Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 i art. 158 § 1 Kpa oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lipca 1955 r. w sprawie przekazania gruntów nieleśnych i lasów z zasobów Państwowego Funduszu Ziemi do Lasów Państwowych oraz przejęcia z Lasów Państwowych użytków rolnych (pkt 1) i umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowanie w części dot. wniosku o stwierdzenie nieważności "decyzji o przekazaniu gruntów J. B. w 1945 r. o powierzchni [...] ha objętych obecnie KW [...] do Państwowego Funduszu Ziemi".
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 127 § 3, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 Kpa, po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., wskazując że ww. decyzja PPRN została wydana ponad 55 lat temu i nie można stwierdzić jej nieważności w oparciu o przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 i 7 Kpa, a analiza przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2, 5, i 6 Kpa prowadzi do wniosku, iż żądanie unieważnienia decyzji z [...] lipca 1955 r. nie zasługuje na uwzględnienie.
Natomiast w kwestii żądań strony, która domagała się w toku postępowania unieważnienia innych decyzji z lat 1944 - 46, które wg strony były związane z decyzją z 1955 r. przeprowadzenie postępowanie nie potwierdziło istnienia takich decyzji, co potwierdził WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Bd 186/10 i dlatego z uwagi na fakt nieistnienia w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia (nieistnienie decyzji administracyjnej) Kolegium stwierdziło, że żądanie strony jest bezprzedmiotowe i umorzyło postępowanie.
Na powyższą decyzję R. B. złożyła skargę, wnosząc o jej uchylenie i unieważnienie wskazanej decyzji z [...] lipca 1955 r., wywodząc że "sądy polskie bezprawnie stwierdziły zasiedzenie tej nieruchomości" i opisała okoliczności dot. pozbawienia J. B. ówczesnego właściciela prawa własności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Stosownie do treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd jest zobowiązany zbadać, czy organy administracyjne w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń organów administracji sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: "ppsa").
W tym miejscu z uwagi na treść zarzutów zawartych w skardze należy właśnie szczególnie podkreślić treść dopiero co przywołanych przepisów. Nie leży więc w kompetencjach sądu administracyjnego badanie i jakiekolwiek inne odnoszenie się do zarzutu skarżącej, że "sądy polskie bezprawnie stwierdziły zasiedzenie tej nieruchomości łamiąc celowo prawo." Nie jest także rzeczą sądu administracyjnego ustalania prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Rzeczą sądu administracyjnego było tylko i wyłącznie zbadaniem legalności zaskarżonej decyzji.
Skarżąca wniosła w piśmie z [...] stycznia 2008 r. kierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. o "unieważnienie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lipca 1995 r. w sprawie przekazania gruntów i nieruchomości J. B. z Skarbu Państwa do zasobów Nadleśnictwa w R". Wniosek ten następnie został przez skarżącą rozszerzony w piśmie z [...] sierpnia 2010r. - tzn. już po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w niniejszej sprawie z 24 marca 2010 r. - II SA/Bd 186/10 - o żądanie "... unieważnienia decyzji o bezprawnym przekazaniu prywatnego mienia J. B.... do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi".
Z przepisu art. 133 § 1 ppsa wynika, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby istniała jakakolwiek inna decyzja o której mowa w ww. piśmie skarżącej z [...] sierpnia 2010 r. poza decyzją z [...] lipca 1955 r. Istnienia innej decyzji - poza decyzją z [...] lipca 1955 r. - nie wskazuje także skarżąca, wskazując w swoich pismach (w tym także w piśmie z [...] sierpnia 2010 r. a wcześniej we wniosku z [...] stycznia 2008 r.) wyłącznie decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] lipca 1955 r. Brak decyzji "... o... przekazaniu prywatnego mienia J. B. do zasobów Powiatowego Funduszu Ziemi" czynił zatem postępowania administracyjne o unieważnieniu takiej decyzji bezprzedmiotowym i dlatego organ umarzając postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 105 Kpa, w żadnej mierze nie naruszył obowiązującego prawa i zasadnie umorzył postępowanie (pkt 2 decyzji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzję).
Powyższego stwierdzenia o braku naruszenia obowiązującego prawa nie można natomiast odnieść do pozostałej części orzeczenia, tj. dotyczącej rozstrzygnięcia w sprawie unieważnienia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] lipca 1955 r.
