Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Burmistrza[...], działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 16a, art. 20, art. 23, art. 24, art. 24a, art. 25, art. 26, art. 27, art. 30, ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm., zwanej w skrócie "u.ś.r.") § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2012 r., poz. 959) i rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r., poz. 3) oraz art. 104 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (j. t: Dz. U. 2013 r., poz. 267), odmówił przyznania skarżącej A. Ś. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką D. Ś. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż zgodnie z art. 16a ust. 2 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r. tj. 623,00 zł. Organ ustalił, że dochód w rodzinie wnioskodawczyni stanowi wyłącznie renta jej matki (zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w[...]). Miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 702,57 zł, przekraczając powyższe kryterium dochodowe.
Ponadto organ ustalił, że D. Ś. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wynika z niego, iż niepełnosprawność istnieje od 8 grudnia 2010 r. Natomiast wnioskodawczyni do dnia 31 grudnia 2010 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...]jako bezrobotna. Następnie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na matkę.
W tej sytuacji organ uznał, że wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zakwestionowała stanowisko organu I instancji, podnosząc, iż z uwagi na stan zdrowia matki, nie może podjąć żadnej pracy, ponieważ matka wymaga stałej opieki. Zwróciła również uwagę, iż podejmując się opieki nad mamą, nie zrezygnowała z rejestracji w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna ze względu na przysługujące w takim przypadku ubezpieczenie zdrowotne. Wskazała, że także ona posiada orzeczenie o stwierdzonym stopniu niepełnosprawności (stopień lekki), datującym się od 1 grudnia 2009 r. Orzeczenie zostało wydane na okres do 30 września 2014 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżą decyzję.
Kolegium, podobnie jak organ I instancji, zwróciło uwagę, że zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki, w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty kryterium dochodowego, wynoszącego 623 zł netto. Ten warunek nie został w niniejszej sprawie spełniony, bowiem dochód na osobę w rodzinie wynosi 702,57 zł.
Kolejny z warunków, który zdaniem organu odwoławczego należało spełnić, składając wniosek o tę formę pomocy, odnosi się do rezygnacji z zatrudnienia, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, albowiem A. Ś. nigdy nie pracowała.
Odnosząc się do argumentu strony zawartego w treści odwołania, organ odwoławczy wskazał, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie może być traktowany jako wynagrodzenie za świadczenie pomocy przez dorosłe dziecko swoim rodzicom, a taka sytuacja niewątpliwie miałaby miejsce w przypadku uwzględnienia odwołania
W skardze do sądu A. Ś. po raz kolejny zakwestionowała zgodność z prawem wydanych w sprawie rozstrzygnięć organów administracji i szeroko opisała schorzenia swojej matki oraz swoje, niedogodności życiowe związane z ciągłym leczeniem, a także wysokość ponoszonych kosztów leczenia. Skarżąca nie zakwestionowała prawidłowości wyliczeń dochodu dokonanego przez organy na potrzeby rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez nią wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe.
Na wstępie zwrócić należy uwagę, że specjalny zasiłek opiekuńczy, obok zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego należy do grupy świadczeń opiekuńczych uregulowanych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). Wprowadzony został ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), zgodnie z którą w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodano art. 16a, określający przesłanki uzyskania i wysokość specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2013 r.
Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., czyli kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 ustawy).
W przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje (art. 16a ust. 3 u.ś.r.).
Tylko łączne spełnienie powyższych przesłanek uprawnia daną osobę do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego - w sytuacji gdy nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 16a ust. 8 u.ś.r.
Organy administracji, nie naruszając przepisów prawa, w szczególności przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych określających sposób wyliczenia dochodu (art. 3 pkt 1, art. 16a ust. 4 pkt 2 u.s.r.), ustaliły, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 702,57zł, przekraczając określone wyżej kryterium dochodowe. Ustalenia tego skarżąca nie kwestionuje.
Jak wynika z wcześniejszych rozważań, już samo przekroczenie kryterium dochodowego uzasadnia odmowę przyznania przedmiotowego świadczenia.
Ponadto należy mieć na względzie, że w myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548), osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej). Niezależnie zatem, czy osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy pobierała świadczenie pielęgnacyjne, czy też występuje o to świadczenie po raz pierwszy, dla uzyskania zasiłku musi spełnić wymogi określone przepisami obecnie obowiązującymi.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie została zatem spełniona jedna z wymaganych (koniecznych) przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. kryterium dochodowe, które zostało przekroczone. Należy wskazać, że kryteria dochodowe określone w ustawie, od których uzależnione jest przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego są bezwzględnie obowiązujące i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy, mając na przykład na względzie zaistniałą trudną sytuację finansową, społeczną, czy też np. prawną strony, a wobec tego żadne inne, niż określone w ustawie kryteria, nie mogą decydować o przyznaniu przedmiotowego świadczenia.
Na marginesie, jedynie informacyjnie wskazać należy, iż istnieje wprawdzie problem konstytucyjny dotyczący tego, czy osoba, która nie podejmuje pracy, jest osobą rezygnująca z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust. 1 u.ś.r. Rozwiązanie tego problemu nie ma jednakże wpływu na wynik niniejszej sprawy, gdyż w przypadku skarżącej zostało przekroczone kryterium dochodowe, a jak wyżej wskazano – samo przekroczenie kryterium dochodowego jest wystarczającą podstawą odmowy przyznania świadczenia.
Ze względu na powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) Sąd oddalił skargę.