Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy K. na podstawie art. 24 ust. 2, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362; z późn. zm.) oraz § 2 – 5 i § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 889, zwanego dalej "rozporządzeniem") przyznał skarżącemu W. Ś. zasiłek celowy w związku ze szkodą spowodowaną przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. w wysokości 2000 zł.
Wójt ustalił, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 14,37 ha użytków rolnych, w tym 13,41 ha upraw rolnych; jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Szkody spowodowane przez powódź w gospodarstwie rolnym skarżącego wynoszą powyżej 30 % produkcji, o której mowa w § 2 pkt 3 rozporządzenia. Ponieważ przed powstaniem tych szkód skarżący nie zawarł umowy ubezpieczenia – organ uznał, że przy ustaleniu zasiłku należało zastosować § 7 rozporządzenia.
Odwołując się skarżący zarzucił, że niesłusznie zasiłek został pomniejszony o 50%. Podniósł, że umowę ubezpieczenia zawarł 19 maja 2010 r., a intensywne opady deszczu, które spowodowały zniszczenie upraw, wystąpiły w okresie maj – czerwiec i sierpień 2010 r. Stwierdził, że przyjęcie, iż opady nastąpiły tylko 17 i 18 maja jest krzywdzące – jeszcze w sierpniu 2010 r. nie mógł zebrać zboża z części gruntów, ponieważ były zalane wodą.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu, wskazując na treść § 7 rozporządzenia, Kolegium podniosło, że pomoc dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich, pomniejsza się o 50%, jeżeli przed powstaniem tych szkód nie została zawarta umowa ubezpieczenia obejmująca ochroną ubezpieczeniową co najmniej 50 % upraw rolnych, z wyłączeniem łąk i pastwisk lub co najmniej 50 % liczby zwierząt gospodarskich, co najmniej od jednego z ryzyk: suszy, gradu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny.
Zdaniem Kolegium skarżący spełnia warunki formalne do przyznania zasiłku w wysokości 4000 zł, jednakże zgodnie z § 7 rozporządzenia uprawienie do pełnej kwoty świadczenia istnieje w przypadku posiadania przed powstaniem szkód ubezpieczenia upraw rolnych, obejmującego co najmniej 50 % powierzchni upraw rolnych od wskazanych w przepisie ryzyk. W aktach sprawy znajduje się umowa ubezpieczenia obejmująca ubezpieczeniem 7,20 ha powierzchni upraw od gradu i "pakiet wiosna". Umowa ta została zawarta w dniu 19 maja 2010 r. na okres od 20 maja 2010 r. do 19 maja 2011 r. Powódź w gospodarstwie rolnych skarżącego miała natomiast miejsce w dniach 17 – 19 maja oraz 9 – 12 czerwca 2010 r., co wynika z odpowiedzi Przewodniczącego Komisji powołanej ds. szacowania szkód powstałych w związku z powodzią 2010 r. Wobec tego skarżący nie miał zawartej umowy ubezpieczenia przed powstaniem szkody tj. przed 17 maja 2010 r. Bez znaczenia pozostaje obowiązywanie umowy, gdy w kolejnym okresie występowały niekorzystne zjawiska powodujące szkody w gospodarstwie.
W skardze do sądu administracyjnego W. Ś. podniósł, że umowę ubezpieczenia zawarł 19 maja 2010 r., kierując się sugestią ubezpieczyciela, iż obowiązkowego ubezpieczenia może dokonać "po ruszeniu wegetacji roślin". Podkreślił ponownie istnienie znacznych szkód w uprawach, po wystąpieniu intensywnych deszczów w okresie maj – czerwiec – sierpień 2010 r. Wskazał, że nie miał możliwości zapoznania się z dowodem na okoliczność terminu wystąpienia niekorzystnego zjawiska atmosferycznego szkód, ponieważ przy składaniu wniosku o zasiłek nikt nie kwestionował jego polisy ubezpieczeniowej z datą 19 maja 2010 r., którą wówczas złożył.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
W przypadku spełnienia przesłanek przyznania pomocy, określonych w § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie ziemi lub huragan w 2010 r. – prawodawca przewidział w § 5 tego rozporządzenia możliwość otrzymania zasiłku w dwóch różnych wysokościach:
- 1) 2.000 zł – w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni do 5 ha użytków rolnych lub dział specjalny produkcji rolnej, w których powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan,
- 2) 4.000 zł – w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 5 ha użytków rolnych, w których powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan.
W kontrolowanej sprawie w sposób nie naruszający prawa ustalono, że skarżący, prowadzący gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych powyżej 5 ha użytków rolnych, spełnia przesłanki przyznania pomocy w wysokości, o której mowa w § 5 pkt 2 rozporządzenia.
Sporne pomiędzy stronami jest natomiast, czy zaszła określona w § 7 rozporządzenia przesłanka pomniejszenia zasiłku. Zgodnie z tym przepisem pomoc dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich, pomniejsza się o 50 %, jeżeli przed powstaniem tych szkód nie została zawarta umowa ubezpieczenia obejmująca ochroną ubezpieczeniową co najmniej 50 % powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem łąk i pastwisk, lub co najmniej 50 % liczby zwierząt gospodarskich, co najmniej od jednego z ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny. Pomniejszenie zasiłku powinno mieć zatem miejsce w przypadku, jeżeli odpowiednia umowa ubezpieczenia nie została zawarta "przed powstaniem" szkód - a nie przed datą wystąpienia zjawiska, które mogło wywołać szkody.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy ustaliły wprawdzie, kiedy została zawarta umowa ubezpieczenia, ale nie ustaliły, kiedy dokładnie miała miejsce szkoda w gospodarstwie rolnym skarżącego. Wbrew twierdzeniu Kolegium z treści pisma Przewodniczącego Komisji powołanej ds. szacowania szkód powstałych w związku z powodzią 2010 r. z dnia 21 listopada 2010 r. nie wynika, kiedy miały miejsce szkody w gospodarstwie rolnych skarżącego. W piśmie tym podano jedynie daty "niekorzystnych zjawisk atmosferycznych – powódź 2010", które wyrządziły szkodę w gospodarstwach rolnych kilku wskazanych w piśmie osób, w tym skarżącego. Z informacji tej nie wynika jednakże, że szkody w gospodarstwie rolnym skarżącego powstały już w pierwszym z podanych terminów wystąpienia powodzi, jak to przyjmuje Kolegium.
Należy przy tym zauważyć, że sam Przewodniczący Komisji nie jest organem administracji, w którego zakresie działania pozostaje ustalanie terminów wystąpienia szkody w gospodarstwie rolnym. Sporządzony przez niego dokument w tej kwestii nie ma zatem waloru dokumentu urzędowego. Powołana zaś do szacowania szkód komisja, o której mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia, w protokole z dnia 12 lipca 2010 r. (k. 1 akt administracyjnych) określiła jedynie rozmiar szkód, nie podając daty ich powstania.
Tym samym zdaniem Sądu organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego koniecznego do załatwienia sprawy, tj. dopuściły się naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mogło to mieć wpływ na wynik sprawy poprzez ustalenie, że szkoda w gospodarstwie rolnym skarżącego wystąpiła już po podpisaniu przez niego umowy ubezpieczenia o treści wymaganej przepisami rozporządzenia, a tym samym nie zachodzi przesłanka pomniejszenia zasiłku.
W ponownym postępowaniu organy winny orzec o wysokości zasiłku po zgromadzeniu i rozważeniu materiału dowodowego na okoliczność wystąpienia ww. szkody w gospodarstwie rolnym skarżącego.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.