Uzasadnienie
Prezydent Miasta T. decyzją z [...] 2005r. znak: [...] na podstawie art. 3 pkt 10; art. 4 ust. 2; art. 5; art. 6 ust.1; art. 8; art. 24; art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881) oraz art. 104 i 107 kpa odmówił Monice P. przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ww. nie spełnia kryterium dochodowego wymaganego dla przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Zasiłek rodzinny przysługuje wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 lub 583,00 zł. W przypadku Moniki P. dochód na jednego członka rodziny, składającej się z 2,00 osób, wynosi 512,27 zł, a zatem przekracza dopuszczalną wysokość o 8,27. Art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatkowo stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu, tj. obecnie 43,00 zł, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym).
Monika P. złożyła odwołanie od tej decyzji wskazując że obecnie ma przyznane alimenty w wysokości 350 zł ale przed dniem 1 czerwca 2005r. nie otrzymywała żadnych alimentów więc niezrozumiałe jest dla strony doliczenie kwoty otrzymywanych alimentów do dochodu rodziny w 2004r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] 2005r. znak: [...] na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4, art. 5 ust. 1, 3, 4a, art. 6 ust. 1, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r. poz. 105 nr 881 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając ją Kolegium wskazało, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych określają zasady przyznawania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku przysługuje m.in. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 podstawowymi przesłankami uprawniającymi do otrzymywania zasiłku rodzinnego jest wychowywanie dzieci oraz osiąganie dochodu na osobę w rodzinie nie przekraczającego kwoty 504,00 zł przy czym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W oparciu o zaświadczenie wydane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. ustalono, że wnioskodawczyni w 2004r. osiągnęła miesięczny dochód w wysokości 11077,25 zł, a pomniejszony o należny podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne odliczane od podatku wynosił 8072,02 zł, co miesięcznie daje kwotę 672,66 zł a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 336,33 zł. Jednakże jak wynika z dokumentacji zawartej w aktach sprawy odwołująca się w dniu [...] 2005r. uzyskała wyrok Sądu Rejonowego w T. zasadzający na rzecz syna Iwo P., którego samotnie wychowuje alimenty w wysokości 350 zł. Zatem do wysokości uzyskiwanego w 2004r. należało dodać dochód uzyskany w 2005t. tj. kwotę 170 zł na osobę w rodzinie i wówczas dochód na osobę w rodzinie wyniósł 511,33 zł. Zatem nie spełnione zostały przesłanki uprawniające Monikę P., do otrzymywania zasiłku rodzinnego i świadczenie to nie zostało jej przyznane.
Wskazano w odniesieniu do dochodu uzyskanego z otrzymywanych alimentów na definicję dochodu uzyskanego zawartą w art. 3 pkt 24 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Wynika z niego, że uzyskanie dochodu – oznacza uzyskanie dochodu spowodowane między uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Natomiast zgodnie z § 18 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne – w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, do dochodu rodziny dodaje się miesięcznie kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny.
W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie Moniki P., wynosi 511, 33 zł, co przekracza kwotę progową o 8,27 zł, a w przypadku 2 osób daje kwotę 16,54 zł i orzekł o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego. Ponadto jak wynika z akt sprawy organ I instancji w przypadku odwołującej się rozważał także możliwość przyznania zasiłku rodzinnego w oparciu o treść art. 5 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy i uznał, że odwołującej się taki zasiłek nie przysługuje, gdyż z treści tego przepisu wynika, iż w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na którym jest ustalany zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje.
Na powyższą decyzję Monika P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Skarżąca powołując się na art. 5 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych kwestionowała zasadność ustalania wysokości dochodu uzyskanego w 2004r. z uwzględnieniem zasądzonych od 1 czerwca 2005r. alimentów. Podniosła także, że alimentów nie otrzymuje w żadnej wysokości a "od września 2005r. sprawa jest u komornika".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje rozstrzygnięcie, gdyż zdaniem Kolegium skarga jest nieuzasadniona, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wskazując że zarzuty podniesione w skardze były już przedmiotem postępowania wyjaśniającego i podjęte rozstrzygnięcie zostało umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje
Ustawa z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z art. 5 ust. 1 podstawowymi przesłankami uprawniającymi do otrzymywania zasiłku rodzinnego jest wychowywanie dzieci oraz osiąganie dochodu na osobę w rodzinie nie przekraczającego kwoty 504,00 zł przy czym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Taka bowiem jest definicja pojęcia "dochód rodziny" zawarta w art. 3 pkt2 tej ustawy.
Powyższa ustawa została – co szczególnie istotne w niniejszej sprawie – znowelizowana ustawą z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732). Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 września 2005r. a więc jeszcze przed wydaniem decyzji nawet przez organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie. Rzeczą więc obu organów było uwzględnienie nowelizacji wprowadzonej ta ustawą do ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, co też i uczyniono.
Powyższa nowelizacja w ustawie z 28 listopada 2003r. w art. 3 dodała pkt 24 wprowadzający pojęcie "uzyskanie dochodu" a w art. 5 po ust. 4 dodała ust. 4a stanowiący, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Wspomniany zaś art. 3 pkt 24 stanowi pod literą e, iż uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane "uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych".
Słuszne więc bo zgodne z prawem jest stanowisko organu, że ustalając prawo skarżącej do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku w roku 2005 należało ustalić przeciętny miesięczny dochód rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy tj. w roku 2004 powiększony o uzyskany dochód w roku 2005. Słusznie także zwrócono uwagę na § 18 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach oświadczenia rodzinne z 2 czerwca 2005r. (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 23 ust. 5 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, obowiązującego od 17 czerwca 2005r. (a więc przed datą wydania obu decyzji w niniejszej sprawie). Przepis ten stanowi, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny.
Zauważyć jednak należy że § 19 tego rozporządzenia stanowi, że w przypadku gdy członek rodziny ma ustalone prawo do alimentów, ale ich nie otrzymuje lub otrzymuje w wysokości niższej od ustalonej wyrokiem lub ugodą sądową, do dochodu rodziny stanowiącego podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych wlicza się alimenty w otrzymywanej wysokości. Treść tego przepisu została przez organ przeoczona.
Z akt administracyjnych wynika jedynie, że skarżąca w dniu [...] 2005r. uzyskała wyrok Sądu Rejonowego w T. zasadzający na rzecz syna Iwo P. alimenty w kwocie 350 zł od dnia 1 czerwca 2005r. Organ jednak nie ustalił czy skarżąca zasądzone alimenty faktycznie uszykuje. Ich otrzymaniu skarżąca w swej skardze zaprzecza. Te okoliczności pozostały zupełnie poza zakresem zainteresowania organu, który przyjął, iż zasądzenie alimentów oznacza ich faktyczne otrzymywanie. Nie dokonując więc w tym zakresie ustaleń naruszono nie tylko ww. przepisy ale także przepisy art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa. Przepisy te nakazują podejmowanie w postępowaniu administracyjnym wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy dopuszczając jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W tym stanie rzeczy uznając, iż w sposób istotny naruszono przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 158, poz. 1270 z późn. zm.) uchylić nie tylko zaskarżoną decyzję lecz z uwagi na potrzebę dokonywania ustaleń faktycznych – obie decyzje.
Prowadząc ponownie postępowanie organ ustali dochód rodziny skarżącej w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy oraz wysokość uzyskanego (faktycznie!) dochodu w roku 2005r. postępując stosownie do ww. przepisów, pieczołowicie stosując w szczególności zasady postępowania dowodowego zawarte we wskazanych przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, co dopiero pozwoli na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z zasadami praworządności (art. 6 kpa) prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa).