Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] (zwanej dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu zażalenia P. R. (tj. Skarżącego) postanowieniem z [...] listopada 2023 r. nr [...] uchyliło postanowienie Wójta Gminy K. (zwanego dalej "Wójtem") z [...] września 2023 r. w sprawie odmowy wznowienia postępowania i przekazało Wójtowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kolegium wskazało, że ww. postanowieniem z [...] września 2023 r. Wójt Gminy K. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...] dotyczącą zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym K. Wieś, KW 13338. Wójt wskazał, że wnioskodawca P. R. dowiedział się o decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w roku 1998 – decyzja była zaadresowana do H. i P. R., decyzję odebrała H. R.. Wykaz zmian gruntowych wpisano [...] grudnia 1998 r, a Skarżący zapłacił za usługę ewidencyjną [...] grudnia 1998 r. W archiwum Starostwa Powiatowego w L. brak jest dokumentów potwierdzających otrzymanie przez Skarżącego wykazu zmian gruntowych, są zaś dowody na doręczenie decyzji.
Wójt wskazał ponadto, że pierwszy wniosek o wznowienie postępowania Skarżący wniósł [...] marca 2015 r. O okolicznościach będących podstawą wznowienia dowiedział się [...] grudnia 1998 r., na co wskazał w piśmie z [...] grudnia 2014 r. skierowanym do Kolegium. W związku z tym nie został dochowany 1-miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W zażaleniu Skarżący podniósł, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia dowiedział się [...] marca 2015 r. z treści decyzji Kolegium [...], a tym samym dochował terminu na złożenie wniosku.
Rozważając sprawę Kolegium podniosło, że Skarżący wnioskiem z [...] marca 2015 r. zwrócił się do Kolegium o zbadanie rozgraniczenia nieruchomości. Po uzupełnieniu wniosku i wskazaniu, że jest to wniosek o wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości w K. działka nr [...] – wniosek został przekazany według właściwości Burmistrzowi M. L.. W wyniku rozstrzygnięcia sporu o właściwość (postanowienie Kolegium z [...] sierpnia 2015 r.) do wyznaczenia sprawy został wyznaczony Wójta Gminy K..
Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. Wójt odmówił wznowienia postępowania, jednakże postanowienie to zostało uchylone przez Kolegium postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. nr [...].
W ponownym postępowaniu, w odpowiedzi na wezwanie Wójta [...] wskazał, że wniosek opiera na dwóch przesłankach wznowienia: z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") – dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, oraz z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. – decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Wnioskodawca stwierdził, że wniosek złożył w odpowiednim czasie.
Następnie Wójt postanowieniem z [...] kwietnia 2022 wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...].
Z kolei decyzją z [...] kwietnia 2023 r. [...]. JBK Wójt odmówił uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Decyzja ta została uchylona przez Kolegium decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...], a sprawa została przekazana Wójtowi do ponownego rozpatrzenia. W decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji winien zbadać czy podanie w wznowienie zostało złożone z zachowaniem miesięcznego terminu określonego w art. 148 k.p.a.
Kolegium wskazało, że organ I instancji dokonał zbadania kwestii zachowania terminu przez Wnioskodawcę. Wskazał mianowicie, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia dowiedział się [...] grudnia 1998 r., na co wskazuje pismo z [...] grudnia 2014 r. kierowane do Kolegium. Z treści tego pisma wynika, iż o okolicznościach "braku gruntu 9ar i 65 m2" Skarżący dowiedział się [...] grudnia 1998 r. Z akt postępowania jednoznacznie wynika, że postępowanie rozgraniczeniowe zakończone decyzją z [...] listopada 1998 r. toczyło się z inicjatywy Skarżącego i z jego formalnym udziałem (nawet jeżeli twierdzi, że wszystkie dokumenty podpisał in blanco). W związku z tym nie można uznać, aby w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Kolegium podkreśliło, że Skarżący opiera żądanie wszczęcia postępowania także na przesłankach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 6 k.p.a. (pismo Skarżącego z [...] marca 2022 r.). Tymczasem w treści zaskarżonego postępowania Wójt nie przeanalizował kwestii zachowania przez stronę terminu w sytuacji gdy strona podnosi przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 6 k.p.a.
Kolegium podniosło, że uwzględniwszy wskazane przez Skarżącego przesłanki wznowienia (pkt 1 i pkt 6 z art. 145 § 1 k.p.a.), miesięczny termin na złożenie podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia w którym Skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia – a nie od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji (tak obliczany termin dotyczy jedynie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Tak określony termin zdaniem Kolegium upłynął w grudniu 2014 r. (przy daniu wiary Skarżącemu, iż wtedy dopiero zapoznał się z treścią decyzji). Skoro tak, to wniosek z [...] marca 2015 r. o wznowienie postępowania jest spóźniony.
Zdaniem Kolegium brak jest podstaw, aby uznać, iż o okolicznościach stanowiący podstawę wznowienia Skarżący dowiedział się dopiero z treści decyzji Kolegium z [...] marca 2015 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości. W art. 148 § 1 k.p.a. chodzi o dzień, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie o dzień, w którym strona dowiedziała się, że dana okoliczność może stanowić podstawę wznowienia.
Kolegium zauważyło ponadto, że jak wynika z akt sprawy w obrocie prawnym nadal pozostaje postanowienie Wójta z [...] kwietnia 2022 r. wznawiające postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] listopada 1998 r. nr [...] dotyczącej zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości - działki nr [...]. Kolegium podniosło, że skoro organ I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania (choć uzasadnienie w tym zakresie można uznać za prawidłowe) – to nie mógł wydać kolejnego postanowienia tj. zaskarżonego postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania. Zdaniem Kolegium organ I instancji powinien decyzją umorzyć postępowanie z uwagi na to, że wszczął postępowanie w sprawie wznowienia mimo braku dopuszczalności takiego postępowania.
W skardze do Sądu P. R. podtrzymał swoje stanowisko o konieczności wznowienia postępowania w przedmiocie rozgraniczenia. Skarżący przyznał, że z decyzje rozgraniczającą nr [...] otrzymał w listopadzie 2014 r., jednakże z protokołem granicznym, który stanowi integralną część decyzji mógł zapoznać się dopiero po jego otrzymaniu [...] lutego 2016 r. Wniosek o wznowienie został złożony [...] marca 2015 r. w okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. Skarżący podkreślił także, że o możliwości wznowienia dowiedział się otrzymując decyzję nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności rozgraniczenia, w dniu [...] marca 2015 r.
Skarżący podniósł także, że dopiero po porównaniu mapy ewidencyjnej ze szkicem granicznym (polowym) stwierdza, że protokół graniczny, jak również nowa mapa stworzona przez geodetę są fałszywe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy zaznaczyć, że kwestią którą rozstrzygało Kolegium nie jest prawidłowość odmowy uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w przedmiocie rozgraniczenia (czego domaga się Skarżący), ale kwestia prawidłowości innego rozstrzygnięcia, które może być podjęte w ramach postępowania wznowieniowego tj. odmowa wszczęcia wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w przedmiocie rozgraniczenia.
W tym względzie zasadnie Kolegium wskazuje, odwołując się do treści art. 149 k.p.a., że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów:
Pierwsza część postępowania wznowieniowego polega na zbadaniu czysto formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, takich jak np. zachowanie terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania czy wskazanie okoliczności będących ustawowymi podstawami wznowienia (tj. okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.). Stwierdzenie dopuszczalności wznowienia skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Stwierdzenie niedopuszczalności wznowienia skutkuje wydaniem postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.), które już w tym momencie kończy postępowanie wznowieniowe.
Druga część postępowania wznowienia pojawia się o ile pierwsza część postanowienia wznowieniowego zakończyła się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. W ramach tej drugiej części organ przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia (tj. bada czy rzeczywiście zaistniały okoliczności wskazane we wniosku jako przyczyny wznowienia) i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Ta część postępowania kończy się co do zasady wydaniem decyzji o której mowa w art. 151 § 1 k.p.a. Może to być decyzja uchylająca decyzję wydaną we wznowionym postępowaniu (w przedmiotowej sprawie byłaby to decyzja Wójta uchylająca decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego o rozgraniczeniu).
Zasadnie także Kolegium zauważa, że jeżeli po wydaniu postanowieniu o wszczęciu postępowania wznowieniowego (tj. postanowienia z art. 148 § 1 k.p.a.), a więc w ramach drugiej części postępowania wznowieniowego, organ stwierdzi, że doszło do błędnego wznowienia postępowania (bo np. okaże się że jednak nie został dochowany miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienia postępowania) – organ winien umorzyć postępowanie wznowieniowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2011 r. sygn. II OSK 176/10 oraz z 16 stycznia 2008 r. sygn. I OSK 1978/06). Brak jest podstaw, aby w takim przypadku organ mógł wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Z taką właśnie, ostatnio opisaną sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Tak jak wskazało Kolegium postanowieniem z [...] kwietnia 2022 r. (k. 7 akt administracyjnych) Wójt Gminy K. wznowił postępowanie zakończone decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] listopada 1989 r. w sprawie zatwierdzenia rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym K. Wieś. Jak wyżej wskazano, oznacza to, że zakończyła się pierwsza część postępowania wznowieniowego. W konsekwencji organ, który na obecnym etapie postępowania wznowieniowego uznaje, że zostało ono błędnie wszczęte z uwagi na niezachowanie wymogów formalnych (w tym niezachowanie terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania) nie może wydać postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, lecz winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania wznowieniowego, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. Już z tego względu zaskarżone postanowienie Kolegium, uchylające postanowienie Wójta, jest zgodne z prawem.
Zasadnie także Kolegium wskazuje, że skoro Skarżący wskazał jako podstawy wznowienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ("dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe") oraz z art. 145 § 1 pkt 6 ("decyzja została wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu"), to należało stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. przeanalizować czy został zachowany termin miesięczny na złożenie wniosku o wznowienie postępowania liczony od momentu dowiedzenia się przez wnioskodawcę o tym, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, są fałszywe oraz odpowiednio od momentu dowiedzenia się przez wnioskodawcę o tym, że decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu. Te momenty nie muszą pokrywać się z momentem otrzymania decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, które ma być wznowione. Słuszne jest zatem stanowisko Kolegium, że organ I instancji w tym zakresie naruszył przepisy postępowania.
Naruszenie przez Wójta, w sposób wskazany przez Kolegium, przepisów postępowania z którym związana jest konieczność wyjaśnienia sprawy w zakresie zachowania przez Skarżącego terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, skutkowało koniecznością uchylenia postanowienia Wójta i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia, tak jak wymaga tego art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.
Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), Sąd oddalił skargę.