Uzasadnienie
W dniu 19 lutego 2014 r. A.K. złożył osobiście w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Bydgoszczy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku ww. wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną W.K., że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz, że miesięczny dochód brutto rodziny wynosi [...] zł, na który składa się wynagrodzenie ze stosunku pracy W.K. w kwocie [...] zł oraz renta wnioskodawcy w wysokości [...] zł. Zaznaczył przy tym, że nie posiada żadnych oszczędności i, że nie stać go na kredyt z banku.
Ponadto wyjaśnił, że miesięczne koszty utrzymania lokalu, w tym czynsz i opłata za energię, wahają się w granicach [...] zł, oraz że resztę dochodu rodziny pochłania koszt zakupu leków, żywności, środków czystości, odzieży, obuwia i innych okazjonalnych zakupów oraz koszt dojazdów żony do pracy.
Postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy oddalił ww. wniosek A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podkreślając, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a to zaś stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Od wskazanego postanowienia A.K. wniósł sprzeciw, domagając się przyznania prawa pomocy w całości. Podkreślając, że koszt sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata wynosi [...] zł, wnioskodawca stwierdził, że nie ma możliwości finansowych poniesienia takiego wydatku, zwłaszcza że dochody jego i jego żony, które przedstawił we wniosku o prawo pomocy stanowią dochody brutto, w związku z czym do dyspozycji z żoną ma jedynie kwotę netto tego dochodu, a więc [...] zł, którą to przeznacza na czynsz i energię elektryczną – [...] zł, leki dla niego i żony – [...] zł, ubezpieczenie – [...] zł, żywność – [...] zł, środki czystości – [...] zł, bilet miesięczny dla żony na dojazd do pracy – [...] zł, wyjazdy na wizyty lekarskie – [...] zł, zakup odzieży – [...] zł. Z przytoczonych wydatków wynika, w jego ocenie, że miesięczny dochód netto wykorzystuje wraz z żoną prawie w całości oraz, że nie jest on w stanie gromadzić oszczędności.
Wnioskodawca zakwestionował także stanowisko Referendarza sądowego wyrażone w postanowieniu z dnia 7 marca 2014 r., iż koszty sądowe, jako należności publicznoprawne, powinny być uiszczana w pierwszej kolejności. Zaznaczył też, że nie może pozwolić sobie na zaległości w bieżących opłatach, zaniechanie zakupu leków i żywności, gdyż doprowadziłoby to do zadłużenie i pogorszenia się jego stanu zdrowia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. Nr 270, zwanej dalej ppsa), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Przesłanki przyznania przez Sąd osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zostały określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wyraźnie wynika, iż jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd rozpatrując wniosek strony w tym przedmiocie, są możliwości zarobkowe i potrzeby finansowe strony i jej rodziny. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot "...gdy osoba wykaże..". Znajduje to dodatkowe potwierdzenie w treści art. 252 § 1 ppsa, który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, oraz w przypadku wniosku osoby fizycznej o stanie rodzinnym.
Rozpatrując przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd miał na uwadze, iż łączny dochód osiągany przez wnioskodawcę oraz pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym żonę wnioskodawcy, wynoszący łącznie [...] zł brutto, a netto [...] zł, nie pozwala na uznanie, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a więc że zachodzi przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu wykazana przez wnioskodawcę sytuacja materialna, a w szczególności stały comiesięczny dochód dwóch osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wynoszący w przeliczeniu na jedną osobę w gospodarstwie domowym [...] zł netto miesięcznie, nie uzasadnia niemożliwości poniesienie przez A.K. żadnych kosztów postępowania sądowego, lecz przeciwnie świadczy o możliwości ich poniesienia, zważywszy gdy się uwzględni wysokość wpisu od skargi kasacyjnej wznoszącego 100 zł oraz okoliczność, iż w postępowaniu sądowo-administracyjnym zwolnienie od kosztów w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy i, że powinno być ono stosowane wobec osób żyjących w ubóstwie lub tak trudnej sytuacji materialnej, że bez większych możliwości można przyjąć, iż taka osoba nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nawet tych najniższych.
Nadto należy podkreślić, iż również w zakresie przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, jedynym kryterium które należy rozpatrzyć w tym zakresie są, tak samo jak w przypadku zwolnienie od kosztów sądowych, możliwości finansowe strony i jej rodziny, które w ocenie Sądu wnioskodawca i jej mąż posiadają. Biorąc więc pod uwagę stały, comiesięczny łączny dochód wnioskodawcy i jego żony ([...] zł brutto, [...] zł netto) oraz fakt, że nie wszystkie ze wskazanych przez wnioskodawcę wydatków, stanowią wydatki konieczne do poniesienia każdego miesiąca (np. zakup odzieży, wyjazdy na wizyty lekarskie – [...] zł) Sąd stwierdził, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Należy przy tym zaznaczyć, iż A.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, które przysługuje gdy nie jest się w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, tymczasem w uzasadnieniu sprzeciwu wskazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i żony. Oznacza to, iż sam wnioskodawca przyznał, że jest w stanie ponieść jakieś koszty postępowania, a nie stać go jedynie na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i żony. Ponadto w przypadku posiadania majątku, a taki stanowi mieszkanie o wielkości [...] m2, istotne jest, że posiadany majątek może służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, lex nr 393645). Brak woli wzięcia pożyczki, w sytuacji możliwości jej spłaty, chociażby długoterminowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ppsa, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przytoczony ppsa art. 255 ppsa jest nie tylko podstawą prawną dla podjęcia działań umożliwiających prawidłową ocenę sytuacji materialnej strony, ale również stanowi regulację która pozwala stronie na uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie okażą się wystarczające do stwierdzenia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa.
Wobec tego oraz okoliczność, że strona nie przedłożyła żadnego dokumentu potwierdzającego jej sytuację majątkową i finansową, pomimo wezwania Sądu z dnia 1 kwietnia 2014 r., należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Bez dokumentów potwierdzających przywołane we wniosku o prawo pomocy okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony, dokładnych danych dotyczących ponoszonych przez nią co miesiąc wydatków i źródeł dochodu, Sąd nie ma podstaw do zastosowania instytucji prawa pomocy, opartej w przedmiotowej sprawie na przesłance z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 a contrario ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.