwałę będącą przedmiotem skargi. Wskazać należy, że co do zasady utrata mocy obowiązującej przez akt prawa miejscowego kontrolowany przez sąd administracyjny nie czyni postępowania w tym przedmiocie bezprzedmiotowym i nie zawsze implikuje tym samym konieczność jego umorzenia. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, sąd umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z przyczyn innych, niż wskazane w pkt 1 (cofnięcie skargi) i pkt 2 (śmierć strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania). Z bezprzedmiotowością postępowania, o której mowa w tym przepisie, mamy do czynienia w sytuacji, gdy po wniesieniu skargi, w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia.
W odniesieniu do aktów o charakterze normatywnym, do jakich należą akty prawa miejscowego, samo ich wyeliminowanie z porządku prawnego nie stanowi jednak jeszcze okoliczności skutkującej bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego. Nie wyklucza to bowiem zbadania zgodności z prawem zapisów takiego aktu, jeżeli znajdowały one zastosowanie do sytuacji z okresu poprzedzającego ich uchylenie, a więc z okresu ich obowiązywania i mogły wywołać skutki prawne.
Dostrzec należy, że radzie gminy nie przysługuje kompetencja do stwierdzenia nieważności własnego aktu i podjęcia uchwały, która wywierałaby skutek prawny ex tunc, tj. z mocą wsteczną. Może ona jedynie zmienić lub uchylić swoją uchwałę ze skutkiem ex nunc, tj. z chwilą wejścia w życie uchwały zmieniającej lub uchylającej. Tymczasem stwierdzenie przez sąd nieważności zaskarżonej uchwały wyklucza ją z porządku prawnego ze skutkiem ex tunc. Skutki stwierdzenia nieważności uchwały przez sąd są zatem dalej idące. Dlatego w przypadku zmiany lub uchylenia zapisów zaskarżonej uchwały przez organ stanowiący gminy po wniesieniu skargi do sądu, kontrola sądowa jest wymagana ze względu na skutki prawne wywołane zaskarżonym aktem. Wyeliminowanie skutków prawnych nielegalnego aktu możliwe jest bowiem w przypadku uprzedniego stwierdzenia nieważności tego aktu. Jeśli zatem zaskarżona uchwała wywołała skutki prawne, jej zmiana lub uchylenie nie czyni zbędną kontroli sądowej i nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że z akt sprawy oraz z treści zaskarżonego zapisu uchwały nie wynika, aby wywołała ona skutki prawne, co implikowało orzeczenie o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa.