Uzasadnienie
W dniu 26 maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął kolejny wniosek (formularz PPF) S.C. o przyznanie prawa pomocy w tym przypadku w zakresie całkowitym tj.: zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Wniosek uzasadnił trudną sytuacją materialną i zdrowotną oraz tym, że zamierza złożyć skargę kasacyjną od zapadłego w przedmiotowej sprawie wyroku. Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz pełnoletnim bezrobotnym synem. Dochód miesięczny gospodarstwa składający się ze świadczeń rentowych wynosi łącznie [...] zł. Małżonkowie są współwłaścicielami mieszkania o powierzchni [...] m2. Oświadczył, że nie posiadają oszczędności oraz przedmiotów wartościowych.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zważył, co następuje
Należy zaznaczyć, iż prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 244 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Przepis art. 245 p.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tyko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Następuje w sytuacji, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny.
W świetle przedstawionej przez zainteresowanego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku, ponieważ istotne w przedmiotowej sprawie jest to, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zaś przepis wyraźnie wskazuje, że w tym stanie rzeczy powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości wskazanej powyżej – tym samym nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie.
Stwierdzić należy, że strona ponosi wydatki związane ze swym utrzymaniem, co nie jest kwestionowane, chociaż nie zostało przez nią w ogóle podniesione (z wyjątkiem zakupu lekarstw). Z drugiej jednak strony wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.
Kolejną kwestią jest wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku również pod uwagę jest brany jedynie czynnik majątkowy a nie czynnik skomplikowania sprawy. Podobnie jak w przypadku zwolnienia od kosztów sądowych skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów w celu ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku w swoim utrzymaniu.
Warto również zauważyć, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Tymczasem w niniejszej sprawie na uwagę zasługuje fakt, że na mocy postanowienia orzekającego z dnia 24 stycznia 2014 r. skarżący został zwolniony od kosztów sądowych tj. od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł oraz opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 2 kwietnia 2014 r. Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 2 kwietnia 2014 r. skarżący stawił się osobiście, przedstawiając argumenty. Z powyższego bezspornie wynika, że skarżący miał zapewniony udział w postępowaniu sądowym, z którego to czynnie korzystał nie ponosząc przy tym żadnych kosztów.
Jednakże argumentacja przedstawiona w formularzu PPF, że zamierza przedłożyć skargę kasacyjną i w związku z tym wnosi o przydzielenie mu adwokata nie jest przekonywująca, ponieważ nie ma on obowiązku składania skargi kasacyjnej zaś z przedłożonego wniosku wynika, że wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wyżej wskazano o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku decyduje sytuacja majątkowa skarżącego – ta natomiast nie uzasadnia jak wyżej podniesiono na pozytywne rozpatrzenie wniosku.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.