Kwestii tej organ w zaskarżonej decyzji poświęcił niewiele miejsca, bowiem po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania, wskazaniu na postanowienie Sądu Rejonowego w T. z [...] listopada 2004 r. - I Ns [...], przedstawieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących unieważnienia decyzji, organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, "W rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja PPRN w S. z dnia [...] lipca 1955 r. wydana została ponad 55 lat temu, a zatem w świetle wyżej przytoczonych przepisów nie można stwierdzić jej nieważności w oparciu o podane przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 i 7, to jest wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, oraz w wypadku gdy decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa" i dalej, że "Przedawnienie nie obejmuje wskazanych przez skarżącą przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2, 5 i 6, tj.: wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, wydania decyzji trwale niewykonalnej w dniu jej wydania, a także wydania decyzji, której wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą, jednakże analiza powyższych przesłanek w oparciu, o które strona domaga się stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji prowadzi do wniosku, iż żądanie to nie zasługuje na uwzględnienie."
Podobnie było w decyzji utrzymywanej w mocy zaskarżoną decyzję. I w niej także po przedstawieniu dotychczasowego postępowania i przytoczeniu przepisów Kpa organ stwierdził, "W rozpatrywanej sprawie skarżona decyzja PPRN w S. z dnia [...] lipca 1955 r. wydana została ponad 55 lat temu, a zatem w świetle wyżej przytoczonych przepisów nie można stwierdzić jej nieważności w oparciu o podane przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 i 7, to jest wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, oraz w wypadku gdy decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa" i dalej: "Przedawnienie nie obejmuje wskazanych przez skarżącą przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 2, 6 i 6, tj.: wydania decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, wydania decyzji trwale niewykonalnej w dniu jej wydania, a także wydania decyzji, której wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą, jednakże analiza powyższych przesłanek w oparciu o które strona domaga się stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji prowadzi do wniosku, iż żądanie to nie zasługuje na uwzględnienie."
Porównanie powyższych fragmentów obu tych decyzji nakazuje stwierdzenie, że zaskarżona decyzja w tym zakresie jest dosłownym powtórzeniem słów decyzji organu pierwszej instancji. Pomijając jednak ten fakt, to należy stwierdzić, że istotnym jest jednak to, że obie te decyzje nie zawierają uzasadnienia w tym zakresie. Przytoczone bowiem słowa nie są w żadnej mierze spełnieniem dyspozycji przepisów art. 107 § 1 i 3 Kpa.
Ponadto należy zauważyć, że stwierdzenie, iż od wydania decyzji przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej minęło ponad 55 lat (czemu w istocie nie sposób zaprzeczyć) nie zwalniało bynajmniej organu od obowiązku rozpoznania wniosku o unieważnienie decyzji z [...] lipca 1955 r. w kontekście przepisu art. 158 § 2 Kpa. W myśl tego przepisu, jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności o których mowa w art. 156 § 2 (tj. upływ 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji), organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazaniem okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji.
W istocie więc organ poza bardzo ogólnikowym przytoczonym powyżej stwierdzeniem nie odniósł się w sposób przewidziany przepisami Kpa do wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności wskazanej przez nią decyzją z [...] lipca 1955 r. I dlatego kierując się zasadą zawartą w przywołanym powyżej przepisie art. 134 § 1 ppsa (brak związania zarzutami, wnioskami i wskazaną podstawą prawną), uznając zasadność skargi w tym zakresie z uwagi na naruszenia wskazanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej utrzymania w mocy pkt 1 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] oraz uchylił pkt 1 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] i w oparciu o art. 152 ppsa, stwierdził, że zaskarżona decyzja w części określonej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu. Natomiast na podstawie art. 151 ppsa, w pozostałym zakresie oddalił skargę.
Uznając zasadność skargi we wskazanym zakresie sąd oczywiście nie mógł zastąpić organu i rozstrzygnąć w zastępstwie organu o zasadności wniosku skarżącej dotyczącej unieważnienia wskazanej decyzji z [...] lipca 1955 r. Nie pozwalają bowiem na to ani przepisy przywoływanej ustawy z [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ani też przepisy ppsa.
Prowadząc ponownie postępowanie organ przeprowadzi postępowanie w pełnym poszanowaniu wszystkich przepisów w tym w szczególności wskazanych powyżej przepisów Kpa, mając na uwadze - na co zresztą wskazał już w niniejszej sprawie Sąd w wyroku z 24 marca 2010 r. II SA/Bd 186/10 - że żądanie stwierdzenia nieważności dotyczyło konkretnego aktu administracyjnego - decyzji administracyjnej. Nie było natomiast przedmiotem wniosku ustalenia prawa własności do przedmiotowej działki, co jednak de facto stało się przedmiotem rozstrzygnięcia organu. Prowadząc ponownie postępowanie rzeczą organu będzie - na co również wskazał sąd w ww. wyroku i co również nie zostało przez organ wykonane - zweryfikowanie podstawy prawnej wskazanej decyzji z [...] lipca 1955 r.