Uzasadnienie
Decyzją personalną nr [...] z [...] 2004 r. Dyrektor Zakładu Karnego w K. przyznał A. C. zwrot kosztów poniesionych na ochronę prawną w wysokości 420 zł. Jako podstawę prawną przyznanego świadczenia powołano art. 104 kpa, art. 31 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 4, art. 66 ust. 2 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 207, poz. 1761 ze zm. z 11.12.2002 r.) w zw. z art. 1 § 2 ustawy Kodeks karny i § 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. z 03.10.2002 r.).
W stosunku do A. C. toczyło się postępowanie karne, zakończone umorzeniem postępowania z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynu. Zgodnie z art. 66 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi przysługuje zwrot kosztów poniesionych na ochronę prawną, jeżeli postępowanie karne, wszczęte przeciwko niemu o popełnienie przestępstwa w związku z wykonywaniem czynności służbowych, zostaje prawomocnie umorzone z powodu braku cech przestępstwa lub zakończone wyrokiem uniewinniającym. Z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynu, stosownie do art. 1 § 2 kk należało stwierdzić, że czyn nie stanowi przestępstwa i przyznać zwrot minimalnej stawki kosztów poniesionych na adwokata.
W odwołaniu A. C. zakwestionował wysokość przyznanej kwoty. Zdaniem odwołującego, powinna być przyznana kwota w wysokości kosztów faktycznie poniesionych.
Decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z [...] 2004 r. nr [...] utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Uznano, że nie było podstaw do podniesienia o 20% minimalnej stawki, zgodnie z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie, gdyż oprócz rachunków nie było innych dokumentów stwierdzających korzystanie przez odwołującego się z obrońcy podczas 12 wymienionych w uzasadnieniu dni rozpraw.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w K., względnie uchylenie obu decyzji. Skarżący zarzucił obrazę art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 66 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zw. z art. 19 ustawy o podatku od towarów i usług, polegającą na błędnym zastosowaniu przez organ I i II instancji stawki minimalnej przy obliczaniu refundacji za pomoc prawną, obrazę art. 10 § 1 kpa polegającą na uniemożliwieniu ustosunkowania się do zebranych dowodów, obrazę art. 61, 67 § 1 w zw. z art. 80, 78 § 1, 86 § 1 kpa przez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i nie rozważenie w sposób wszechstronny materiału dowodowego, obrazę art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa przez nie ustosunkowanie się do zarzutów.
Zdaniem skarżącego organ powinien zwrócić wszystkie poniesione przez niego koszty i bez znaczenia jest termin wystawienia faktury i dowodu wpłaty pieniędzy na konto kancelarii adwokackiej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Skarżący nie zgłaszał wniosków i żądań w toku prowadzonego postępowania. Brak szczegółowego wyliczenia kosztów w fakturach, wskazania czego dotyczą i wystawienie faktur przed terminami rozpraw, uzasadnia zwrot tylko minimalnej stawki kosztów zastępstwa procesowego określonego w cyt. rozporządzeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) w sprawach osobowych stosuje się tryb decyzyjny na zasadach i w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Definicja spraw osobowych zawarta jest w ust. 2 cyt. przepisu.
Przez sprawy osobowe należy rozumieć: mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska, przenoszenie i zwalnianie ze stanowisk, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, ustalanie uposażeń oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, rozwiązaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy.
Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji staje się konieczne ustalenie, czy na takich też zasadach należy przyznać zwrot kosztów poniesionych przez funkcjonariusza służby więziennej na ochronę prawną.
W art. 66 ust. 2 ustawy przewidziano, że funkcjonariuszowi przysługuje zwrot kosztów poniesionych na ochronę prawną, jeżeli postępowanie karne, wszczęte przeciwko niemu o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych, zostanie prawomocnie umorzone z powodu braku cech przestępstwa lub zakończone wyrokiem uniewinniającym. Koszty, ograniczone do określonej w odrębnych przepisach wysokości wynagrodzenia jednego adwokata, zwraca się z budżetu.
Pozostaje więc ocena, czy w ramach definicji sprawy osobowej, dla której przewidziano administracyjny tryb postępowania, mieści się zwrot kosztów poniesionych na ochronę prawną, o których mowa w art. 66 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej.
W rozpatrywanej sprawie funkcjonariusz domagał się zwrotu kosztów poniesionych na ustanowionego w charakterze pełnomocnika adwokata do obrony w sprawie karnej, zakończonej umorzeniem postępowania z powodu nikłej szkodliwości społecznej czynu.
Stosunki służbowe funkcjonariuszy mają charakter administracyjny. Cechuje je zasada podporządkowania i w konsekwencji przyjęcie, że sprawy z nich wynikające także mają charakter administracyjny.
Ustanowienie adwokata nie jest pochodną stosunku służbowego funkcjonariusza. Stanowi ono zlecenie dokonywania czynności procesowych na rzecz mocodawcy w ramach udzielonego pełnomocnictwa. Stosunek ten ma charakter cywilnoprawny i jako taki nie jest związany z pełnieniem funkcji funkcjonariusza. Ustanowienie adwokata nie jest przywilejem właściwym wyłącznie funkcjonariuszowi. Stanowi jego wybór w ramach realizacji przysługującego prawa podmiotowego, bez względu na pełnioną funkcję i zajmowaną pozycję. Tym bardziej trudno dopatrzyć się bezpośredniego związku z istniejącym stosunkiem służbowym, uprawnienia do żądania refundacji kosztów poniesionych w wyniku działania pełnomocnika. To, że ustawodawca przewidział prawo domagania się zwrotu kosztów w określonych przypadkach, nie przesądza, że musi odbyć się to w trybie administracyjnym. Trudno uznać za realizację wynikających z treści stosunku służbowego uprawnień i obowiązków, popełnienie przestępstwa w związku z wykonywaniem czynności służbowych.
Forma decyzji musi wynikać z przepisów szczególnych w sposób wyraźny lub dorozumiany (patrz: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2000, s. 13). Nie może stanowić takiej podstawy sam art. 104 kpa, który określa, że sprawę rozstrzyga się w drodze decyzji administracyjnej. Wskazuje on jedynie procesową formę zakończenia postępowania administracyjnego lub jego rozstrzygnięcia.
Dla realizacji uprawnienia określonego w art. 66 ustawy o Służbie Więziennej nie wskazuje się wprost właściwego trybu dochodzenia roszczenia. Trudno też dopatrzyć się decyzyjnej formy rozstrzygnięcia z istoty i treści stosunku służbowego. Z całą pewnością nie pozostaje on w bezpośrednim związku z tym stosunkiem. Brak przepisu szczególnego lub wyraźnego odesłania do przepisów procedury administracyjnej oraz cywilny charakter źródła uprawnienia, które zamierza realizować skarżący w formie roszczenia przemawia, w ocenie Sądu, za uznaniem, że sprawa o zwrot funkcjonariuszowi służby więziennej kosztów poniesionych na ochronę prawną w postępowaniu karnym wszczętym przeciwko niemu o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych, zakończonym prawomocnym umorzeniem z powodu braku cech przestępstwa lub zakończonym wyrokiem uniewinniającym (art. 66 ust. 2 ustawy z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej – tekst jednolity z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) nie ma charakteru administracyjnego.
Z tego względu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd odrzucił skargę.